Հա

Ազգային

17/03/2020 - 12:30

Իրա՛ւ առաջնորդը (Քրիստափոր Միքայէլեանի նահատակութեան 115-ամեակին առիթով)

Կախարդը, մարդակերտը, ցեղակերտը, հայրենակերտը կոչեցին զայն իր ժամանակակիցները: 

Վ. ԱՒԱԳԵԱՆ 

 

Կախարդը, մարդակերտը, ցեղակերտը, հայրենակերտը կոչեցին զայն իր ժամանակակիցները: 

Այս կոչումներէն ո՞րն է իրականութեան ամէնէն մօտն ու ամէնէն յատկանշականը: Ո՛չ մէկը, ո՛չ միւսները, այլ` բոլորը միասին: Կախարդ էր ան իր զօրութեամբ, մարդակերտ, ցեղակերտ եւ հայրենակերտ էր իր գործին կշիռով:

Ագուլիսցի վարժապետը, ծագումով խոնարհ, կեանքով հարուստ, կամքով հզօր, առաջնորդ ծնած էր եւ ո՛չ առաջնորդ դարձած: Ի՛նքն էր, որ անձեւը ձեւի վերածեց եւ անկազմակերպը կազմակերպեց:

Քրիստափորէն առաջ հայ յեղափոխութիւնը տեսութիւն էր միայն, Քրիստափորի հետ եւ Քրիստափորով դարձաւգործ: Իրմով յաւելեալ արժէքի հարցը դարձաւ յաւելեալ արեան հարց:

Դաշնակցութեան աւագ հիմնադիրը գրեթէ առանձինն կարողացաւ Հայ Դատը դուրս բերել իր նեղ շրջանակէն եւ զայն դնել աւելի լայն շրջանակի մէջ: Առաւելաբար իր անհատական նախաձեռնութեան շնորհիւ, Հայկական հարցը պահելով հանդերձ իր ազգային բնոյթը, դարձաւ միջազգային հարց:

Ինքն էր դարձեալ, որ զօրակցութիւն ստեղծեց Հայ Դատին ու ժողովուրդին հանդէպ` «Փրօ Արմենիա»-ն հիմնելով եւ անոր շուրջ իր ժամանակի օտար կարկառուն դէմքերէն շատերը համախմբելով:

Սերնդակիցներու վկայութեամբ, Քրիստափոր առանց համազգեստի զօրապետ մըն էր, ղեկավար մը, կազմակերպող մը, բառին լիիրաւ իմաստով: Չունէր պերճ լեզու, արտաքին փայլք ու շուք, բայց կազմակերպող էր: Փայլուն մարդիկ շատ կան մեր շուրջ, եղած են ու պիտի ըլլան, բայց կազմակերպող մարդիկ` քիչ:

Անկաշառ էր, ուղղամիտ, հզօր ու տիրապետող անհատականութեան տէր: Իր խօսքը պատգամ էր, իր գործը`ուղեցոյց:

Քրիստափոր գիտէր ձեւը հակամարտ ու կեդրոնախոյս տարրերը քով-քովի բերելու, շաղախելու նոյն շաղախով եւ ստեղծելու ներդաշնակ միութիւն կամ միակամ ներդաշնակութիւն: Կ՛իշխէր մարդոց վրայ ո՛չ իբրեւ պետ, այլ` իբրեւ սրտակից ընկեր, իր խօսքին կշիռով, անձին հմայքով ու գործին փայլքով: Կ՛իշխէր` առանց հրամայելու, թելադրելով, աւելի ճիշդ` ներշնչելով:

«Փրօ Արմենիա»-ի շուրջ համախմբուած դէմքերէն Փիեր Քիյար գրեթէ պիտի «հայանար» անոր մոգական ազդեցութեան տակ, զայն «Մեր Քրիստափորը» կոչելով եւ անոր անձէն, վարկէն ու հմայքէն բաժին մը հանելով իրերկրին` Ֆրանսայի եւ իր ժողովուրդին` ֆրանսացիներուն: Ի՛նքն էր` այս «հայացած» ֆրանսացին, որ 115 առաջ, այսօրուան պէս` 17 մարտ 1905-ին նահատակուած Քրիստափորի յիշատակին կը գրէր.

«… Այնուհետեւ, մօտիկ լինէր նա թէ հեռու, ես ոչինչ չեմ ասել, ոչինչ չեմ գրել, ոչինչ չեմ արել` առանց հարցնելու ինքս ինձ, թէ ի՞նչ կը մտածէր նա ա՛յս խօսքի, ա՛յս նախադասութեան, ա՛յս արարքի մասին»:

Ասիկա ուրիշ բան չէ, եթէ ոչ` դրոշմ: Հայ Քրիստափորին դրոշմը ֆրանսացի «Քրիստափոր»-ին վրայ:

Դրոշմ ունենալ նախ, դրոշմ փոխանցել` ապա: Ահա մեծագոյն արժէքը կեանքի եւ գլխաւոր յատկանիշը իրա՛ւ առաջնորդ դառնալու:

 

«Ազդակ»

Յարակից լուրեր

  • 1897 թւականի յուլիսի 25-27-ին տեղի ունեցաւ Խանասորի արշաւանքը
    1897 թւականի յուլիսի 25-27-ին տեղի ունեցաւ Խանասորի արշաւանքը

    Քրիստափոր Միքայէլեանի այս նամակում ակնարկւում է 1896-1897 թթ. Ռայոնական ժողովի կողմից կայացւած արշաւանքի որոշման մասին, որը պատմութեան մէջ պիտի արձանագրւէր որպէս հայ ֆիդայիների դաւադիր կոտորածն իրականացրած քրդական Մազրիկ ցեղի արժանի պատիժը իրագործած Խանասորի արշաւանք:

  • «Վէմ»-ի խմբագրական․ Քրիստափորի կտակը
    «Վէմ»-ի խմբագրական․ Քրիստափորի կտակը

    Հերոսը հասկանում է ժամանակի հրամայականը, որքան էլ այն դաժան լինի իր եւ իր շրջապատի համար եւ ընդունում է նրանից բխող մարտահրաւէրը որպէս սեփական ճակատագիր։ Այդ պատճառով ազգի հաւաքական կեցութեան վրայ կախւած գոյութենական մարտահրաւէրին դիմակայելու համար Քրիստափորը գործնական գետնի վրայ տեղափոխեց շուրջ մէկ հազարամեակ անլուծելի թւացող խնդրի լուծումը՝ պառակտւած ու մարտական փորձառութիւնից գրեթէ զրկւած հայերին յեղափոխական բանակի վերածելու խնդիրը։

  • Քրիստափորի յարատեւ ներկայութիւնը
    Քրիստափորի յարատեւ ներկայութիւնը

    Գողթն գաւառը։ Հայութեան ըմբոստ ոգիի խանձարուրը։ Հայ քաջերու օրրանը։ Հոն, վերին Ագուլիս գիւղին մէջ, 160 տար առաջ, հոկտեմբեր 18, 1859-ին, ծնաւ հայ մը, որուն վիճակուեցաւ յեղաշրջել դարերով հալածուած հայ ժողովուրդին կամքն ու վճռականութիւնը։ Երբ վեց դարեր Գողթնի քնարները լռած էին, մեր հին երգը կը լսուեր տակաւին - «Երկնից թող գան անմահ հոգիք, հայոց քաջեր պսակել»։ Անմահ հոգիները Գողթնի քնարներով պսակեցին հայ քաջ մը, որ վառեց Հայկական Յեղափոխութեան կրակը՝ յանուն հայրենիքի ազատութեան։

  • Քաղաքական տրամաբանութիւնը ընդդէմ ամբոխային տրամաբանութեան
    Քաղաքական տրամաբանութիւնը ընդդէմ ամբոխային տրամաբանութեան

    Դաշնակցական մտաւորական, հրապարակագիր եւ հրապարակախօս Սեդօ Պոյաճեանը ֆէյսբուքի իր էջում գրել է. «Մեծ յեղափոխականը՝ ՔՐԻՍՏԱՓՈՐ ՄԻՔԱՅԷԼԵԱՆ փորձեց պատրաստել մեր ժողովուրդը քաղաքական տրամաբանութեամբ։ Բայց քաղաքական ստահակները ճիգ չխնայեցին ժողովուրդին առողջ միտքը ապականելու ամբոխային տրամաբանութեամբ։

  • Քրիստափորեան յաւելեալ արիւնի եւ յաւելեալ հողի ճանապարհին
    Քրիստափորեան յաւելեալ արիւնի եւ յաւելեալ հողի ճանապարհին

    Դաշնակցական հրպարակախօս, հրապարակագիր Սեդօ Պոյաճեանն իր ֆէյսբութեան էջում գրել է. «Այսօր հայրենիքի ղեկավարման տխուր վիճակը որքան կը յիշեցնէ այն վիճակը, որ կը տիրէր մեր մէջ 120 տարի առաջ։ 

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։