Հա

Գաղափարական

Սեպտեմբերի 23-ը տարելիցն է անկրկնելի Նիկոլ Դումանի ողբերգական վախճանին։

23 սեպտեմբեր 1914 թ.-ին, մեր աշխարհէն առյաւէտ հեռացաւ հայ յեղափոխական շարժման ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ հսկան, որուն թշնամի փամփուշտը երբեք չկրցաւ խոցել, բայց առողջական վիճակին քայքայումը անբուժելիօրէն հիւծեց եւ Պաքուի մերձակայքը գտնուող առողջարանի մը կազդուրման սնարին գամեց զինք՝ այնպիսի ժամանակ մը, երբ Առաջին Աշխարհամարտի բռնկումին հետ թաւալգլոր անդունդ ինկող ողջ մարդկութեան հետ հայ ժողովուրդը եւս իր պատմութեան օրհասական դժոխքի սեմին կը գտնուէր։

Սեպտեմբեր 2-ին, 26 տարի առաջ, այդ ժամանակ տակաւին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ եւ Շահումեանի Շրջան անունով ծանօթ՝ հայոց հինաւուրց Արցախ Աշխարհի ժողովրդական պատգամաւորները, ատենի օրէնըսդիր իշխանութեան Մարզային եւ Շրջանային Խորհուրդներու միացեալ նիստ մը գումարելով, հռչակեցին Արցախի Անկախութիւնն ու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան հիմնադրումը։

Յուլիս 31-ի, եօթանասուն տարի առաջ, Եգիպտոսի մայրաքաղաք Գահիրէի մէջ, 76 տարեկանին, յետ կարճատեւ հիւանդութեան, առյաւէտ փակուեցան աչքերը բժիշկ Համօ Օհանջանեանի։

Հայ ժողովուրդը կորսնցուց միասնական իր յարգանքին եւ համաժողովրդային պաշտամունքին արժանացած մեծ առաքեալ մը, որուն շիրիմին վրայ գրուեցաւ՝ «Ապրեցաւ, ինչպէս քարոզեց»։

Արշաւախումբին նախաձեռնողները վստահ էին, որ 61 մարտիկներով պիտի կարենային յաղթահարել սահմանը անցնելու ճամբուն թրքական եւ քրտական խոչընդոտները, որովհետեւ 1903-ի վերջերուն, «Որսկան» խումբի երկու ղեկավարներէն Թորգոմը (Թուման Թումեանց) յաջողած էր, իր «Մրրիկ» խումբով, կտրել միեւնոյն ճամբան եւ առանց կորուստի, կռիւ մղելով, հասնիլ Սասուն, ընդհանուր խանդավառութեան ու ինքնավստահութեան ալիք բարձրացնելով հաւասարապէս թէ՛ ժողովուրդին եւ թէ ֆետայիներուն մօտ։

Լիզպոնի գերագոյն զոհաբերութեան գրոհը իրագործեցին հինգ երիտասարդ հայորդիներ։ Հինգն ալ Հ.Յ.Դ. Լիբանանի Երիտասարդական Միութեան անդամներ էին, որոնք «Հայ Յեղափոխական Բանակ»-ի անունով գրաւեցին եւ ուժանակով պայթեցուցին ու օդը հանեցին թրքական պետութիւնը խորհրդանշող շէնքը՝ ինքնասպանական գործողութեամբ եւ հերոսական գաղափարապաշտութեամբ Հայ Դատի պայքարին նուիրաբերելով իրենց գերագոյնը, դեռատի կեանքը։

Հայերէն արձակը, յատկապէս Բակունցի գրիչով, նուաճեց պարզութեան եւ խտութեան, պատկերաւոր գեղեցկութեան եւ խոհական ընդգրկումի եզակի բարձունք մը՝ ժամանակներէն վեր բարձրացող եւ յաւերժի ուղին լուսաւորող ինքնատիպ գագաթ մը դառնալով ոչ միայն արեւելահայ, այլեւ ամբողջ հայ արձակագրութեան երկնակամարին վրայ:

28 Մայիս 1918-ի օրհնաբեր այդ օրը, Արարատեան դաշտին մէջ ծւարած բուռ մը հայութիւնը, ողբի ու որբի հայրենիքի վերածւած պատմական Հայաստանի այդ փոքր հողակտորին վրայ, յաղթահասակ ու հպարտ ճակատով տօ­նեց մեր դա­րաւոր երազին իրականացումը՝ Հայ ժողովուրդը ի վերջոյ յաջողեցաւ սեփական ուժով պաշտպանել իր հողն ու ազատ եւ անկախ ապրելու իրաւունքը։

Published in Գաղափարական
Չորեքշաբթի, 09 Նոյեմբերի 2016 10:50

ՆՒԻՐԵԱԼՆԵՐ - Աւետիք Իսահակեան (1875-1957)

Հոկտեմբերի 17-ին, 59 տարի առաջ, Երեւանի մէջ վախճանեցաւ արդի հայ գրականութեան ամենէն սիրւած դէմքերէն Աւետիք Իսահակեան, որ քնարերգական իր մեծ տաղանդով դարձաւ հայոց անհուն խռովքին եւ ժայթքող ցասումին սրտայոյզ երգիչը եւ արժանացաւ հայ բանաստեղծներու Վարպետի տիտղոսին:

Published in Ազգային

Հոկտեմբերի 22-ին, 41 տարի առաջ, մարտական յանդուգն գործողութիւն մը ցնցեց խիղճը քաղաքական աշխարհին եւ քաղաքակիրթ մարդկութեան՝ հայ ժողովուրդին դէմ թուրքական պետութեան գործադրած Ցեղասպանութեան եւ աշխարհասփիւռ հայութեան հայրենազրկումին շուրջ հաստատւած միջազգային լռութեան պատը ճեղքելով եւ հատու ազդանշանը տալով Հայ Դատի պայքարին ուժական շղթայազերծումին:

Published in Ազգային

Հոկտեմբերի 19-ին, 187 տարի առաջ, սկսաւ Կարնոյ (Էրզրում) եւ շրջակայքի հայութեան զանգւածային գաղթը դէպի Արեւելահայաստան՝ Ախալցխա, Ախալքալաք, Ծալկա, Լոռի-Փամպակ եւ Գիւմրի:
Օսմանեան դաժան լուծը մերժելով եւ թուրքական խժդժութիւններէն փրկւելու նպատակով՝ աւելի քան հարիւր հազար հայեր լքեցին իրենց պապենական բազմադարեան հողն ու շէները, հետեւեցան Արեւմտահայաստանը պարպող ռուսական զօրքերուն եւ հաստատւեցան Արեւելահայաստան:

Published in Ազգային

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։