Հա

Ազգային

22/06/2019 - 08:10

Բաց նամակ՝ Թուրքիոյ նախագահին եւ ժողովուրդին, Մ.Ա.Կ. -ին եւ աշխարհի հին եւ նոր (չ)իրաւարար մեծերուն

այոց հին մայրաքաղաք աւերակ ԱՆԻ-ն տեսայ, օտարի պէս, զբօսաշրջիկ, ինծի պէս ուրիշներ ալ կային հոն:

Աւերակ եկեղեցին դիտեցի, անկէ անդին, վարը, Ախուրեանն էր, եւ քանի մը քայլ անդին կար Հայաստանի Հանրապետութիւնը:

Յ. Պալեան,

19 յունիս 2019, Երեւան

 

Հայոց հին մայրաքաղաք աւերակ ԱՆԻ-ն տեսայ, օտարի պէս, զբօսաշրջիկ, ինծի պէս ուրիշներ ալ կային հոն:

Աւերակ եկեղեցին դիտեցի, անկէ անդին, վարը, Ախուրեանն էր, եւ քանի մը քայլ անդին կար Հայաստանի Հանրապետութիւնը:

Ուզեցի ինքզինքս համոզել, որ ժամանակը կը գրէ պատմութիւնը, բռնութիւնները կը դարձնէ օրէնք եւ արդարութիւն: Ճի՞շդ է:

Այդպէս է հայոց մայրաքաղաքը Անին, աւերակ, մեռած: Անվերականգնելի՝ քանի որ իրաւ տէրերը հոն չեն:

Որո՞ւ կը պատկանի Անին: Պատերազմ եւ զէնք օրէնք կը ստեղծեն: Բայց երբ կը դադրի կռիւը, գերիները կը փոխանակուին:

Տեղ մը գրուած օրէնք մը չկա՞յ գերի Անին վերադարձնելու, ժողովուրդ մը զրկուած չպահելու իր հաւաքական յիշողութենէն:

Անին, քար եւ պարիսպ, թուրքին եւ Թուրքիոյ համար յիշողութիւն չեն, իրենց յիշողութիւնը չեն, հոն չկան իրենց տեսիլքը, միտքը եւ քրտինքը:

Թուրքին եւ Թուրքիոյ համար պատմամշակութային արժէք չէ Անին, անոնք իրենք զիրենք չեն կրնար տեսնել, չեն տեսներ այդ աւերակներուն մէջ, կիսականգուն գմբէթներուն մէջ:

Եթէ լսենք Մ.Ա.Կ.-ի բեմէն արտասանուած ճառերը, մարդկային իրաւունքի, արդարութեան, խաղութեան եւ համակեցութեան մասին, կը տարուինք մտածելու, որ դրախտը երկինքէն իջած է երկիր: Ո՞վ զո՞վ ոտքի կը քնացնէ:

Տրովադայի (Troie, Troy) պատերազմի ժամանակ, Հեքթոր մենամարտեցաւ Աքիլլէսի դէմ, պարտուեցաւ եւ սպաննուեցաւ: Հեքթորի հայրը Փրիամ, քաղաքի պարիսպներէն դուրս եկաւ, գնաց եւ խնդրեց, որ Աքիլլէս իրեն յանձնէ իր որդի Հեքթորի դին, որպէսզի պատիւով զայն թաղէ եւ Աքիլլէս յանձնեց Հեքթորի դին:

ԱՆԻ-ն հայոց աւերակ մայրաքաղաքն է: Անոր քարերուն, սիւներուն եւ գմբէթներուն վրայ կան միայն հայերու միտքի եւ մատներու հետքերը: Ինչ ալ եղած ըլլան ԱՆԻ-ի Թուրքիոյ բռնակցման պայմանները եւ արդարացումները, օրինական եւ զինուորական, ԱՆԻ-ն հայկական ժառանգութիւն է, անյեղլի կնիքով:

Չկա՞յ օրէնք մը, չկա՞յ միջազգային իրաւարարական մարմին մը, չկա՞յ ժողով մը, ուր կարելի ըլլայ դիմել, ընթացիկ քաղաքական ճապկումները մէկդի դնել, եւ Աքիլլէսի մեծութեամբ վճռել, որպէսզի ԱՆԻ-ն վերադարձուի զինք կերտած ժողովուրդին, խնամուի, դառնայ յիշողութեան եւ յիշեցման խորան, Անցեալը բերէ Ներկային մէջ:

ԱՆԻ-ն ոչինչ կը ներկայացնէ Թուրքիոյ համար, նոյնիսկ մշակելի տարածք չէ:

Թուրքիոյ նախագահը եւ իշխանութիւնները ոչինչ կը կորսնցնեն ԱՆԻ-ն վերադարձնելով իր տէրերուն, որոնք սիրով եւ գուրգուրանքով կրնան վերաբերիլ իրենց ժառանգութեան: Նոյնիսկ եթէ չվերակենդացնեն, զայն կը դարձնեն հայերու ուխտատեղի: Այդ ընելով Թուրքիան վարկանիշ կ’ապահովէ բարի դրացնութեան եւ մշակոյթներու պաշտպանութեան ճակատներուն վրայ:

Այս ըմբռնումով ինչո՞ւ Մ.Ա.Կ.-ի ընդհանուր քարտուղարը եւ ԻՒՆԵՍՔՕ-ի ընդհանուր տնօրէնը, նաեւ, կրկնենք, աշխարհի իրաւարարութեան իրենք զիրենք կոչած մեծերը չեն խօսիր եւ չեն պահանջեր, որ ԱՆԻ-ն վերադարձուի իր ժողովուրդին: Այս պահանջը ցեղասպանութեան ճանաչում չէ, ահաբեկչութիւն չէ, վարկաբեկում չէ: Մեծերը, որոնք պատմութիւն գիտեն, երբեմն գիտցած են կռուիլ իրաւունքի համար: Ֆրանսան միլիոնաւոր զոհեր տուաւ, ինչպէս իրենք կ’ըսեն, Վոժ լեռներու կապոյտին գիծին վերատիրանալու համար:

Բայց պարզ է նաեւ, որ ԱՆԻ-ի վերադարձի պահանջը ներկայացնող պէտք է ըլլայ: Ո՞վ եւ ինչպէ՞ս:

Ի հարկէ՝ հայերը:

Բայց նաեւ թուրք մտաւորականութեան մոլեռանդութենէ եւ կիրքերէ ձերբազատուած փաղանգը ինք հրապարակ պէտք է գայ այս պահանջով:

Ինչո՞ւ ոչ նաեւ միջազգային այն բոլոր կազմակերպութիւնները, որոնք համաշխարհային մշակութային պաշտպանութեան կարգախօսով հրապարակ կու գան, կը խօսին Անկքորի, Պարթենոնի, Փալմիրի, Փարիզի Աստուածամօր տաճարի, եւ այլ համամարդկային մշակութային ժառանգութեան խորհրդանիշներու մասին:

ԱՆԻն վերադարձնե՛լ հայ ժողովուրդին:

Թուրքիոյ համար ԱՆԻ-ն ոչինչ կը ներկայացնէ: Քարակոյտ է:

ԱՆԻն հայ ժողովուրդի պատմութեան բաց գիրքն է, ոգի է, արուեստի կուտակում է:

Ի՞նչ է պարտականութիւնը միջազգային համայնքին:

Այս հարցումով հրապարակ գալ չի նշանակեր թշնամութիւն սերմանել կամ ծաւալապաշտ ըլլալ:

ԱՆԻի հայութեան վերադարձը իրաւ խաղաղութեան եւ միջազգային փոխըմբռնումի պզտիկ քայլ կ’ըլլայ, թերեւս առաջինը ապագայի մեծ քայլերու:

ԱՆԻՆ ՎԵՐԱԴԱՐՁՆԵԼ ԱՆՈՐ ԻՐԱՒ ՏԷՐ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԻՆ ՈՐՊԷՍ ԳՐԱՒԱԿԱՆ ՎԱՂՈՒԱՆ ԽԱՂԱՂՈՒԹԵԱՆ:

Բաց նամակ՝ սահմամններէ ասդին եւ անդին:

Եթէ չեն խցուած բոլոր ականջները եւ չեն խաւարած միտքերը:

Քաղաքական մանրուք չէ ԱՆԻ-ն, նոյնիսկ եթէ ասդին եւ անդին օրակարգ չէ:

ԱՆԻ-ն այսօր հոգեկան-ոգեկան օրակարգ է հայուն համար:

Այս պէտք է ըսել բարձրաձայն, ոչ միայն բանիմացներուն:

Բայց նախ մենք պէտք է ըսենք եւ գիտնանք, որ ան մեզի համար սոսկ զբօսաշրջիկային հասցէ չէ:

Այս պատմութիւն է, քաղաքականութիւն, մշակոյթ եւ անկորնչելի իրաւունք:

 

Յ. Գ. Կը խնդրուի թարգմանել եւ տարածել

«Հայրենիք»

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։