Print this page
13/08/2019 - 13:50

Ստամբուլեան կոնւենցիան բաց տեքստով արշաւանք է մեր ազգային-մշակութային աւանդոյթների նկատմամբ

Ստամբուլեան կոնւենցիայի վաւերացման դէպքում փոխւում է ՀՀ սահմանադրութեամբ ամրագրւած ընտանիքի կոնցեպցիան։ Այս մասին ֆէյսբուքեան իր էջում գրել է ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ անդամ Լիլիթ Գալստեանը։

«alikonline.ir» - Ստամբուլեան կոնւենցիայի վաւերացման դէպքում փոխւում է ՀՀ սահմանադրութեամբ ամրագրւած ընտանիքի կոնցեպցիան։ Այս մասին ֆէյսբուքեան իր էջում գրել է ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ անդամ Լիլիթ Գալստեանը։

«Մի քանի դիտարկում ստամբուլեան կամ «Եւրոպայի խորհրդի կանանց նկատմամբ բռնութեան եւ ընտանեկան բռնութեան կանխարգելման եւ դրա դէմ պայքարի մասին» կոնւենցիայի շուրջ

Ընդունւել է 2011 թ․ Ստամբուլում

 

ՈՎՔԵ՞Ր ԵՆ ԱՆԴԱՄԱԿՑԵԼ.

Կոնւենցիան վաւերացրել են ԵԽ անդամ 47 երկրներից 34-ը։ Ռուսաստանը եւ Ադրբեջանը չեն ստորոգրել եւ չեն վաւերացրել։ Սլովակիան հրաժարւել է վաւերացնել։ Լատւիան եւ Լիտւան հակւած չեն վաւերացնելու։ Մոլդովան չի վաւերացրել, փոխարէնը մշակել է կանանց նկատմամբ բռնութեան կանխարգելման ռազմավարական ծրագիր։

Միացեալ Թագաւորութիւնը չի վաւերացրել։

Բուլղարիան՝ բուլղար եկեղեցու ակտիւ ներգրաււածութեամբ, մերժել է վաւերացնել կոնւենցիան՝ այն գնահատելով որպէս հակասահմանադրական։

Հայաստանը ստորագրել է 2018-ին, սակայն ստորագրումն ինքնին վաւերացում չի պարտադրում։

(Կան բազմաթիւ կոնւենցիաներ, որոնք ստորագրված են, բայց վաւերացւած չեն):

 

Յօդւած 3․ ԿՈՆՒԵՆՑԻԱՅՈՎ ՍԱՀՄԱՆՒԱԾ ՄԻ ՔԱՆԻ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹԻՒՆ

բ․«ընտանեկան բռնութիւն» նշանակում է ֆիզիկական, սեռական, հոգեբանական կամ տնտեսական բռնութեան գործողութիւնները, որոնք կատարւում են ընտանիքի կամ ընտանեկան միաւորի ներսում կամ նախկին կամ ներկայ ամուսինների կամ զուգընկերների միջեւ, անկախ նրանից, թէ արդեօք կատարողը բնակւում է կամ բնակւել է տուժողի հետ նոյն բնակարանում;

գ. «գենդերային պատկանելութիւն» նշանակում է սոցիալական դերեր, վարքագծի տիպեր, գործունէութեան տեսակներ եւ յատկութիւններ, որոնք տւեալ հասարակութիւնը դիտում է որպէս պատեհ կանանց եւ տղամարդկանց համար։

 

Յօդւած 4․ ՀԻՄՆԱՐԱՐ ԻՐԱՒՈՒՆՔՆԵՐ, ՀԱՒԱՍԱՐՈՒԹԻՒՆ, ՈՉ ԽՏՐԱԿԱՆ ՀԱՒԱՍԱՐՈՒԹԻՒՆ ԵՒ ՈՉ ԽՏՐԱԿԱՆ ՎԵՐԱԲԵՐՄՈՒՆՔ

3. Մասնակից պետութիւնների կողմից սոյն Կոնւենցիայի դրոյթների կատարումը, մասնաւորապէս՝ զոհերի իրաւունքների պաշտպանութեանն ուղղւած միջոցները, պէտք է ապահովւեն առանց խտրականութեան, այն է՝ անկախ սեռից, ռասսայից, մաշկի գոյնից, լեզւից, կրօնից, քաղաքական կամ այլ համոզմունքից, ազգային կամ սոցիալական ծագումից, ազգային փոքրամասնութեանը պատկանելուց, գոյքային դրութիւնից, ծննդից, սեռական կողմնորոշումից, գենդերային ինքնութիւնից, տարիքից, առողջական վիճակից, հաշմանդամութեան առկայութիւնից, ամուսնական դրութիւնից, միգրանտի կամ փախստականի կամ այլ կարգավիճակից:

/Ըստ էութեան, փոխւում է ՀՀ Սահմանադրութեամբ ամրագրւած ընտանիքի կոնցեպցիան: Տւեալ կոնւենցիայի համատեքստում ընտանեկան միաւոր եւ զուգընկերներ հասկացութիւնները հաւասարեցւում են ընտանիք հասկացութեանը։ Սեռը դիտւում է ոչ թէ որպէս կենսաբանական իրողութիւն, այլ՝ սոցիալական դերակատարութիւն-ընտրութիւն, այստեղից բխող բոլոր՝ իրաւական եւ հանրային հետեւանքներով։

ՀՀ Սահմանադրութիւն, Յօդւած 35.1. Ամուսնական տարիքի հասած կինը եւ տղամարդը միմեանց հետ իրենց կամքի ազատ արտայայտութեամբ ամուսնանալու եւ ընտանիք կազմելու իրաւունք ունեն: Ամուսնութեան տարիքը, ամուսնութեան եւ ամուսնալուծութեան կարգը սահմանւում են օրէնքով/:

 

Յօդւած 12․ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԲՆՈՅԹԻ ՊԱՐՏԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ

1. Մասնակից պետութիւնները պէտք է անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկեն՝ կանանց եւ տղամարդկանց վարքագծի սոցիալական եւ մշակութային վարւելակերպերում փոփոխութիւններ մտցնելու նպատակով՝ այն հաշւով, որպէսզի արմատախիլ արւեն այն նախապաշարմունքները, սովորոյթները, աւանդոյթները եւ միւս բոլոր այն երեւոյթները, որոնք հիմնւած են կանանց ստորադասւածութեան կամ կանանց եւ տղամարդկանց կարծրատիպային դերաբաժանման գաղափարի վրայ։

/Ըստ էութեան, բաց տեքստով՝ արմատախիլ անելու նպատակադրութեամբ, արշաւանք է մեր ազգային-մշակութային աւանդոյթների ու սովորոյթների, ինքնութեան նկատմամբ, ուր ազգային արժէքների համադրութեան, ողջամտութեան եւ տրամաբանութեան սահմաններում ապահովւած է փոխլացնող սոցիալական դերաբաժանումն ու մեր պետականութեան հիմք հանդիսացող ընտանիքի ինստիտուտը։

Այսուհանդերձ, միանշանակ է, որ պետութիւնը լրացուցիչ միջոցներ պիտի ձեռնարկի ընտանիքի ինստիտուտն ամրացնելու, կանանց եւ երեխաների իրաւունքների պաշտպանութեան իրաւական եւ գաղափարական հիմքերն ամրացնելու, ընտանեկան բռնութիւնների կանխարգելման ուղղութեամբ/։

 

Յօդւած 14․ ԿՐԹՈՒԹԻՒՆ

Մասնակից պետութիւնները, հարկ եղած դէպքում, պէտք է անհրաժեշտ միջոցներ ձեռնարկեն՝ միջանձնային յարաբերութիւններում կանանց եւ տղամարդկանց միջեւ հաւասարութեան, կարծրատիպերից զերծ գենդերային դերերի, փոխադարձ յարգանքի եւ վէճերը առանց բռնութեան լուծելու, կանանց նկատմամբ գենդերային հիմքով բռնութեան եւ անձնական անձեռնմխելիութեան իրաւունքի հարցերով ուսումնական նիւթերն ընդգրկւեն պաշտօնական ուսումնական ծրագրերում՝ կրթական բոլոր մակարդակներում եւ յարմարեցւած լինելով ուսումնառողների զարգացող ընդունակութիւններին։

/Ըստ էութեան, ՀՀ պաշտօնական կրթական ծրագրերում հաւասարութեան, յարգանքի, բռնութեան դէմ դրական քարոզչութեան կողքին, նոյնքան անթաքոյց կուսուցանւեն եւ կը հանրահռչակւեն կոնւենցիայով ամրագրւած ոչ աւանդական ընտանիքի, սեռային պատկանելութեան/ ոչ կենսաբանական սեռի կամ աւանդական, ազգային կարծրատիպերն արմատախիլ անելու քարոզչութիւն եւ հանրահռչակում/։

 

Յօդւած 60․ ԳԵՆԴԵՐԱՅԻՆ ՀԻՄՔՈՎ ԱՊԱՍՏԱՆ ՍՏԱՆԱԼՈՒ ԽՆԴՐԱՆՔՆԵՐ

3. Մասնակից պետութիւնները պէտք է ձեռնարկեն օրէնսդրական եւ այլբնոյթի անհրաժեշտ բոլոր միջոցները` ապաստան հայցողների համար գենդերային բաղադրիչը հաշւի առնող ընդունման ընթացակարգեր եւ աջակցութեան ծառայութիւններ, ինչպէս նաեւ գենդերային ուղեցոյցներ եւ գենդերային բաղադրիչ ունեցող ապաստան տրամադրելու ընթացակարգեր ստեղծելու համար, ներառեալ՝ փախստականի կարգավիճակ տալու հարցի լուծումը եւ միջազգային պաշտպանութեան մասին դիմումները։

/Ըստ էութեան, կոնւենցիան պարտադրելու է փախստականի կարգավիճակ եւ ապաստան տալ եւ առհասարակ իր պաշտպանութեան տակ վերցնել գենդերային բաղադրիչով բռնութեան ենթարկւած օտարերկրացիներին։ Ապաստանների, կացարանների, սոցիալական այլ ենթակառուցւածքների ապահովումը, բազմաթիւ արտօնութիւնների ապահովումը ֆինանսական եւ այլ միջոցներ է պահանջում։ Արդեօք սոցիալական եւ անվտանգային լրջագոյն խնդիրներ դիմագրաւող Հայաստանի համար սա նոր մարտահրաւէր չէ/՞։

Յօդ1.2 Մասնակից պետութիւնների կողմից Կոնւենցիայի դրոյթների արդիւնաւէտ իրականացումն ապահովելու նպատակով, Կոնւենցիայով ստեղծւում է վերահսկողութեան յատուկ խումբ։ /«ԳՐԵԷԻՕ»/

/Սա նշանակում է, որ Կոնւենցիայով ամրագրւած իւրաքանչիւր նորմ ենթակայ է միջազգային մշտադիտարկման, նաեւ համապատասխան սանկցիաների։ Հետեւաբար, Կոնւենցիայի հայեցողական կիրառում բացառւում է։ Այն իւրացւելու է ամբողջութեամբ/։

 

Յ․ Գ․

Կոնւենցիայի գործնականացման համատեքստում խիստ կարեւոր են վերջինիս պաշտօնական մեկնաբանութիւնները եւ նրա գործադրման միջազգային փորձը։

Ի դէպ, Կոնւենցիան վաւերացրած երկրներում բռնութեան նւազում չի արձանագրւել։

Կոնւենցիայի առթիւ իրենց մտահոգութիւնն են յայտնել ԵՄ անդամ պետութիւնների բազմաթիւ ՀԿ-ներ։

Եւրոպական խորհրդարանը ս.թ. ապրիլի 4-ին դիմել է Լիւքսեմբուրգում գործող Արդարադատութեան դատարան՝ ակնկալելով Ստամբուլեան կոնւենցիային միանալու իրաւաչափութեան վերաբերեալ եզրակացութիւն։

Ի վերջոյ, կանանց եւ երեխաների իրաւունքների պաշտպանութիւնը մշտական գործընթաց է։ Հասարակութեան մէջ բռնութեան մշակոյթն արմատախիլ անելու, եւ, առհասարակ, պաշտպանւած հասարակութիւն կառուցելու իրաւական եւ քաղաքական բազմաթիւ գործիքներ կան, որոնց արդիւնաւէտ գործադրմամբ կարելի է դրական արդիւնքներ արձանագրել»,- նշել է նա։

Յարակից լուրեր