Հա

Ազգային

11/08/2019 - 13:50

Սեւրի Դաշնագրին հրամայականը Հայաստանին եւ Սփիւռքին

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ

 

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

Կարելի չէ խուսափիլ Սեւրի Դաշնագրով ամրագրուած մեր իրաւունքներէն, ինչպէս կարելի չէ խուսափիլ այդ իրաւունքները նուաճելու մեր հաւաքական պարտաւորութենէն։

99 տարի առաջ, օգոստոս 10, 1920-ին, ստորագրուեցաւ Սեւրի դաշնագիրը, որ կը պարտադրէր Օսմանեան Թուրքիոյ հողատարածքի անդամահատումը՝ յանուն արդարութեան եւ խաղաղութեան։ Դաշնագիրը, ի միջի այլոց, կը տրամադրէր պատմական ու իրաւական հիմունքներով Հայաստանի մը կազմութեան եւ ճանաչման, որոնք ամրագրուած են դաշնագրի երկրորդ մասի, չորրորդ բաժնի, թիւ 88, 89, 90, 91, 92 եւ 93 յօդուածներով։

Իր այս տրամադրութիւններով Սեւրի դաշնագիրը կու գար հաստատելու եւ ամրագրելու տարի մը առաջ Հայաստանի Հանրապետութեան որդեգրած Մայիս 28-ի Աքթը, որ պաշտօնապէս կը յայտարարէր ստեղծումը Միացեալ Հայաստանի՝ Արեւելեան և Արեւմտեան Հայաստաններու միացումով։

Նշեալ տրամադրութեանց հիմամբ, Սեւրը պաշտօնապէս կը ճանչնար արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ կը տրամադրէր Օսմանեան կայսրութեան հայապատկան հողատարածքներու մեծ մասին (ինչպէս Էրզրումի, Պիթլիսի, Տրապիզոնի եւ Վանի նահանգները) կցումն ու միացումը Հայաստանի Հանրապետութեան։ Այսպիսով, մօտ 50 հազար քառակուսի քիլոմեթր հաշուող հայկական հանրապետութեան կը միացուէր Արեւմտեան Հայաստանէն 103 հազար քառակուսի քիլոմեթր հողատարածք՝ Հայաստանը վերածելով 153 հազար քառակուսի քիլոմեթր երկրի։

Որդեգրելով Դաշնակից Ուժերու Գերագոյն Խորհուրդի Հայաստանի սահմաններուն առնչուող որոշումը, Սեւրի դաշնագիրը Հայաստանի սահմաններու վերջնական ճշդումը յանձնեց Միացեալ Նահանգներու նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի իրաւարարութեան։ Նախագահ Ուիլսըն իր իրաւարար վճիռը որոշեց եւ յայտարարեց նոյեմբեր 22, 1920-ին։

Դժբախտաբար, քաղաքական, տնտեսական եւ զինուորական գերակշիռ գործօններ արգելակեցին Սեւրի դաշնագրի վաւերացումը ստորագիր պետութիւններուն կողմէ։ Իսկ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որ արդէն իսկ ներքնապէս եւ արտաքնապէս մաշումի ու քայքայումի կ՚ենթարկուէր պոլշեւիկ Ռուսաստանի եւ Թուրքիոյ Քեմալական ուժերու զինակցային դաւադրութեամբ, քաղաքական ու զինուորական կարողականութիւնը չունէր պաշտպանելու Սեւրով սահմանուած իր իրաւունքները։

Ճիշդ է, Սեւրի Դաշնագիրը մնաց անվաւեր։ Բայց ան չէ կորսնցուցած իր բարոյական եւ քաղաքական հեղինակութիւնը։ Սեւրի Դաշնագրի անվաւեր մնալու հանգամանքը նաեւ տակաւին անլոյծ կը պահէ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ միջեւ վերջնական սահմանագծումի հիմնական հարցը։

Սակայն իրաւականօրէն ի զօրու է եւ ի զօրու կը մնայ Ուիլսընի Իրաւարար Վճիռը։ Այս վճիռը գործադրելի է՝ ըստ միջազգային օրէնքի եւ պայմանագրերու։ Գործադրելու համար անհրաժեշտ է քաղաքական կամքը։

Հայաստանի դիւանագիտութեան եւ հայկական Սփիւռքի պարտականութիւնն է այդ քաղաքական կամքը իրականացնելու ծանր գործը։

Յարակից լուրեր

  • Կրկի՞ն Դաշնակցութեան «լիկվիդացիա»
    Կրկի՞ն Դաշնակցութեան «լիկվիդացիա»

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակագիր եւ հրապարակախօս Սեդօ Պոյաճեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրել է.

  • Նոր վհուկարշաւը
    Նոր վհուկարշաւը

    Բոլոր երկիրներու մէջ կան եւ պիտի ըլլան քրէական գործով դատապարտեալ որոշ կալանաւորուածներ, որոնք սեփական նպաստաւորման ակնկալութեամբ, պատրաստ են սուտ վկայութիւն տալու։

  • Քրիստափորի յարատեւ ներկայութիւնը
    Քրիստափորի յարատեւ ներկայութիւնը

    Գողթն գաւառը։ Հայութեան ըմբոստ ոգիի խանձարուրը։ Հայ քաջերու օրրանը։ Հոն, վերին Ագուլիս գիւղին մէջ, 160 տար առաջ, հոկտեմբեր 18, 1859-ին, ծնաւ հայ մը, որուն վիճակուեցաւ յեղաշրջել դարերով հալածուած հայ ժողովուրդին կամքն ու վճռականութիւնը։ Երբ վեց դարեր Գողթնի քնարները լռած էին, մեր հին երգը կը լսուեր տակաւին - «Երկնից թող գան անմահ հոգիք, հայոց քաջեր պսակել»։ Անմահ հոգիները Գողթնի քնարներով պսակեցին հայ քաջ մը, որ վառեց Հայկական Յեղափոխութեան կրակը՝ յանուն հայրենիքի ազատութեան։

  • Հայաստան տէ՞րն է սփիւռքահայու իրաւունքին
    Հայաստան տէ՞րն է սփիւռքահայու իրաւունքին

    Հայրենիքի գոյութեան եւ գոյատեւման պաշտպանը իր ժողովուրդն է։ Ժողովուրդին բարօրութեան եւ ապահովութեան պաշտպանը հայրենիքն է։ Այս հիմնական ու փոխադարձ սկզբունքէն շեղող հայրենիքն ու իր ժողովուրդը դատապարտուած են պարտութեան, մինչեւ իսկ անէացման։

  • Ղեկավարում ալ կայ, ղեկավարում ալ…
    Ղեկավարում ալ կայ, ղեկավարում ալ…

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապակագիր եւ հրապարակախօս Սեդօ Պոյաճեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրել է. «Ի վերջոյ ունինք ղեկավարում, պէ՚տք է ունենանք, որպէսզի առաջ ընթանայ ազգային կեանքը։ Հարցը, սակայն, ղեկավարումի որակին եւ կարողութեան մասին է։ Ղեկավարումի մակարդակին աթոռի վրայ նստած պատահական մարդ կրնայ գնահատուիլ ո՚չ թէ իր անձին սեփական քարոզչութեամբ, այլ իր նախաձեռնած աշխատանքով՝ յօգուտ հաւաքականին։

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։