Հա

Ազգային

11/08/2019 - 13:50

Սեւրի Դաշնագրին հրամայականը Հայաստանին եւ Սփիւռքին

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ

 

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

Կարելի չէ խուսափիլ Սեւրի Դաշնագրով ամրագրուած մեր իրաւունքներէն, ինչպէս կարելի չէ խուսափիլ այդ իրաւունքները նուաճելու մեր հաւաքական պարտաւորութենէն։

99 տարի առաջ, օգոստոս 10, 1920-ին, ստորագրուեցաւ Սեւրի դաշնագիրը, որ կը պարտադրէր Օսմանեան Թուրքիոյ հողատարածքի անդամահատումը՝ յանուն արդարութեան եւ խաղաղութեան։ Դաշնագիրը, ի միջի այլոց, կը տրամադրէր պատմական ու իրաւական հիմունքներով Հայաստանի մը կազմութեան եւ ճանաչման, որոնք ամրագրուած են դաշնագրի երկրորդ մասի, չորրորդ բաժնի, թիւ 88, 89, 90, 91, 92 եւ 93 յօդուածներով։

Իր այս տրամադրութիւններով Սեւրի դաշնագիրը կու գար հաստատելու եւ ամրագրելու տարի մը առաջ Հայաստանի Հանրապետութեան որդեգրած Մայիս 28-ի Աքթը, որ պաշտօնապէս կը յայտարարէր ստեղծումը Միացեալ Հայաստանի՝ Արեւելեան և Արեւմտեան Հայաստաններու միացումով։

Նշեալ տրամադրութեանց հիմամբ, Սեւրը պաշտօնապէս կը ճանչնար արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ կը տրամադրէր Օսմանեան կայսրութեան հայապատկան հողատարածքներու մեծ մասին (ինչպէս Էրզրումի, Պիթլիսի, Տրապիզոնի եւ Վանի նահանգները) կցումն ու միացումը Հայաստանի Հանրապետութեան։ Այսպիսով, մօտ 50 հազար քառակուսի քիլոմեթր հաշուող հայկական հանրապետութեան կը միացուէր Արեւմտեան Հայաստանէն 103 հազար քառակուսի քիլոմեթր հողատարածք՝ Հայաստանը վերածելով 153 հազար քառակուսի քիլոմեթր երկրի։

Որդեգրելով Դաշնակից Ուժերու Գերագոյն Խորհուրդի Հայաստանի սահմաններուն առնչուող որոշումը, Սեւրի դաշնագիրը Հայաստանի սահմաններու վերջնական ճշդումը յանձնեց Միացեալ Նահանգներու նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի իրաւարարութեան։ Նախագահ Ուիլսըն իր իրաւարար վճիռը որոշեց եւ յայտարարեց նոյեմբեր 22, 1920-ին։

Դժբախտաբար, քաղաքական, տնտեսական եւ զինուորական գերակշիռ գործօններ արգելակեցին Սեւրի դաշնագրի վաւերացումը ստորագիր պետութիւններուն կողմէ։ Իսկ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որ արդէն իսկ ներքնապէս եւ արտաքնապէս մաշումի ու քայքայումի կ՚ենթարկուէր պոլշեւիկ Ռուսաստանի եւ Թուրքիոյ Քեմալական ուժերու զինակցային դաւադրութեամբ, քաղաքական ու զինուորական կարողականութիւնը չունէր պաշտպանելու Սեւրով սահմանուած իր իրաւունքները։

Ճիշդ է, Սեւրի Դաշնագիրը մնաց անվաւեր։ Բայց ան չէ կորսնցուցած իր բարոյական եւ քաղաքական հեղինակութիւնը։ Սեւրի Դաշնագրի անվաւեր մնալու հանգամանքը նաեւ տակաւին անլոյծ կը պահէ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ միջեւ վերջնական սահմանագծումի հիմնական հարցը։

Սակայն իրաւականօրէն ի զօրու է եւ ի զօրու կը մնայ Ուիլսընի Իրաւարար Վճիռը։ Այս վճիռը գործադրելի է՝ ըստ միջազգային օրէնքի եւ պայմանագրերու։ Գործադրելու համար անհրաժեշտ է քաղաքական կամքը։

Հայաստանի դիւանագիտութեան եւ հայկական Սփիւռքի պարտականութիւնն է այդ քաղաքական կամքը իրականացնելու ծանր գործը։

Յարակից լուրեր

  • Մեր իրաւունքը, մեր պարտաւորութիւնը
    Մեր իրաւունքը, մեր պարտաւորութիւնը

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակագիր եւ հրապարակախօս Սեդօ Պոյաճեանը ֆէյսբուքի իր էջում անդրադարձել է Սեւրի դաշնագրի եւ Վիլսոնեան իրաւարար վճիռների 100-ամեակին:

  • Ազգային քնաթափութի՞ւն
    Ազգային քնաթափութի՞ւն

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակագիր եւ հրապարակախօս Սեդօ Պոյաճեանը ֆէյսբուքի իր էջում գրել է. «Արդէն սկսա՞ծ է ազգային ղեկավարութեան քնաթափութիւնը (lethargy)։ Խօսքերը մեծ մաշտաբներով կը հնչեն ամենուրեք։ Գաղափարները շարաններով կ՚արձակուին բոլոր խաչմերուկներու վրայ։

  • Հայրենիքի եւ հայութեան ծառայութեան մէջ (Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան օրուան առիթով)
    Հայրենիքի եւ հայութեան ծառայութեան մէջ (Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան օրուան առիթով)

    Բահով եւ բրիչով, գրիչով եւ խօսքով, տասնոցով եւ քլաշինով՝ 130 տարի հայրենիքի ու հայութեան ծառայութեան մէջ։

  • Պողպատէ կամքով ղարաբաղցի լեռնականը
    Պողպատէ կամքով ղարաբաղցի լեռնականը

    Նիկոլ Դումանի ծննդեան տարեդարձն է այսօր։ Ան ծնած էր 12 յունուարի 1867-ին, Ասկերանի Ղշլաղ գիւղը, Արցախ։ Ան Հ. Յ. Դաշնակցութեան օրինակելի ֆետային էր։ Ան եղաւ եւ կը մնայ Դաշնակցութեան մարտական ու գաղափարական հայդուկապետը։

  • Այսօր Նիկոլ Դումանի ծննդեան օրն է
    Այսօր Նիկոլ Դումանի ծննդեան օրն է

    1867 թւականի այս օրը՝ յունւարի 12-ին է ծնւել Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան նւիրեալներից, նշանաւոր հայդուկապետ, հայոց ազգային-ազատագրական պայքարի ամենակարկառուն դէմքերից մէկը՝ Նիկոլ Դումանը (Նիկողայոս Տէր-Յովհաննիսեան):

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։