Հա

Ազգային

11/08/2019 - 13:50

Սեւրի Դաշնագրին հրամայականը Հայաստանին եւ Սփիւռքին

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ

 

Հայաստանը եւ Սփիւռքը գտնուած են եւ պիտի շարունակեն գտնուիլ Սեւրի Դաշնագրի հրամայականին դիմաց։ Այս դաշնագրի տրամադրութիւնները կը սահմանեն մեր հաւաքական գոյատեւելիութեան նախադրեալները։

Կարելի չէ խուսափիլ Սեւրի Դաշնագրով ամրագրուած մեր իրաւունքներէն, ինչպէս կարելի չէ խուսափիլ այդ իրաւունքները նուաճելու մեր հաւաքական պարտաւորութենէն։

99 տարի առաջ, օգոստոս 10, 1920-ին, ստորագրուեցաւ Սեւրի դաշնագիրը, որ կը պարտադրէր Օսմանեան Թուրքիոյ հողատարածքի անդամահատումը՝ յանուն արդարութեան եւ խաղաղութեան։ Դաշնագիրը, ի միջի այլոց, կը տրամադրէր պատմական ու իրաւական հիմունքներով Հայաստանի մը կազմութեան եւ ճանաչման, որոնք ամրագրուած են դաշնագրի երկրորդ մասի, չորրորդ բաժնի, թիւ 88, 89, 90, 91, 92 եւ 93 յօդուածներով։

Իր այս տրամադրութիւններով Սեւրի դաշնագիրը կու գար հաստատելու եւ ամրագրելու տարի մը առաջ Հայաստանի Հանրապետութեան որդեգրած Մայիս 28-ի Աքթը, որ պաշտօնապէս կը յայտարարէր ստեղծումը Միացեալ Հայաստանի՝ Արեւելեան և Արեւմտեան Հայաստաններու միացումով։

Նշեալ տրամադրութեանց հիմամբ, Սեւրը պաշտօնապէս կը ճանչնար արդէն իսկ գոյութիւն ունեցող Հայաստանի Հանրապետութիւնը եւ կը տրամադրէր Օսմանեան կայսրութեան հայապատկան հողատարածքներու մեծ մասին (ինչպէս Էրզրումի, Պիթլիսի, Տրապիզոնի եւ Վանի նահանգները) կցումն ու միացումը Հայաստանի Հանրապետութեան։ Այսպիսով, մօտ 50 հազար քառակուսի քիլոմեթր հաշուող հայկական հանրապետութեան կը միացուէր Արեւմտեան Հայաստանէն 103 հազար քառակուսի քիլոմեթր հողատարածք՝ Հայաստանը վերածելով 153 հազար քառակուսի քիլոմեթր երկրի։

Որդեգրելով Դաշնակից Ուժերու Գերագոյն Խորհուրդի Հայաստանի սահմաններուն առնչուող որոշումը, Սեւրի դաշնագիրը Հայաստանի սահմաններու վերջնական ճշդումը յանձնեց Միացեալ Նահանգներու նախագահ Վուտրօ Ուիլսընի իրաւարարութեան։ Նախագահ Ուիլսըն իր իրաւարար վճիռը որոշեց եւ յայտարարեց նոյեմբեր 22, 1920-ին։

Դժբախտաբար, քաղաքական, տնտեսական եւ զինուորական գերակշիռ գործօններ արգելակեցին Սեւրի դաշնագրի վաւերացումը ստորագիր պետութիւններուն կողմէ։ Իսկ Հայաստանի Հանրապետութիւնը, որ արդէն իսկ ներքնապէս եւ արտաքնապէս մաշումի ու քայքայումի կ՚ենթարկուէր պոլշեւիկ Ռուսաստանի եւ Թուրքիոյ Քեմալական ուժերու զինակցային դաւադրութեամբ, քաղաքական ու զինուորական կարողականութիւնը չունէր պաշտպանելու Սեւրով սահմանուած իր իրաւունքները։

Ճիշդ է, Սեւրի Դաշնագիրը մնաց անվաւեր։ Բայց ան չէ կորսնցուցած իր բարոյական եւ քաղաքական հեղինակութիւնը։ Սեւրի Դաշնագրի անվաւեր մնալու հանգամանքը նաեւ տակաւին անլոյծ կը պահէ Հայաստանի եւ Թուրքիոյ միջեւ վերջնական սահմանագծումի հիմնական հարցը։

Սակայն իրաւականօրէն ի զօրու է եւ ի զօրու կը մնայ Ուիլսընի Իրաւարար Վճիռը։ Այս վճիռը գործադրելի է՝ ըստ միջազգային օրէնքի եւ պայմանագրերու։ Գործադրելու համար անհրաժեշտ է քաղաքական կամքը։

Հայաստանի դիւանագիտութեան եւ հայկական Սփիւռքի պարտականութիւնն է այդ քաղաքական կամքը իրականացնելու ծանր գործը։

Յարակից լուրեր

  • Դաշնակցութեան կազմակերպական կառոյցը (Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Գերագոյն մարմնի տեսանիւթին առիթով)
    Դաշնակցութեան կազմակերպական կառոյցը (Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Գերագոյն մարմնի տեսանիւթին առիթով)

    Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Գերագոյն մարմինը այսօր հրապարակեց տեսանիւթ մը, որ ամփոփ բայց սպառիչ կերպով կը բացատրէ հայրենիք մէջ գործող Դաշնակցութեան կազմակերպական կառոյցը։ Տեսանիւթը երկար չէ, բայց լիովին դաստիարակիչ։ Հայրենի ժողովուրդը պէտք է անպայման դիտէ այս տեսանիւթը՝ իմանալու համար Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան հայրենական կազմակերպութեան ժողովրդավար ակունքներուն եւ հիմերուն մասին։

  • Քաղաքական շնականութիւնը Սահմանադրական դատարանի ճամբով
    Քաղաքական շնականութիւնը Սահմանադրական դատարանի ճամբով

    Քաղաքական շնականութեամբ, մարդկային ու քաղաքացիական իրաւունքներու շղարշով, այս իշխանութիւնը մոլորեցուց բոլորին՝ տիրանալու համար պետութեան ղեկին։ Այսօր, նոյն քաղաքական շնականութեան խաղով տագնապը կը կեդրոնացուի սահմանադրական ճգնաժամին վրայ՝ ծածկելով իշխանութեան հետապնդած իսկական նպատակները։

  • Բա՛ւ է Հայաստանի համար երեք տասնամեակներու ձախողած ղեկավարութիւն
    Բա՛ւ է Հայաստանի համար երեք տասնամեակներու ձախողած ղեկավարութիւն

    Ձախողած ղեկավարութեան վերջին ապաստանը բռնաճնշումն է՝ ընդդէմ բոլոր անոնց, որոնք չեն համախմբուիր ձախողութեան արդարացման արշաւին։ Նուազագոյն ընդդիմութեան կամ քաղաքակիրթ քննադատութեան իսկ պարագային, տուեալ քաղաքական ուժ կամ պարզ քաղաքացի անխուսափելիօրէն իրենց մորթին վրայ պիտի զգան իշխանութեան ճնշիչ թաթը։

  • Անպատասխանատւութեան գագաթնակէտին
    Անպատասխանատւութեան գագաթնակէտին

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակագիր եւ հրարպարակախօս Սեդօ Պոյաճեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրել է.

  • Մայիսի 28-ի առաւօտը
    Մայիսի 28-ի առաւօտը

    Մայիս 28-ի առաւօտն է Հայաստանի մէջ։ Շուտով կը ծագի Հայուն Արեւը՝ լուսաւորելու հայրենի հողը Լորիէն Երեւան, Արցախէն Սիւնեաց Աշխարհ, Արարատեան Դաշտէն Կարս ու Արտահան, եւ մինչեւ Էրզրում, Սասուն ու Վան։ Շնորհաւոր Մայիս 28 եւ Անկախութեան օր։

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։