Հա

Ազգային

17/10/2019 - 11:30

Մկրտիչ Մկրտիչեանի խօսքը՝ նւիրւած Ռուբէն Յովսէփեանի 80-ամեակին

Գրող, հրապարակախօս, հասարակական-քաղաքական գործիչ Ռուբէն Յովսէփեանը կը դառնար 80 տարեկան: Նա բազմաթիւ վէպերի թարգմանիչ է, դրամատուրգ, Հայաստանի անկախացման առաջին օրերից ծաւալել է ակտիւ հասարակական-քաղաքական գործունէութիւն:

Յուշ-երեկոյին խօսքով հանդէս է եկել Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան կենտրոնական վարչութեան ատենապետ Մկրտիչ Մկրտիչեանը:

Ստորեւ ներկայցնում ենք Մկրտիչ Մկրտիչեանի խօսքը.

Գրող, հրապարակախօս, հասարակական-քաղաքական գործիչ Ռուբէն Յովսէփեանը կը դառնար 80 տարեկան: Նա բազմաթիւ վէպերի թարգմանիչ է, դրամատուրգ, Հայաստանի անկախացման առաջին օրերից ծաւալել է ակտիւ հասարակական-քաղաքական գործունէութիւն:

1990 թ.-ից եղել է Դաշնակցութեան ղեկավար մարմինների անդամ ու տեւական ժամանակ՝ Ազգային ժողովի պատգամաւոր:

Ռուբէն Հովսէփեանի գրած սցենարներով են նկարահանւել «Հնձան», «Ամենատաք երկիրը», «Ապրիլ» կինոնկարները: Յովսէփեանն է հեղինակել նաեւ Ստեփան Զօրեանի «Խնձորի այգին» ստեղծագործութեան հիման վրայ նկարահանւած կինոնկարի սցենարը:

Անւանի գրողն առաջինն է 1979 թ.-ին հայալեզու ընթերցողին ներկայացրել Գաբրիէլ Գարսիա Մարկեսի «Հարիւր տարւայ մենութիւն», ապա նաեւ «Նահապետի աշունը» ստեղծագործութիւնները:

Գրողի յիշատակին նւիրւած հոկտեմբերի յուշ-երեկոյին ներկայ են եղել ընկերները, մտերիմները, գնահատել նրա անցած երկարամեայ ստեղծագործական ու հասարակական-քաղաքական ուղին:

Յուշ-երեկոյին խօսքով հանդէս է եկել Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան կենտրոնական վարչութեան ատենապետ Մկրտիչ Մկրտիչեանը:

Ստորեւ ներկայցնում ենք Մկրտիչ Մկրտիչեանի խօսքը.

 

«Բարեւ ձեզ,

Այն յստակ տպաւորութիւնը կայ, որ մեր հասարակութեան մէջ Ռուբէն Յովսէփեանի նման արժէքաւոր մարդիկ իրենց արժանի տեղը չեն գրաւեր մարդոց միտքին մէջ, ո՛չ, ընդհանրապէս, իրենց կենդանութեան, ոչ ալ, յաճախ՝ յետ մահու: Ռուբէն Յովսէփեանի պարագան մանաւանդ եզակի է, որովհետեւ իր մահէն երեք տարի անց, այսօրուանին նմանող նախաձեռնութիւններու կը սպասենք, որպէսզի վեր առնուին անոր յատկութիւնները անդրադառնալ կարենալու համար իր ատենին մեր ունեցած կորուստի ծանրութեան:

Հեղինակութիւններ կան, որոնք, իրենց ողջութեան կատարած դրական գործին առընդեր, ճիգ կը թափեն նաեւ յաւիտենականութեան մէջ իրենց անունը յիշողութիւններու մէջ ամրագրելու ուղղութեամբ՝ ուղղակի կամ անուղղակի ինքնաքարոզչութեամբ: Տարբեր է Ռուբէն Յովսէփեանի նման արժէքներու տեսակը: Այս տեսակը ոչ միայն իր քարոզչութիւնը չ’ըներ, այլ, ընդհակառակը, յատուկ ճիգ կը թափէ շուքի մէջ մնալու համար: Հասարակութեա՛ն պարտականութիւնն է այսպիսի անհատներու քարոզչութիւնը ի՛նքը ստանձնելու, որովհետեւ այդպիսի տիպարներու յիշատակէն ամենէն շատ օգտուողը ամէն պարագայի ինքը՝ հասարակութիւնը կ’ըլլայ: Կարելի չէ թերգնահատել Ռուբէն Յովսէփեանի նման առաքելատիպ մարդոց կարեւորութիւնը սերունդներու գաղափարական՝ թէ՛ մարդկային, թէ ալ ազգային դաստիարակութեան ոլորտներէն ներս:

Իսկ մարդկայնութիւնն ու հայրենասիրութիւնը Ռուբէն Յովսէփեանի հիմնական յատկանիշները կազմած են արդէն իր աւելի քան եօթանասունամեայ գիտակից կեանքի ընթացքին. անոնք փառաւոր կերպով կը ճառագայթեն յաւերժութեան համար իր կողմէ մեզի ժառանգ թողուած գործերուն մէջ: Պատանիներն ու երիտասարդները պէ՛տք ունին Ռուբէն Յովսէփեանի նման օրինակելի բնորդներու:

Հայրենասիրութիւն կը բուրէ իր ամբողջ գործը, իսկ մարդկայնութիւնը՝ իւրաքանչիւր տողի մէջ է: Մարդկային ազնիւ վերաբերումը իր գեղարուեստական գործին մէջ չ’երեւիր միայն, այլ նաեւ՝ իր բարձրորակ անհատականութեան մէկ հիմնական բաղադրիչն է, որ ներկայ էր առօրեայի մէջ իսկ՝ ամէն տեսակի յարաբերութիւններու ընթացքին:

«Այս աշխարհում ոչ ոք, ոչ ոք չի ուզում հեքիաթը իրականութիւն դարձնել» ըսելով հանդերձ, ան միաժամանակ անդրադարձած է, թէ «այս աշխարհում ամենից, ամենից դժուար բանը հեքիաթն իրականութիւն դարձնելն է»: Այս երեւութական հակադրութեան մէջ կը թաքնուի Ռուբէն Յովսէփեանի անհուն լաւատեսութիւնը: Հեքիաթը իրականութիւն դարձնելը դժուար՝ բայց անյոյս գործ մը չէ իրեն համար: Դժուարութիւնը, սակայն, շատերու մօտ կը յառաջացնէ կամքի ընկրկում. բացառիկ են դժուարութիւնները պայքարով յաղթահարողները:

Այդպէս է իր հեքիաթին մէջ ապրող տղուն հայրը: Հեքիաթին եզրակացութիւնը երազի իրականացումն է, երբ երազող տղուն հայրը ամէն արդար միջոց ի գործ կը դնէ, կը տառապի, կը մսի եւ իր առողջութեան վնաս հասցնելու գինով տղուն բարձին տակ ճիշդ ժամանակին կը հասցնէ իր զաւկին երազած չորս նուռերը:

Ռուբէն Յովսէփեանին համար կարելի՛ է ուրեմն հեքիաթին իրականացումը: Իր պարագային ատիկա զարմանալի չէ. անոր կեանքի բնորդները երազը իրականութիւն դարձնողներ էին՝ Արամ Մանուկեան, Նիկոլ Աղբալեան, Լեւոն Շանթ եւ ուրիշ բազմաթիւ այդպիսիներ:

Ռուբէն Յովսէփեան անտեղիտալի հայրենասէր մըն էր: Առիթը ունեցած եմ ասկէ առաջ մէջբերելու իր մահուան տարին Գերմանիա բուժումի համար մեկնելէ առաջ իր կատարած յայտարարութիւնը.

«Ես էլ եմ հիւանդ, երկիրն էլ… առաւօտեան Գերմանիա եմ մեկնում ՝բուժուելու յոյսով։ Երկի՛րն ի՞նչ է անելու, ու՛ր է գնալու…»: Տուեալ պայմաններու մէջ այսպիսի յայտարարութիւն ընելու համար մէկը սովորական խմորէ կառուցուած մարդ չի կրնար ըլլալ: Սովորական մարդը զինք անմիջականօրէն տառապեցնող ցաւի մը առկայութեան, ուրիշի կամ ուրիշներու ցաւին մասին չի մտածեր առհասարակ: Ատկէ առաջ ալ սակայն, իր գրականութեան մէջ ցուրտ ու չքաւորութեան մէջ թաղուած, իր ժողովուրդը մարդավարի ապրեցնելու անատակ իր հայրենիքը, իր սքանչելի տիպարներով վերածած էր «ամենատաք ու ամենահարուստ» երկրի:

Հայրենասէր արուեստագէտ Ռուբէն Յովսէփեանի հիմնական թեմաները ըլլա՛յ գրականութեան, ըլլա՛յ ֆիլմարուեստի մէջ երեխան է ու տարիքոտը՝ բիձան: Այստեղ գեղեցիկ խօսքով եւ զգացումով արտայայտուող պատգամ կայ, որ կարծես կ’ըսէ՝ «ամբողջ մեր սէրն ու խնամքը երեխային, ամբողջ մեր սէրը, երախտագիտութիւնն ու յարգանքը երէցին», մէկ խօսքով՝ ճանչնալ ու յարգել անցեալը՝ պատրաստելու համար ճիշդ ապագան:

Ռ. Յովսէփեան կրաւորական հայրենասէր չէր, այլ՝ գործօն մասնակցութիւն բերած է հայկական հասարակութիւնը, հայկական պետութիւնը բարձրացնելու համազգային ճիգին: ՀՀ Ազգային ժողովի, ՀՅԴ-եան Բիւրոյի, Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան տարիներու վրայ երկարող անդամակցութիւնը ժամանակ խլած են հայկական գեղարուեստին ծառայելու իր հիմնական առաքելութենէն: Այս ձեւով ինք միայն հայ գրականութեան, հայկական ֆիլմարուեստին ծառան չէ, այլ՝ մտաւորական՝ Հայաստանի համալսարանի հիմնադիր Նիկոլ Աղբալեանի՛ բնորոշումով, ըստ որուն զարգացած մարդը պէտք է լծուի իր նմաններու եւ իր հասարակութեան բառին լայն իմաստով մշակութային բարձրացման աշխատանքին:

Այդ պաշտօնը Ռ. Յովսէփեան կատարած է նուիրումով՝ զայն ընդունելով որպէս իր գործունէութեան գլխաւոր առանցքներէն մէկը:

Յարգանք իր յիշատակին»:

 

Մկրտիչ Մկրտիչեան

Երեւան, 16 հոկտեմբեր 2019

Յարակից լուրեր

  • Մկրտիչ Մկրտիչեանի խօսքը՝ Յակոբ Կարապենցի նուիրուած միջազգային գիտաժողովին
    Մկրտիչ Մկրտիչեանի խօսքը՝ Յակոբ Կարապենցի նուիրուած միջազգային գիտաժողովին

    Յակոբ Կարապենց սփիւռքահայ գրականութեան ամենէն հարազատ ներկայացուցիչներէն մէկը կը հանդիսանայ. աւանդական Թաւրիզի ծնունդ, հասունցած Իրանի հայկական միջավայրին մէջ, ուսման ծարաւով իր պատանեկութեան տարիներէն արդէն իսկ կուտակած հայագիտական պաշարով ինքզինք Միացեալ Նահանգներ նետած, հրապարակագրութեան եւ հոգեբանութեան գաղտնիքները համալսարաններու մէջ պեղած, արեւելեան իմաստութեան եւ Արեւմուտքի արդիական կեանքի բարիքներուն ու չարիքներուն քաջածանօթ՝ մշակած է իր գրականութիւնը, որուն քննարկման նուիրուած է մեր այսօրուան գիտաժողովը:

  • Երբ ձուկերը ցամաք ելան
    Երբ ձուկերը ցամաք ելան

    «Այս ի՞նչ տարօրինակ վերնագիր է» մտածեցիք վստահաբար: Խօսքը ձկան ծովէն դուրս գալու մասին է: Ձուկը ինչպէ՞ս ծովէն (կամ պարզապէս՝ ջուրէն) դուրս պիտի ելլէ, ինչո՞ւ պիտի ելլէ. կը մեռնի, այսինքն՝ ան կը մեղանչէ բնութեան հիմնական օրէնքին՝ կեանքի ինքնապահպանման սկզբունքին դէմ. սկզբունք եւ օրէնք՝ որոնք հաւասարապէս ի զօրու են բոլոր էակներու, բուսական թէ անասնական, ինչպէս նաեւ մարդկային մտքին եւ հոգիին տեսականօրէն մասնատելի բոլոր ոլորտներուն համար. կրօնքի, առարկայական գիտութեան, փիլիսոփայութեան համար՝ անցեալին, այսօր ու յաւիտեանս յաւիտենից: 

  • Նախաձեռնութեամբ ՀՀԸՄ-ի՝ Իրանի արդի աստղագիտութեան մայր՝ պրոֆ. Ալենուշ Տէրեանի ծննդեան 100-ամեակին նւիրւած յուշերեկոյ է կայանալու
    Նախաձեռնութեամբ ՀՀԸՄ-ի՝ Իրանի արդի աստղագիտութեան մայր՝ պրոֆ. Ալենուշ Տէրեանի ծննդեան 100-ամեակին նւիրւած յուշերեկոյ է կայանալու

    Նոյեմբերի 9-ին իրականացւելու է յուշերեկոյ-համագումար նւիրւած՝ Իրանի արդի աստղագիտութեան մայր եւ Թեհրանի Պետական համալսարանի առաջին կին ֆիզիկոս դասախօս, պրոֆ. Ալենուշ Տէրեանի ծննդեան 100-ամեակին:

  • Կեանք մը ճեմարան
    Կեանք մը ճեմարան

    Բարձրահասակ ու հաստ ակնոցներով ծերուկը երերուն քայլերով մուտք գործեց սրահ: Մտածեցի, որ, յարկը շփոթելով, սխալմամբ մտած է մեր մօտ: Զինք տեսնելով քար կտրած չարաճճի տղոց խումբը, որուն ե՛ս ալ մաս կը կազմէի, այդ օրուան առաւօտեան ժամերէն սկսեալ, ընդոստ ոտքի ելած էր: Ցած ձայնով բոլորս բարեւելէ ետք՝ ժպտուն դէմքով ծերուկը սրահի երկրորդ դուռէն դուրս ելաւ. ընկերներս ըսին, որ Ճեմարանի տնօրէն Սիմոն Վրացեանն էր:

  • Հայաստան - ՀՅԴ - Սփիւռք (Դաշնակցութիւնը ՀՀ կառավարութեան մասնակից)
    Հայաստան - ՀՅԴ - Սփիւռք (Դաշնակցութիւնը ՀՀ կառավարութեան մասնակից)

    ՀՀ-էն ներս Դաշնակցութեան աշխատանքները սկսան, անշուշտ, անկախութեան հանրաքուէէն առաջ: Սակայն, փաստօրէն, երկրէն ներս անոր լիակատար քաղաքական գործունէութիւնը կը սկսի նախագահ Լեւոն Տէր-Պետրոսեանի հրաժարականով: Այս ժամանակաշրջանին Դաշնակցութեան որդեգրած վարքագիծը կ’երեւի երկրի քաղաքական բեմին վրայ անոր որդեգրած դիրքորոշումներէն, իրողական ճիգէն եւ ձեռք բերուած արդիւնքներէն: Ան կանուխէն հասկցաւ, որ ինք ՀՀ-էն ներս ժողովրդականութիւն չունի:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։