Հա

Ազգային

28/12/2015 - 09:30

ՆՒԻՐԵԱԼՆԵՐ - Գոհար Գասպարեան (Խաչատուրեան, 1924-2007)

Դեկտեմբերի 14-ին, սիրոյ ու մեծարանքի, հպարտութեան եւ յուզումի վարակիչ զեղումով ու հանդիսաւորութեամբ, ի Հայաստան թէ սփիւռս աշխարհի, հայութիւնը նշեց ծննդեան տարեդարձը հայոց աննման ձայնաւորին, հայ երգի ու դասական երաժշտութեան հմայիչ «Սոխակ»-ին՝ Գոհար Գասպարեանի։

Հայ երգի ու երաժշտութեան անմոռանալի «Սոխակը»

Ն.


Դեկտեմբերի 14-ին, սիրոյ ու մեծարանքի, հպարտութեան եւ յուզումի վարակիչ զեղումով ու հանդիսաւորութեամբ, ի Հայաստան թէ սփիւռս աշխարհի, հայութիւնը նշեց ծննդեան տարեդարձը հայոց աննման ձայնաւորին, հայ երգի ու դասական երաժշտութեան հմայիչ «Սոխակ»-ին՝ Գոհար Գասպարեանի։
Իր կենդանութեան արդէն առասպելի վերածւած էր ձայնային ու կատարողական մեծ արւեստի տէր աշխարհահռչակ երգչուհին, որ ամբողջ տասնամեակներ զարդն ու իսկական գոհարը դարձաւ հայրենական թէ սփիւռքեան, խորհրդային թէ համաշխարհային ամենէն հեղինակաւոր բեմերուն։
Գոհար Գասպարեանի շնչաւորած ու կերպաւորած անկրկնելի Անոյշն ու Շուշանը (Ա. Տիգրանեանի «Անոյշ»-ին եւ «Դաւիթ Բէկ»-ին մէջ), Կարինէն եւ Օլիմպիան (Տ. Չուխաճեանի «Լեպլեպիճի»-ին ու «Արշակ Ա.»-ի մէջ), Ռոսինիի «Ռոզինա»-ն եւ Տելիպի «Լակմէ»-ն, Մարգարիտն ու Լուչիան (Կունոյի «Ֆաուստ»-ին եւ Տոնիձեթթիի «Լուչիա դի Լամերմուբ»-ի, ինչպէս նաեւ աւելի քան 23 օփերային իր դերերգներուն միւս հերոսները անմոռանալի կը մնան Գոհար Գասպարեանի երկրպագուներու յիշողութեան մէջ։
Գոհար Խաչատուրեան-Գասպարեան ծնած էր 14 դեկտեմբերի 1924-ին, Կահիրէ (Եգիպտոս), ուր եւ ստացած էր երաժշտական իր ուսումը՝ Է. Ֆելտմանի եւ Վ. Կարրոյի տարողութեամբ մեծանուն երաժիշտներու շունչին տակ։ Արդէն երաժշտականբեմական իր առաջին քայլերը նետած երգչուհի էր, երբ 1948-ին ներգաղթեց Հայաստան, ուր անմիջապէս արժանացաւ գուրգուրանքի եւ գնահատանքի։ 1949-էն սկսեալ եղաւ Ա. Սպենդիարեանի անւան օպերայի եւ բալէի թատրոնի մեներգչուհի։ 1964-ին նաեւ դասախօս նշանակւեցաւ Երեւանի Կոմիտասի անւան երաժշտանոցին, իսկ 1973-ին արժանացաւ պրոֆեսորի տիտղոսին։
Մասնագէտներու միահամուռ արժեւորումով՝ Գոհար Գասպարեան օժտւած էր «ձայնային լայն դիապազոն»-ով («փոքր օկտաւայի սոլ հնչիւնից մինչեւ երրորդ օկտաւայի լա-ն») եւ «անբասիր տեխնիկայով»։ Քննադատները նոյնպէս համակարծիք են, որ Գոհար Գասպարեանի ձայնը կը յատկանշւէր մեծ ճկունութեամբ, երանգներու ճոխութեամբ եւ անցումներու թեթեւութեամբ, իսկ հանճարեղ երգչուհիին կատարումները կառանձնանային տւեալ դերերգներու խորքային եւ գեղարւեստական բարձրորակ ընկալումով ու դրսեւորումով։
Աւելի քան երեք տասնամեակ Գոհար Գասպարեան տիրական ներկայութիւն մնաց հայ երգի եւ դասական երաժշտութեան բեմահարթակներուն վրայ։ Անոր երգացանկը մեծապէս ընդգրկուն եղաւ եւ անմոռանալի մեկնաբանութեան արժանացուց Բախի ու Հենդելի, Մոցարթի եւ Ռախմանինովի, Շտրաուսի եւ Չայկովսկիի տարողութեամբ մեծագոյն վարպետներու գործերը։ Հանդէս եկաւ թեմատիկ համերգներով՝ իտալացի վարպետներու գործերէն մինչեւ հայ հոգեւոր երաժշտութիւն, Կոմիտաս ու Շէյքսպիրեան նիւթերով կազմւած համերգային ծրագիր։
Իր բարձրորակ տաղանդով ու համերգային ընդգրկուն ծրագիրներով՝ «Հայոց Սոխակ»-ի տիտղոսին արժանաւորապէս տիրացած երգչուհին աշխարհով մէկ շրջեցաւ եւ իր եզակի ձայնով ու արւեստով գրաւեց մեծագոյն բեմեր՝ եւրոպական ոստաններէն մինչեւ հարաւային Ամերիկա, Մ. Նահանգներ եւ Ճապոն, մերձարեւելեան հայկական գաղթօճախներէն մինչեւ խորհրդային համամիութենական կենտրոններ։
Գոհար Գասպարեան արժանացաւ պետական թէ գեղարւեստական բարձրագոյն տիտղոսներու եւ շքանշաններու։ Խ. Միութեան «ժողովրդական արտիստ»-ի եւ «աշխատանքի հերոս»-ի կոչումին տիրացաւ, Հայաստանի Հանրապետութեան «Մեսրոպ Մաշտոց»-ի բարձրագոյն շքանշանին արժանացաւ։ Բայց ամէն բանէ վեր հայ ժողովուրդի սրտին մէջ գրաւեց «Հայոց Սոխակ»-ի բարձրագոյն պատւանդանը։
Իր կեանքի վերջալոյսին, Գոհար Գասպարեան տարիներով պայքարեցաւ անողոք հիւանդութեան դէմ, ուղեղի կաթւած ունեցաւ եւ 16 մայիսի 2007-ին առյաւէտ հեռացաւ մեր աշխարհէն՝ հայոց մեծամեծներու համաստեղութեան մէջ իր արժանի տեղը գրաւած ու սերունդներու յիշողութեան մէջ նւաճած հայ երգի ու դասական երաժշտութեան աննման վարպետի յաւերժութեան իրաւունքն ու արժանաւորութիւնը։ Ա՛յդ է վկայութիւնը Հայոց աշխարհի մեծերուն։
- Հայ քնարերգութեան վարպետին՝ Աւետիք Իսահակեանի արժեւորումով, «թռչունները Գոհար Գասպարեանին սովորեցրել են երգել, իսկ նա թռչուններին՝ ծլւըլալ»։
- Մեծատաղանդ երգչուհի Զարուհի Դուլուխանեանի վկայութեամբ՝ «նման տիտաններ, ինչպիսին Գոհար Գասպարեանն է, ծնւում են հարիւր տարին մէկ։ Համաշխարհային դասականների ամենաբարդ գործերը, որոնք, թւում է, թէ անհնար է կատարել, գասպարեանական մեկնաբանութեամբ նոր կեանք են ստանում։ Գոհարը վոկալային աստղ է»։
- Մեծանուն խմբավար Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայեանի համաձայն՝ «Գոհար Գասպարեանի երգը արւեստի ժպիտն է, զարդարում է կեանքը: Մեծ երգչուհու անունը բոլոր հայերի մէջ մշտապէս առաջացնում է մեծ հպարտութեան եւ հիացմունքի զգացողութիւն»։

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։