Հա

Ազգային

21/02/2019 - 12:40

Պանթուրքիզմի սպառնալիքը առարկայական է

Լոյս է տեսել Ս. Մկրտչեանի գրչին պատկանող «Պանթուրքական հոսանքները ժամանակակից Իրանում» գիրքը: Գիրքը հրատարակւել է ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան դրամաշնորհով եւ ԵՊՀ արեւելագիտութեան գիտխորհրդի որոշմամբ: 

«alikonline.ir» - Լոյս է տեսել Ս. Մկրտչեանի գրչին պատկանող «Պանթուրքական հոսանքները ժամանակակից Իրանում» գիրքը: Գիրքը հրատարակւել է ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան դրամաշնորհով եւ ԵՊՀ արեւելագիտութեան գիտխորհրդի որոշմամբ: Գրքի հրատարակման առիթով «Ապառաժ»-ը զրուցել է հեղինակ Սարգիս Մկրտչեանի հետ, ով ծնւել է Իրանում, 1968 թւականին: 2001-ից ապրում է Հայաստանում: Բազմաթիւ առիթներով հանդէս է եկել յօդւածներով, զեկոյցներով, ինչպէս նաեւ հայերէնից պարսկերէն է թարգմանել Ա. Մանասեանի «Լեռնային Ղարաբաղ. ինչպէս է դա եղել…» գիրքը:

 

- Պարոն Մկրտչեան, վերջերս լոյս է տեսել Ձեր հեղինակած «Պանթուրքական հոսանքները ժամանակակից Իրանում» աշխատութիւնը: Ի՞նչ կարող է ստանալ գիտական շրջանակների ընթերցողը Ձեր գրքից: 

- Աշխատութիւնում ես ներկայացրել եմ այն վտանգներից մէկը, որը գոյութիւն ունի մեր տարածաշրջանում եւ սպառնում է ո՛չ միայն Հայաստանի եւ հայութեան ազգային անվտանգութեանը, այլ նաեւ Իրանի։ Բոլորս էլ ականատես ենք, թէ ինչ է տեղի ունենում մեր շուրջը՝ Իրաքում, Սիրիայում եւ այլուր։ Իրանի մասնատման հարցը նոր գաղափար չէ։ 20-րդ դարում արտաքին ուժերը մի քանի անգամ դա փորձել են։ Ներկայիս այն նոր որակի է բարձրացել արդի ժամանակաշրջանի հաղորդակցական միջոցների զարգացման պատճառով։ Անկախ այն բանից, որ խօսքը հիմք կամ բովանդակութիւն ունի կամ ոչ, համացանցի ընձեռած հնարաւորութիւնների միջոցով գրւում է եւ ասւում է, եւ պարզ է, որ այդ խօսքը մթնոլորտ է ստեղծում եւ ազդում է մի խումբ մարդկանց մտքերի վրայ։ Հայ ոչ գիտական շրջանակը գիրքն ընթերցելով կարող է ծանօթանալ այդ ամբողջին, տեղեկանալ մեր երկրի դիմագրաւած մարտահրաւէրներից մէկին եւ մտածել ելքեր որոնել այդ վտանգը կանխելու համար։

 

- Ինչո՞վ են առանձնանում Իրանում գործող պանթուրքական գաղափարախօսութեան կրողները Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի իրենց գաղափարակիցներից: 

- Բովանդակային առումով՝ ոչնչով։ Նպատակը նոյնն է։ Ստեղծել պանթուրքական հսկայ կայսրութիւն։ Աշխատութիւնում ես բազմիցս նշել եմ, որ այդ պանթուրքական կազմակերպութիւնների գաղափարական ակունքներն ու սկզբունքները նոյնն են։ Բոլորն էլ սերում են պանք միեւնոյն տեսաբանների ու քաղաքական գործիչների մտքերից։ Պարզապէս ամէն մէկը իր պայմանների հիման վրայ է աշխատում։ Եթէ Իրանում բացայայտ կերպով չեն կարողանում ասել, որ իրենք հետապնդում են պանքական նպատակներ, դա անում են մայրենի լեզուի դասաւանդման, մշակութային իրաւունքների եւ նմանատիպ այլ հարցեր արծարծելով։ Թաւրիզի Տրակտորաշինական ֆուտբոլի ակումբի խաղերը վերածում են պանթուրքական գաղափարների արծարծման իւրօրինակ հարթակի։ Բայց, միւս կողմից, Ադրբեջանի կամ Թուրքիայի Հանրապետութիւններում, օրինակ, կան կազմակերպութիւններ, որոնք բացայայտօրէն խօսում են այդ նպատակների ու գաղափարների մասին։ Հետեւաբար երեք երկրներում աշխատող պանքական կազմակերպութիւնները իրարից առանձնանում են աշխատելաձեւով, բայց ոչ նպատակներով ու բովանդակութեամբ։

 

- Արդեօ՞ք Իրանում պանթուրքական հոսանքների ազդեցութիւնը աշխարհագրական կոնկրետ ընդգրկում ունի: 

- Ինչպէս աշխատութիւնում գրել եմ, այդ հոսանքները քարոզչական լայնածաւալ աշխատանքի արդիւնքում այն տպաւորութիւնն են ստեղծում, որ իրենց թիւը շատ է, որ այդ գաղափարները համատարած են, որ ժողովրդի մեծամասնութիւնը հետեւում է իրենց եւ այլն։ Իրականում, դրանք շատ նեղ ու փոքր շրջանականեր են, որոնց ղեկավարութիւնը սնւում է Իրանի դէմ թշնամական վերաբերում ունեցող ուժերից եւ երկրներից, իսկ մի մասն էլ այդ քարոզչութեան զոհն է։ Չեմ ժխտում, որ մարդիկ էլ կան, որ համոզուած են այդ հարցերում։ Համացանցային կայքերի եւ ընկերային ցանցերի միջոցով ազդում են յատկապէս երիտասարդների վրայ։ Սակայն ամենակարեւոր երեւոյթներից մէկը, որի վրայ պէտք է շեշտ դնեմ, այն է, որ Իրանը թիրախ ընտրած պանքական կազմակերպութիւնների ու գործիչների դէմ հէնց առաջին օրուանից պայքարել են Իրանի Ատրպատականի մտաւորականներն ու գործիչները։ Այսօր էլ նոյն վիճակն է։ Եւ սա վկայում է այն մասին, որ ինչպէս արհեստածին է Ադրբեջանի Հանրապետութիւնը, արհեստածին է նաեւ այսպէս ասած «Հարաւային Ադրբեջան» հասկացութիւնը։ Այդ գաղափարները Իրանում ժողովրդական յենարան չունեն, սակայն վտանգը կայ, որը քարոզչական հնարքների ազդեցութեան ներքոյ կարող է լուրջ սպառնալիքի վերածուել։

 

- Աշխատութեան հրապարակումը կարելի է համարել պանթուրքական հոսանքների դեմ պայքարի դրսեւորում. արդեօ՞ք նախատեսւում է աշխատութիւնը թարգմանել այլ լեզուներով: 

- Արեւմտահայոց հարցերի ուսումնասիրութեան կենտրոնի միջոցով գրքի նախաբանն արդէն թարգմանուել է թուրքերէն եւ տեղադրուել կենտրոնի կայքում։ Առաջարկ կայ, որ գիրքն ամբողջութեամբ թարգմանուի թուրքերէն եւ պարսկերէն։ Կը փորձենք դա անել։ Սակայն ինձ հետաքրքրում է խնդրի մէկ այլ կողմը՝ բազմաթիւ աղբիւրներ եւ նիւթեր կան, որոնք տեղ չեն գտել գրքում, նախ որովհետեւ ժամանակը սուղ էր եւ չհասցրեցի դա անել, եւ երկրորդ՝ չգիտէի աւելի մեծ ծաւալի գիրքը կը հետաքրքրի ընթերցողին, թէ ոչ։ Պիտի ասեմ, որ առնուազն իմ տպաւորութեամբ աշխատութեան նկատմամբ մեծ հետաքրքրութիւն է առաջացել թէ՛ Հայաստանում եւ թէ՛ Հայաստանից դուրս։ Բազմաթիւ մարդիկ ինձ հետ կապուել են եւ հետաքրքրուել՝ ինչպէս կարող են գիրքը ձեռք բերել։ Գիտական շրջանակներ, որոնք կարդացել են գիրքը, ինձ խորհուրդ են տուել շարունակել աշխատանքը։ Ներկայիս ես աշխատում եմ այդ ուղղութեամբ՝ աւելի ամբողջական աշխատութիւն հրատարակել։ Մեզ համար կարեւոր է Իրանը ճանաչել ոչ միայն իր հազարաւոր տարիների քաղաքակրթութեամբ, մշակոյթով, գրականութեամբ եւ այլն, այլ նաեւ ու մանաւանդ այսօրուայ ներքին ու արտաքին քաղաքական իրավիճակով, մարտահրաւէրներով ու դրանց լուծման ուղիներով, որովհետեւ, կրկնում եմ, Իրանի անվտանգութեան հարցը չափազանց մեծ կարեւորութիւն ունի Հայաստանի անվտանգութեան համար։

Յարակից լուրեր

  • Լոյս է տեսել իրանագէտ Սարգիս Մկրտչեանի «Պանթիւրքական հոսանքները ժամանակակից Իրանում» գիրքը
    Լոյս է տեսել իրանագէտ Սարգիս Մկրտչեանի «Պանթիւրքական հոսանքները ժամանակակից Իրանում» գիրքը

    Երեւանում հրատարակւել է իրանագէտ Սարգիս Մկրտչեանի «Պանթիւրքական հոսանքները ժամանակակից Իրանում» մենագրութիւնը: Հետազօտութիւնը կատարւել է Արեւմտահայոց հարցերի ուսումնասիրութեան կենտրոնում եւ տպագրւել ՀՀ Սփիւռքի նախարարութեան հովանաւորութեամբ:

  • Վտանգներով յղի մի համագումարի մասին
    Վտանգներով յղի մի համագումարի մասին

    2018 թ. փետրուարի 28-ին Իրանի Արդեբիլ քաղաքի Մոհաղեղ Արդեբիլի անուան համալսարանում տեղի է ունեցել միջազգային համագումար՝ «Իսլամ, համերաշխութեան կոչ» ընդհանուր խորագրով եւ «Պայքար ծայրայեղականութեան եւ բռնութեան դէմ՝ Խոջալուի զանգուածային կոտորածների եւ ողբերգութեան վրայ շեշտադրումով» թեմայով։

  • Դաշնակցական երիտասարդական միութեանն անդամակցել է 10 հազար երիտասարդ
    Դաշնակցական երիտասարդական միութեանն անդամակցել է 10 հազար երիտասարդ

    Ընկերվարական երիտասարդներու միջազգային միութիւնը մօտիկ անցեալին Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման վերաբերեալ որոշումներ կայացուց ՀՅԴ երիտասարդականի ջանքերով: Իսկ այսօր, միջազգային կազմակերպութեան անդամներուն Արցախ այցելութիւնը նոր քայլ մըն է քարոզչական մակարդակին, որ մեծապէս գնահատելի է: Ստորեւ կը ներկայացնենք «Նոր Յառաջ»-ի աշխատակից Արէն Քէրթէշեանի հարցազրոյցը ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակի պատասխանատու Սարգիս Մկրտչեանի հետ:

  • Դաշնակցական երիտասարդի պարտականութիւնն է պաշտպանել ազգը եւ ազգային շահերը
    Դաշնակցական երիտասարդի պարտականութիւնն է պաշտպանել ազգը եւ ազգային շահերը

    Ընկերվարական երիտասարդներու միջազգային միութիւնը մօտ անցեալին Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման վերաբերեալ որոշումներ կայացուց ՀՅԴ երիտասարդականի ջանքերով։ Իսկ այսօր, միջազգային կազմակերպութեան անդամներուն Արցախ այցելութիւնը նոր քայլ մըն է քարոզչական մակարդակին, որ մեծապէս գնահատելի է։

  • Տեղի ունեցաւ ՀՅԴ Պատանեկան միութիւնների վարիչ մարմինների խորհրդաժողով
    Տեղի ունեցաւ ՀՅԴ Պատանեկան միութիւնների վարիչ մարմինների խորհրդաժողով

    ՀՅԴ Բիւրոյի Երիտասարդական գրասենեակի նախաձեռնութեամբ նոյեմբերի 10-12-ին Երեւանում, ՀՅԴ «Արամ Մանուկեան» երիտասարդական կենտրոնում տեղի ունեցաւ ՀՅԴ Պատանեկան միութիւնների վարիչ մարմինների Համահայկական խորհրդաժողով:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։