Հա

Ազգային

12/11/2019 - 14:20

«Արայիկ Յարութիւնեանը չի համապատասխանում ԿԳՄՍ նախարար լինելու չափորոշիչներին». Արթուր Եղիազարեան

Ուսանողները շարունակում են պահանջել ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Յարութիւնեանի հրաժարականը։ Դաշնակցութիւնը այտարարում է, թէ գործընթացը ապաքաղաքական է, որին մասնակցում են ոչ միայն իրենց երիտասարդ կուսակցականները։ Իսկ Նիկոլ Փաշինեանը նախօրէին վստահեցրեց, որ Հայաստանի կրթական քաղաքականութիւնը ոչ թէ ԿԳՄՍ նախարարն է իրականացնում, այլ կառավարութիւնը։ Ասել է՝ եթէ խնդիր ունէք, դիմէք կառավարութեանը։ Վերջին իրադարձութիւնների շուրջ զրուցում ենք ՀՅԴ անդամ Արթուր Եղիազարեանի հետ։

Ուսանողները շարունակում են պահանջել ԿԳՄՍ նախարար Արայիկ Յարութիւնեանի հրաժարականը։ Դաշնակցութիւնը այտարարում է, թէ գործընթացը ապաքաղաքական է, որին մասնակցում են ոչ միայն իրենց երիտասարդ կուսակցականները։ Իսկ Նիկոլ Փաշինեանը նախօրէին վստահեցրեց, որ Հայաստանի կրթական քաղաքականութիւնը ոչ թէ ԿԳՄՍ նախարարն է իրականացնում, այլ կառավարութիւնը։ Ասել է՝ եթէ խնդիր ունէք, դիմէք կառավարութեանը։ Վերջին իրադարձութիւնների շուրջ զրուցում ենք ՀՅԴ անդամ Արթուր Եղիազարեանի հետ։

 

- Եթէ Փաշինեանն իրեն է համարում այդ քաղաքականութեան պատասխանատուն, ինչու՞ էք Արայիկ Յարութիւնեանի հրաժարականը պահանջում։

- Այո, կրթութեան պատասխանատուն կառավարութիւնն է, բայց մենք կառավարութեան գործունէութեան ծրագրում չենք տեսնում այն մօտեցումը, որն այսօր փորձում են կեանքի կոչել։ Ազգային արժէքների, մեր ինքնութեան հետ կապւած այնտեղ խնդիրներ չկան։ Ամէն գերատեսչութեան ղեկավար ունի նաեւ ոլորտը կառավարելու իր անձնական պատասխանատւութիւնը։ Բնականաբար չպէտք է հէնց սկզբում կառավարութիւնից հրաժարական պահանջել՝ չհասկանալով, թէ այդ մոօտեցումը որտեղից է գալիս եւ ով է դրա պատասխանատուն։ Ընթացքը ցոյց կը տայ, թէ ինչպէս կընթանան գործընթացները։ Այս պահին այդ սուպեր նախարարութեան պատասխանատուն Արայիկ Յարութիւնեանն է, աւելին, միայն այս հարցով չի պայմանաւորւած նրա մարդկային տեսակի խնդիրը։ Մենք յիշում ենք, թէ դպրոցում ինչպիսի վերաբերմունք ցուցաբերեց հոգեւորականի հանդէպ, ուսուցչին ինչպէս ծաղրեց... հայի, ազգայինի հանդէպ հասկացութիւնների ժամանակ դէմքի քմծիծաղը եւս շատ բան է ասում նրա մասին։ Յարութիւնեանն իր գործողութիւններով եւ վերաբերմունքով յանգեցրել է այսօրւայ վիճակին։ Անշուշտ, համբերութեան բաժակը լցւեց, երբ Հանրապետութեան հրապարակի մետրոյի յարակից տարածքում անհասկանալի «միջոցառում» իրականացւեց եւ «Հայոց լեզւի» ու «Հայոց պատմութեան» հանդէպ նման դիրքորոշում որդեգրւեց։ Որոշ դէպքերում շահարկւում է, թէ այս առարկաները բուհերից հանում են, բայց չի հանւում, այլ դրանց դասաւանդումն է ոչ պարտադիր դառնում, այսինքն ընտրութեամբ է լինելու։ Այսուհանդերձ, սա եւս սխալ մօտեցում է, որովհետեւ «Հայոց լեզու» եւ «Հայոց պատմութիւն» առարկաների առաջին պաշտպանը պիտի լինի պետութիւնը։ Հայ ազգը մոլորակի վրայ այլ տեղ չունի, որտեղ կարող է իր ազգային ինքնութեան տէրը լինել։ Այս գլոբալիզացիայի շրջանում ոչ միայն դրսում է արեւմտահայերէնը վտանգւած, այեւ ներսում՝ հայոց լեզուն։ Տեղեկատւական բազմաթիւ հարթակներից ենք օգտւում, որոնք հայալեզու չեն եւ կամաց-կամաց վարժւում ենք օտարալեզու տերմիններին, հասկացութիւններին։ Սա արդէն խնդիր է։ Լեզուն նաեւ լեզւամտածողութիւն է։ Եւ աշխարհի, եւ Հայաստանի հայը պիտի զգայ, որ պետութիւնն ինքնութեան պահպանման գործում իր թիկունքին կանգնած է։ Պէտք է բուհերում ոչ թէ կամաւորութեան սկզբունքով այս առարկաները դասաւանդւեն, այլ պարտադիր։ Իհարկէ, ուսուցման որակի, ծրագրերի խնդիրներ շատ կան, բայց երբ գլուխը ցաւում է, գլուխը չեն կտրում, գլխացաւն են բուժում։ Պիտի վերանայւեն ծրագրերը, ծառայեն իրական նպատակին։ Պէտք չէ, որ մեր բուհերը պատրաստեն ֆիզիկոսներ, պիտի պատրաստեն հայ ֆիզիկոսներ, Հայաստանը սիրող մասնագէտներ, որոնք իրենց գիտելիքներն ի նպաստ պետութեան կօգտագործեն։ Պէտք չէ ունենալ հերթական միջազգային, հարւարդեան տիպի բուհ, որտեղ ով ուզում, գալիս սովորում, յետոյ հեռանում է, իսկ այդ պետութեան ներդրումը ոչնչի չի ծառայում։ 1918-ին, երբ պետականութիւն էինք ստեղծում, աշխարհի տարբեր բուհերում սովորած մարդկանց մի փունջ այն ժամանակւայ իշխանութեան աջակցութեաբ վերադարձաւ հայրենիք եւ նպաստեց Հայաստանի զարգացմանը։ Մեր բուհերը հէնց այս խնդիրը պիտի իրագործեն, բայց ոչ թէ դրսի բուհերից մարդկանց բերեն, այլ տեղում այդ մասնագէտներին պատրաստեն։ Դրա համար պարտադիր է, որ բուհերի բոլոր ֆակուլտետներում դասաւանդւեն «Հայոց լեզու» եւ «Հայոց պատմութիւն» առարկաները։ Չեմ կարծում, որ որեւէ բժշկի, մաթեմատիկոսի կամ երկրաբանի անորակ աշխատանքին նպաստելու է իր ուսման ընթացքում անցած «Հայոց լեզուն» կամ «Հայոց պատմութիւնը»։ Այս առարկաները բացի կրթութեան որակը բարձրացնելուց, չեն կարող այլ բանով խանգարել։ Եթէ այսօր ասենք, թէ բուհերում այնքան լաւ են ծրագրերը, էլ ոչ մի խնդիր չկայ ու միայն այս առարկաների պարտադրանքն է, որ չի թողնում ուսանողները բարձր մասնագիտացում ստանան, սխալւած կը լինենք։

 

- Այս որոշմանը կողմ անձինք, կառավարութեան ներկայացուցիչները պնդում են, թէ սրանով բուհերի ինքնավարութիւնը մեծանում է, իրենք են որոշելու իրենց բուհին այդ առարկաները պէտք են, թէ ոչ։ Դուք մտահոգութիւ՞ն ունէք, որ սուբեկտիւ մօտեցումը կարող է այս հարցում ի չարս օգտագործւել։

- Պետական քաղաքականութեան խնդիր կայ։ Բուհը թող ընտրի, թէ տւեալ մասնագիտութեան հետ կապւած ինչ ծրագրով հայերէնը կամ «Հայոց պատմութիւնը» պէտք է ուսուցանել, բայց որ դրանք պարտադիր պիտի լինեն, աներկբա է։ Պետութիւնն այդ ազատութիւնը պիտի տա, թէ ինչպէս ու ինչ ծրագրով պիտի բուհն այդ առարկաները մատուցի։ Սա բուհի անկախութեան, ազատութեան հետ կապ չունի։ Եթէ, օրինակ, բուհը որոշի այնպիսի մասնագէտներ պատրաստել, որոնք երկրին ընդհանրապէս պէտք չեն, բա այս հարցում պետութեան դերը ո՞րն է։ Չէ՞ որ պետութեան կրթական քաղաքականութիւնը պիտի ուղղորդող լինի, նա ճաշակ պիտի պարտադրի։ Ընտրութեան ձեւը թող մնայ բուհերին։ Եթէ ֆիզիկայի ֆակուլտետի պատասխանատուները որոշում են այդ մասնագիտութիւնն ընդհանրապէս հանել եւ ստեղծել, ասենք, ովկիանոսի ստորջրեայ ինչ-որ մասնագիտութիւն, պետութիւնը չպիտի՞ միջամտի ու ասի՝ այ ընկեր, դա մեզ պէտք է, մենք նոյնիսկ ովկիանոս չունենք։ Պատւերն իջեցնում է պետութիւնը։ Սահմանադրութեամբ էլ է ամրագրւած, որ մեր երկրի պետական լեզուն հայերէնն է, մենք չենք ասում բուհում այդ առարկան անցնել այնպէս, ինչպէս դպրոցում, պէտք է բուհական մասնագիտութիւններին անհրաժեշտ հայերէն լինի։ Չպէտք է բանասիրականի եւ ռադիոֆիզիկայի ֆակուլտետներում սովորողները նոյն հայերէնը կամ «Հայոց պատմութիւնը» անցնեն։

 

- Այս ամէնին զուգահեռ «Հայ եկեղեցու» պատմութիւնն են ցանկանում դպրոցից հանել՝ պատճառաբանելով, թէ այն կարող ենք հայոց պատմութեան հետ միասին անցնել։ Ձեզ համար ընդունելի՞ է այս փոփոխութիւնը։

- Իմ անձնական դիրքորոշումն այս հարցում շատ կտրուկ չէ։ Եթէ նման որոշում են կայացրել, ուրեմն պիտի «Հայոց պատմութեան» դասաժամերն աւելացնել։ Ընդհանրապէս պիտի հասկանալ, թէ ինչի համար է այդ առարկան։ Ինչու՞ ժամանակին ներդրւեց այդպիսի առարկայ։ Հայաստանում սկսեցին բազմաթիւ աղանդներ տարածւել, ակտիւ գործել։ Խորհրդային Միութիւնում, որ աթէիստական տէրութիւն էր, հաւատի, կրօնի ճանաչողութեան հարցում նւազ գիտելիքներ կային, որն էլ նպաստեց, որ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից յետոյ ամէն մի աղանդ մանիպուլացիաներով երկրում հաստատւէր։ Հոգեւոր անվտանգութեան խնդիր էր դրւած։ Շատ աղանդներ մեր ինքնութեանը, տեսակին վտանգներ են ներկայացնում, որից ելնելով էլ դպրոցներում «Հայ եկեղեցու պատմութիւն» առարկան պարտադիր դարձաւ, որպէսզի երեխանները կրօնական ճիշտ գիտելիքներ ստանան ու իրենք իրենց պաշտպանեն։ Շահարկւում է այն հարցը, թէ ՀՀ Սահմանադրութեամբ նախատեսւած է կրօնի, խղճի ազատութիւն։ Այո, դրան համաձայն ենք, բայց գերակայ դիրք պիտի ունենա հայ առաքելական եկեղեցին։ Մենք, որպէս պետութիւէն, չենք արգելելու այլ հաւատի խմբակների գործունեութիւնը, բայց պետական քաղաքականութիւնը պիտի միտւած լինի ազգայինի, ինքնութեան պահպանմանը։ Հաւասար հնարաւորութիւններ տուր բոլորին, բայց քո ազգայինը պահելու քաղաքականութիւնը պարտադիր պիտի լինի։ Պետութեան հոգեւոր հայեցակարգից պիտի այդ անվտանգութիւնը բխի։ Սրանից ելնելով էլ այդ առարկան պէտք է լինի դպոցում։

Չգիտես՝ ինչու, այս խնդիրները քննարկելու ժամանակ ազգայինը հակադրում են համամարդկային արժէքներին։ Սա արհեստական օրակարգ է։ Համամարդկայինի ճանապարհը ազգայինի միջով է անցնում։ Չկայ համաշխարհային մի մեծութիւն, որը ազգային պատկանելութիւն չունի եւ ստեղծագործած չլինի որպէս այդ ազգի ներկայացուցիչ։ Հիմա փորձում են ներկայացնել, թէ իբր ազգայինը յետամնացութիւն է, սակայն մարդկութիւնը երբեք միատեսակ չի լինում, այդ գաղափար կրողները հաստատ սխալւում են։ Նոյնիսկ նոյն էթնոսի մէջ տարբերութիւններ կան։ Այսօր հնարաւոր չէ ունենալ մէկ տեսակի մարդկութիւն, բայց կարող է այնպէս լինել, որ հայ տեսակը չլինի, որը պատմութեանը յայտնի է որպէս իր ստեղծարարութեամբ, համաշխարհային քաղաքակրթութեանը բազմաթիվ տարրեր տւած էթնոս։ Պիտի գնալ դէպի համամարդկայինը, բայց ազգային վեհ գաղափարներով։ Օրինակ, ճապոնացիները բաւական աւանդապահ են, բայց միեւնոյն ժամանակ աշխարհի առաջատար էթնոսներից են։

 

- Ինչպէ՞ս էք բացատրում այսօրւայ իշխանութեան այն միտումը, որ կրթական համակարգի բազմաթիւ խնդիրները մի կողմ թողած, կենտրոնացել են հէնց հայագիտական առարկաների սրբագրման աշխատանքների վրայ։

- Իշխանափոխութիւնից յետոյ կառավարման ղեկին յայտնւած մարդիկ պատրաստ չէին ստանձնելու գաղափարական լուրջ դեր։ Այսօր չունենք պետական հայեցակարգ, թէ ինչ երկիր ենք ուզում ունենալ, դէպի ուր ենք գնում։ Հրապարակային ելոյթներ են, որոնք յաճախ անգամ իրար հակասում են։ Մինչեւ այս ամէնը չբիւրեղանայ, շատ դժվար է ասել, թէ ուր ենք գնում։ Տագնապները շատ են։ Հասարակութեանը գաղափարների շուրջ համախմբելու փոխարէն այսօր սեւ ու սպիտակի բաժանելու քաղաքականութիւն է իրականացւում։ Սա մտահոգութեան լուրջ առիթ է։ Վերադառնալով հարցին, երկրորդականն ու առաջնայինը չեն տարբերում։ Մեզ համար ոչ առաջնային նախագծեր են շրջանառութեան մէջ յայտնւում, այն դէպքում, որ շատ աւելի մտահոգիչ հարցեր ստւերում են մնում։ Մարդկանց մի մասը կարծում է, որ դրանք դրսից պարտադրւած օրակարգեր են, միւսներն էլ պնդում են, թէ դա այս իշխանութեան անկարողութիւնից է։ Մնում է իշխանութիւնը յստակեցնի իր քաղաքականութիւնը։

 

- Քանի որ ԿԳՄՍ նախարարի հրաժարականի առաջամարտիկը ՀՅԴ-ն է, իշխանութիւնը յիշեցնում է Ձեր կուսակից ընկերների այս ոլորտի կառավարման տարիները։ Աւելին, Արայիկ Յարութիւնեանն անգամ «անդաստիարակ» որակեց դաշնակցական ցուցարար երիտասարդներին։ Կրթութեան համակարգի այսօրւայ վիճակի համար ՀՅԴ նախկին նախարարները մեղքի բաժին չունե՞ն։

- Անհարիր եմ համարում խօսակցութիւնն իջեցնել Արայիկ Յարութիւնըան-ՀՅԴ հարթութիւն, բայց մի ընդգծում պիտի անել. նա ի՞նչ է արել այս երկրի համար, որ իրեն բարոյական իրաւունք է վերապահում 129-ամեայ կուսակցութեան մասին այդպէս արտայայտւելու։ Սա բարեկրթութեան եւ գիտելիքի պակասի նշան է։ Եթէ պատմութիւն իմանար եւ բարեկրթութիւն էլ ունենար, վստահ եմ, իրեն նման արտայայտութիւններ թոյլ չէր տար։ Այս շարժումը քաղաքական, կուսակցական չէ։ Սա ինքնութեան հանդէպ վտանգներ զգացող մարդկանց, հանրութեան մի շերտի վերաբերմունքի արտայայտման ձեւ է։ Երիտասարդութիւնը, ուսանողութիւնը եւ ՀՅԴ-ի երիտասարդութեան կազմակերպւած կառոյցը դարձան դրօշակակիրներ։ Նրանց սկսել են միանալ նաեւ տարբեր ուսանողական խմբեր, կազմակերպութիւններ։ Նախարարը մտածւած այս ամէնը տեղափոխում է քաղաքական պայքարի դաշտ։ ՀՅԴ-ն այնտեղ է, որտեղ ազգային ինքնութեանը սպառնացող վտանգներ է տեսնում՝ լինի մարտի դաշտում, քաղաքականութիւնում եւ այլ ոլորտներում։ Սա է վկայում մեր անցած ողջ պատմութիւնը։ Պետականաստեղծ քաղաքական ուժը չի կարող անտարբեր լինել նման խնդիրների հանդէպ։ Ինչ վերաբերում է մեր նախարարներին, պիտի ասել, որ այնքան էլ մեծ շրջան չեն նրանք ղեկավարել։ Լեւոն Մկրտչեանն է եղել մի քանի անգամ նախարար, բայց կարճ ժամկէտներով։ Բայց նաեւ կարող էք տեսնել, որ կրթութեան ոլորտի հէնց այսօրւայ գործող օրէնքն ընդունւել է այդ ժամանակաշրջաններում։ Օրերս էլ այս հարցին բաւական սպառիչ պատասխան է տւել հէնց Լեւոն Մկրտչեանը՝ պատրաստակամութիւն յայտնելով Արայիկ Յարութիւնեանի հետ կրթութեան ոլորտին առնչւող ցանկացած բանավէճի մասնակցելու։

 

- Ո՞րն է ձեր վերջնանպատակը, ի՞նչ էք անելու, եթէ, այդուհանդերձ, ԿԳՄՍ նախարարը հրաժարական չտայ։

- Մենք յոյս ունենք, որ այսօրւայ իշխանութիւնները չունեն ապազգային քաղաքականութիւն, եւ սա որոշ անձանց դիլետանտ մօտեցում է։ Երիտասարդներն արդէն յայտարարել են, որ այս պայքարը չեն դադարեցնելու, պիտի հասնեն Յարութիւնեանի հրաժարականին՝ յուսալով, որ նրանից յետոյ այդ պաշտօնին կը նշանակւի հայ ժողովրդի մտածողութեանը համահունչ նախարար։ Այսօր Արայիկ Յարութիւնեանը չի համապատասխանում ԿԳՄՍ նախարար լինելու չափորոշիչներին։

 

- Հիմա «դրսի» եւ «ներսի» դաշնակցութիւնն այս հարցում համակարծի՞ք է, Արայիկ Յարութիւնեանը կարծէք այլ բանի մասին էր ակնարկում։

- Սա շահարկման թեմա է։ Չկայ «դրսի» եւ «ներսի» դաշնակցութիւն, կայ մէկ գաղափարական կառոյց։ Եթէ ՀՅԴ-ին ծանօթ չեն, գիտելիքների պակաս ունեն, նման թիւր պատկերացումներ ունեն։ Դրսում ՀՅԴ-ն մեր ազգային օրակարգերին է հետեւումեւ մեր պետականութեան, կարելի է ասել, արտգործնախարարութեան դերն է ստանձնում։ Դաշնակցութիւնը 3 տասնեակից աւելի պետութիւններում է գործում եւ ապակենտրոնացւած քաղաքականութիւն է իրականացնում։ Օրինակ, Հայաստանի, Ֆրանսիայի եւ Իրանի դաշնակցութիւնը կարող է այլ լինել, բայց գաղափարական առումով նրանք բոլորն էլ նոյնն են։ Այսպիսի հարցերում ողջ ՀՅԴ-ում ոչ մի տարաձայնութիւն չկայ, անհատների մակարդակում գուցէ վերապահումներ կան, բայց մենք այդ առումով շատ ժողովրդավար կուսակցութիւն ենք։ Երբ քննարկումների ընթացքում մէկ ընդհանուր տեսակէտի ենք յանգում, դա ընդհանուր է դառնում բոլորի համար։

 

Հարցազրոյցը՝ Irates.am-ի

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։