Հա

Ազգային

02/05/2019 - 12:20

«Միջազգային հանրութիւնը եւ ԱՊՀ շրջանակները հաշւի են նստելու Հայաստան-Արցախ ռազմաքաղաքական դաշինքի կնքման փաստի հետ». Մելիք Գարագաւորեան

Միջազգային հանրութիւնը եւ ԱՊՀ երկրների շրջանակները հաշւի են նստելու փաստի հետ, որ այս տարածաշրջանում ունեն դաշնակից՝ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որը ոչ թէ իր երկրորդական, այլ կենսական, անվտանգային շահերից ելնելով է կնքում Հայաստան-Արցախ դաշինքը, որը, ըստ էութեան, ընդգրկում է նաեւ ԱՊՀ միւս երկրների անվտանգային շահերը: Այս մասին «Yerkir.am»-ի հետ զրոյցում ասաց ՀՅԴ Լիբանանի ԿԿ անդամ Մելիք Գարագաւորեանը:

«alikonline.ir» - Միջազգային հանրութիւնը եւ ԱՊՀ երկրների շրջանակները հաշւի են նստելու փաստի հետ, որ այս տարածաշրջանում ունեն դաշնակից՝ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որը ոչ թէ իր երկրորդական, այլ կենսական, անվտանգային շահերից ելնելով է կնքում Հայաստան-Արցախ դաշինքը, որը, ըստ էութեան, ընդգրկում է նաեւ ԱՊՀ միւս երկրների անվտանգային շահերը: Այս մասին «Yerkir.am»-ի հետ զրոյցում ասաց ՀՅԴ Լիբանանի ԿԿ անդամ Մելիք Գարագաւորեանը:

 

- Հայաստան-Արցախ ռազմավարական դաշինքը, որն այդքան անհրաժեշտ է համարում Դաշնակցութիւնը, ի՞նչ խնդիրներ է լուծելու Արցախի, նրա բնակչութեան համար միջազգային հարթակում:

- Վերջին 25 տարւայ բանակցային հոլովոյթը հասել է մի հանգրւանի, երբ պէտք է այսուհետ աւելի գործնական եւ կոնկրետ ձեւաչափով ներկայանանք միջազգային հանրութեանը, որը, ըստ իս, կը բխի ժողովուրդների ինքնորոշման իրաւունքից եւ ինքնապաշտպանական տեսակէտից: Մենք գործ ունենք այնպիսի հակառակորդի հետ, որը չի տիրապետում տարբեր «լեզուների»՝ շրջանային, տարածաշրջանային խաղաղութեան եւ կայունութեան, տնտեսական բնականոն զարգացման, եւ հիմնական շեշտը դրել է խաւիարային դիւանագիտութեան վրայ ու անընդհատ խախտում է ոչ միայն 1994 թւականի մայիսի 12-ին կնքւած հրադադարի պայմանագիրը, այլեւ տարածաշրջանային կայունութիւնը: Երկրորդ՝ մենք պէտք է ապացուցենք, որ Հայաստանի եւ Արցախի միջեւ առկայ է պատկերացում Ղարաբաղեան հակամարտութեան կարգաւորման վերաբերեալ: Այստեղ ուզում եմ ասել՝ այն, որ պարոն վարչապետն ասում էր, թէ 25 տարւայ ընթացքում հայ ժողովուրդը, առհասարակ, պատկերացում չի ունեցել ԼՂ հարցի հետ կապւած, կտրականապէս մերժելի է՝ ե՛ւ մեր, ե՛ւ միջազգային հանրութեան պարագայում: Մենք պէտք է հասկանանք, թէ ինչ պատգամ ենք ուղղում մեր հակառակորդներին եւ բարեկամներին՝ հակառակորդներին ներկայանալով փխրուն վիճակից, իսկ բարեկամներին, թէ` կը ներէք, պատկերացում չունենք: Ի դէպ, մի կողմից ՀՀ վարչապետն ասում է, թէ պատկերացում չունենք, միւս կողմից ակնարկում է Արցախի վերադարձը բանակցային գործընթաց: 10 միլիոնի հասնող հայ ժողովրդից իւրաքանչիւրը շատ լաւ պատկերացնում է, թէ մենք ինչ ենք ուզում, այն է՝ պատմաքաղաքական անժամանցելի իրաւունքների վերականգնում, Արցախի անկախութեան միջազգային ճանաչում, բայց այստեղ նոյնքան կարեւոր են անվտանգութեան երաշխիքները: Եւ այս ռազմաքաղաքական դաշինքի լոյսի ներքոյ շատ կարեւոր է հէնց անվտանգութեան երաշխիքների ձեռք բերումը, քան սոսկ անկախութեան ճանաչումը, որովհետեւ հանրածանօթ իրողութիւն է, որ նոյնիսկ քաղաքական կարգավիճակներով օժտւած երկրների անդորրը, կայունութիւնը յաճախ խնդրոյ առարկայ է դառնում: Երրորդ՝ միջազգային հանրութիւնը եւ ԱՊՀ երկրների շրջանակները հաշւի են նստելու փաստի հետ, որ այս տարածաշրջանում իրենք ունեն դաշնակից՝ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որը ոչ թէ իր երկրորդական, այլ կենսական, անվտանգային շահերից ելնելով է կնքում մի դաշինք, որը, ըստ էութեան, ընդգրկում է նաեւ ԱՊՀ միւս երկրների անվտանգային շահերը: Այսինքն՝ այն թէեւ ռազմաքաղաքական դաշինք է, բայց կանխարգելիչ գործօն է պատերազմական որեւէ նոր սպառնալիքի պարագայում, որը Ադրբեջանը կարող է նեղ քաղաքական առիթով հրահրել:

 

- Ի՞նչ դիմադրութեան կարող է հանդիպել Հայաստան-Արցախ ռազմավարական դաշինքը, ո՞ր դաշտում՝ դիւանագիտակա՞ն, թէ՞...

- Ես խորապէս համոզւած եմ, որ մեծ խնդիրների առաջ չենք կանգնի, որովհետեւ այսօր միջազգային հանրութիւնը, ԵԱՀԿ ՄԽ երկրները, ղեկավարները շատ լաւ ըմբռնում են Ադրբեջանի ապակառուցողական պահւածքը: Բաւական է անդրադառնալ ժնեւեան բանակցութիւններում կանխարգելման մեխանիզմների հետ կապւած որոշումներին՝ կանխարգելելու որեւէ սադրանք եւ պատերազմական գործողութիւն: Այսինքն՝ նրանք այդ կենափորձը եւ ապացոյցն ունեն՝ հասկանալու, որ Հայաստան-Արցախ ռազմաքաղաքական դաշինքի կնքումը վերջին պարտաւորւած ընտրանքն է երկու հայկական պետութիւնների անւտանգութեան ապահովման, ինչպէս նաեւ Հելսինկեան եզրափակիչ ակտի սկզբունքներից ինքնորոշման իրաւունքի պահպանման առումով: Ես չեմ կարծում, որ մենք որեւէ խնդիր կունենանք: Եթէ ունենանք, ապա միջազգային հանրութեանն առարկայական տւեալներ կը ներկայացնենք, կը բացատրենք, այդ թւում՝ ԱՊՀ երկրներին: Մենք պէտք է ընդունենք, որ ժողովուրդների իրաւունքների պաշտպանութիւնը կախւած է տւեալ ժողովրդի համազգային ուժերի զորաշարժից եւ համադրումից: Արցախի հարցը համահայկական օրակարգ է, որը չի պատկանում որեւէ խմբակի, իշխանութեան, հատւածի, այն կախեալ է համայն հայութիւնից եւ կապւած է նրա արժանապատւութեան հետ: Առանց Արցախի անկաշկանդ գոյատեւման, անվտանգութեան գօտիների անվտանգային երաշխաւորման, համայն հայութեան կենսունակութիւնն է վտանգւած, Հայաստանի կայունութիւնը, քանի որ առանց ամուր Արցախի Հայաստանը դիւրաբեկ է:

 

- Երկրի անվտանգութեան կարեւոր բաղադրիչ է տնտեսութեան զարգացումը, այսինքն՝ անվտանգութիւնը մեծապէս կախւած է տնտեսութեան զարգացումից: Այսօր ՀՀ տնտեսական հարթութիւնում խնդիրներ ունենք, մտահոգութիւններ կան, այս ուղղութեամբ ի՞նչ կարող է առաջարկել Սփիւռքը:

- Համայն հայութեան ունեցած կարողութիւնը տնտեսական, ներդրումային առումով եւս հսկայական է, պարզապես պէտք է կարողանալ համադրել, չպէտք է գործածել այն ինչ-որ խմբակային հաշիւների լոյսի ներքոյ: Ես համոզւած եմ, որ ներկայիս իշխանութիւնները, եթէ կարողանան համադրել համայն հայութեան ներուժը, կարողականութիւնը՝ տնտեսական, ներդրումային, քաղաքական, կը լուծեն այդ խնդիրները: Կրկնում եմ՝ առանց կողմնակի հաշիւների, եթէ մեր կարողականութիւնը ճիշտ հաշւարկեն, համոզւած եմ, որ Հայաստան-Արցախ-Սփիւռք եռամիասնութիւնը հրաշքներ է գործելու: Նոր իշխանութիւնները քարոզարշաւի սկզբում յայտարարութիւններ էին անում հայրենադարձութեան, Սփիւռքի գործօնի վերաաշխուժացման հետ կապւած, բայց յետոյ ինչպէ՞ս հասկանաս Սփիւռքի նախարարութեան փակումը կամ՝ մշակոյթի նախարարութեան դէպքը: Մինչդեռ մենք ասում ենք, որ մեր հիմնական հզօրութեան, տարբերութեան, իւրայատկութեան կարեւորագոյն գործօնը մշակոյթն է, իսկ մենք փակում ենք մշակոյթի նախարարութիւնը:

 

- Կարելի՞ է ասել, որ Սփիւռքում հիասթափութիւն կայ:

- Սփիւռքն ինչպէ՞ս ըմբռնի, որ մի քանի ամիս առաջ յայտարարածի ճիշտ հակառակն է արւում: Բնականաբար, Սփիւռքը մի կողմից յուսախաբ է, միւս կողմից՝ մտահոգ, թէ` մեր բարոյական նեցուկը Հայաստանն է, բայց ՀՀ իշխանութեան վարած քաղաքականութիւնը սփիւռքահայերի նկատմամբ չենք հասկանում: Մենք ունէինք Սփիւռքի նախարարութիւնը, որը եթէ սրբագրութեան կարիք ուներ որոշ բնագաւառների եւ գործունէութեան հետ կապւած, անէինք, բայց ոչ թէ փակէինք, որը նախանշանն էր Հայաստան վերադարձի, ներգաղթի, Հայաստան-Սփիւռք միասնականութեան:

 

- Յանձնակատարը եւ նրա գրասենեակն ի վիճակի չե՞ն լինելու այս խնդիրները լուծել: Ի դէպ, հնարաւոր է նա լինի Սփիւռքի ներկայացուցիչ:

- Պիտի ուզենայինք, որ յանձնակատարը լուծի այդ խնդիրները: Ինչ վերաբերում է նրա`Սփիւռքից լինելուն, ապա դա էլ այլ խնդիր է՝ ին՞չ եղանակով նա պիտի լինի Սփիւռքից, ի՞նչ կարողութեամբ պիտի լինի այդ ներկայացւածութիւնը: Ես խորապէս համոզւած եմ, որ նախարարութեան դրւածքով պիտի կառոյցը պահպանւէր եւ համարժէք կարեւորութիւն պիտի տրւէր, ինչպէս պաշտպանութեան եւ այլ նախարարութիւնների դէպքում: Չմոռանանք, որ վերջին 70 տարում Սփիւռքն իր կարողականութեամբ անպաշտօն դիւանագիտութիւն վարեց ՀՀ-ի համար, կամ անկախութեան տարիների նեղ օրերին ՀՀ-ի ամբողջ արտաքին քաղաքականութիւնը վարեց՝ առանց ակնկալութեան, մի՞թէ Սփիւռքի ամբողջ կարողութիւնը չհանդիսացաւ նաեւ գործօն ՀՀ անկախութեան, բարգաւաճման, Արցախի անկախութեան հարցում, այսպէ՞ս ենք վարձահատոյց լինում: Մեր պատկերացմամբ` սխալ է կատարւել, եւ հնարաւորինս շուտ այն պէտք է սրբագրւի: Չպէտք է այսպէս լինի՝ մի բան որոշեցինք, լաւ, թէ վատ կիրարկելու ենք:

 

- Ի դէպ, գործող իշխանութիւնները ժամանակին ցանկանում էին վերածնել երկպալատանի խորհրդարան ունենալու գաղափարը, որի վերաբերեալ կարծիքները միանշանակ չէին, խօսւում էին ռիսկերի մասին, թէ դրսում ապրողը պիտի որոշի ՀՀ-ում ապրողի ճակատագիրը…

- Մեր կուսակցութիւնը տեսակէտ յայտնել էր սրա հետ կապւած, գիտէք, որ դրա հեղինակը Դաշնակցութիւնն էր, այդ գաղափարը մենք պաշտպանել ենք երկար տարիներ: Ինչ վերաբերում է դրանից բխող խնդիրներին, եթէ մենք նժարի վրայ դնենք` դրանց առկայութի՞ւնն է ծանրակշիռ, թէ՞ բարոյական, նիւթական, ֆիզիկական առումով դրա գործնական ճիգի անհրաժեշտութիւնը, միանշանակ պիտի ասեմ՝ երկրորդը:

 

- ՀՀ գործող իշխանութիւններին Ձեր մտահոգութիւնների մասին տեղեակ պահե՞լ էք, ասե՞լ էք:

- Մենք ասել ենք հրապարակային ելոյթների միջոցով, հանդիպումների ընթացքում, տպագրել ենք եւ ակնկալում էինք, որ ականջալուր կը լինեն իշխանութիւնները, բայց ափսոսում ենք, որ… Մենք ակնկալում ենք, որ իշխանութիւնները վերատեսութեան կենթարկեն նաեւ արժեհամակարգային քաղաքականութիւնը, քանի որ լաւ ժողովրդի կորիզն ընտանիքն է:

 

- Արժեհամակարգային քաղաքականութի՞ւնն է խոչընդոտում ներդրումներին, դա կարո՞ղ է խոչընդոտ հանդիսանալ այս հարցում:

- Խնդիրները միայն արժեհամակարգային չեն, մենք հոլովոյթ ենք ապրում, եւ տեսնում ենք ընկերային, սոցիալ-տնտեսական քաղաքականութիւնը: Տեսնում ենք, որ ներկայիս իշխանութեան տնտեսական յեղափոխութեան քարոզները հիմք չունեն, ծրագրային խորք չունեն: Մենք պիտի հասկանանք մի բան՝ չենք կարող մեր թերութիւնները, բացթողումները, անյաջողութիւնները սխալներն անընդհատ վերագրել անցեալի իշխանութիւնների քաղաքական ամլութեանը: Պիտի հասկանանք, որ եկել է յաջողութիւններ արձանագրելու պատմական պահը, որ ազգը, ժողովուրդը օգտւի: Այսօր ՀՀ-ում ծայրայեղ աղքատութեան ցուցանիշը դարձեալ աւելի քան 30 տոկոս է, չի նւազել մէկ տարւայ ընթացքում, աւելին՝ ինչ-որ չափով բարձրացել է: Երրորդ՝ ակնկալում ենք ինչ-որ հատւածի նիւթական աջակցութիւնը, բայց այդ հատւածից ոմանց պարագայում «Երկու չափ, երկու կշիռ» քաղաքականութիւն ենք վարում, չի կարելի երկու տարբեր մօտեցումներ դրսեւորել: Իշխանութիւնը պիտի վերատեսութեան ենթարկի ներքաղաքական, ներազգային, Սփիւռքի հետ կապւած քաղաքականութիւնը, որ սփիւռքահայը զգայ, որ իր հայրենիքում է ապրում, եւ ոչ թէ մի մասն իրեն հանգիստ զգայ իր ապրած հայրենիքում, միւսը՝ չճանաչի ներկայ հայրենիքը: Իշխանութեան եւ Սփիւռքի աւանդական կառոյցների միջեւ յարաբերութիւնը պիտի այնպիսի գործնական մակարդակում լինի, որ նրանց ամբողջ կարողականութիւնը գործնական դաշտ տեղափոխւի՝ բնականոն կիրարկումով: Այսինքն՝ պիտի ճշտենք ձեւաչափը, թէ նրանցից իւրաքանչիւրի կարողականութիւնը որտեղ է անհրաժեշտ՝ առանց մրցակցային եւ նեղ հաշիւների մեկնաբանութեան:

 

- Անդրադառնանք Հայոց Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման խնդրին. վերջերս թուրքագէտ Ռուբէն Սաֆրաստեանը նշեց, որ Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման հարցը տեղափոխւում է մահմեդական աշխարհ, սա Թուրքիայի հետ արաբական երկրների յարաբերութիւններում առկայ խնդիրների շրջանակում չէ՞:

- Ես անակնկալի չեմ եկել այս փոփոխութիւններից, որ այս ճակատում դրական արձանագրումներ եւ նւաճումներ կան, բայց նաեւ գերխանդավառութեամբ չեմ ընդունել, որովհետեւ բոլորն ունեն իրենց հաշիւները, որոնք մեզ չպէտք է խանգարէն: Մենք պէտք է հասկանանք այդ նւաճումների շարժառիթները, դրւածքը եւ շարունակենք մեր իրաւունքների ձեռք բերման գործընթացը: Եւ ամբողջ աշխատանքը, որ տեղի է ունենում, պիտի կարողանանք տեղափոխել հատուցման ալիքի վրայ, ոչ թէ յիշողութեան, տուրք մատուցելու, մէկ յայտարարութեամբ հանդէս գալու ձեւով: Այսօր, դժբախտաբար, Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման հարցում եւս իշխանութիւնները անհրաժեշտ հարթակի վրայ գործունէութիւն ծաւալելու խնդիր ունեն: Ցեղասպանութեան միջազգային ճանաչման առումով ՀՀ-ն միջազգային մակարդակում հիմնական դերակատարներից մէկը պիտի լինի եւ մնայ՝ թէ’ հատուցման խնդիրն ապահովելու եւ թէ’ կանխարգելող հանգամանքի վերածելու ամբողջ գործունէութիւնը:

 

- ՀՀ արտաքին գործերի նախարարը բազմիցս նշել է, որ Հայաստանն այս դերակատարութիւնը վաղուց է ստանձնել, որ միջազգային օրակարգում առաջ ենք տանում ցեղասպանութեան կանխարգելման օրակարգը, այսինքն՝ ցեղասպանութիւնների կանխարգելման հարցում, դրանց դէմ պայքարում ՀՀ-ն առաջին շարքում է:

- Ես հակառակը չէի ասի, բայց այդ բոլորը մնում է յայտարարութեան մակարդակում, ես խօսում եմ աւելի գործնականի մասին:

 

- Հայաստանը փոքր երկիր է եւ այս գործում, պայքարում անում է`ինչ կարող է: Կոնկրետ ի՞նչ պիտի անի, որ չի անում՝ իր հնարաւորութեան սահմաններում:

- Այս մակարդակում, հարթակում խնդիրը տարողութեան, քանակի, մեծութեան եւ փոքրութեան մէջ չէ, այլ հարցը կապւած է պատգամի հետ, իսկ այն համամարդկային է, հայկական չէ, այսինքն՝ ՀՀ-ի պատգամը չէ, մենք չպէտք է սահմանափակենք ցեղասպանութեան կանխարգելման հարցը:

 

- Բայց մենք ասում ենք, որ այն յանցագործութիւն էր մարդկութեան դէմ նաեւ, որ Հայոց Ցեղասպանութեան հարցում անպատժելիութիւնն ու անտարբերութիւնը բերեց այլ ցեղասպանութիւնների:

- Եւ համամարդկայինը վերաբերում է ամբողջ մոլորակին: Այս իմաստով` տարւայ 365 օրը պարտաւոր ենք միջազգային բոլոր կառոյցների դուռը ծեծել, հրապարակը զբաղեցնել, յատկապէս՝ Եւրոմիութեան, արեւմտեան քաղաքական ուժային կենտրոնների, իշխանութիւնների, ոչ թէ առիթից առիթ, հանդիպումից հանդիպում, այլ այս պահը յստակ գործօնի վերածել: Կար ժամանակ, որ համադրւած աշխատանք էր տարւում՝ լոբբիստական կազմակերպութիւնների եւ ԱԳՆ ներուժի գործադրմամբ, յատկապէս՝ Հայ Դատի կառոյցների միջոցով:

 

- Հիմա այդ համադրւած աշխատանքը չկա՞յ, խզո՞ւմ կայ:

- Անհրաժեշտ թափի, համոզումի, ոճի, շնչի ալիքը չենք զգում՝ համադրման առումով, իսկ Հայ Դատի գրասենեակները լծւած են ամենօրեայ աշխատանքի, եւ այսօր էլ ամենուրէք ՀՀ-ի, Արցախի դիւանագէտները, զինւորներն ենք:

 

- Բելգիական խորհրդարանի` Հայոց Ցեղասպանութիւնը օրէնքից բացառող որոշումից հնարաւո՞ր էր խուսափել, լոբբիստական կազմակերպութիւնների մեղքը կա՞ր:

- Մենք արել ենք առաջին քայլը եւ պէտք է շարունակենք՝ տարհամոզելու, կոնկրետ իրականութիւնները ներկայացնելու համար: Պէտք չէ յուսահատւել, պէտք է ուղղակի աշխատել բոլոր անձանց հետ, որ մատչելի կերպով բացատրենք եւ մեր հարցը տեղաւորենք համամարդկային կոնտեքստի մէջ, ոչ թէ զուտ հայաստանեան կամ համահայկական:

Զրուցեց Մարիամ Պետրոսեանը

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։