Հա

Ազգային

02/08/2020 - 10:40

«Խաղաղասիրական կոչերը «գետնի վրայ» ազդեցութիւն չունեն պատերազմի մնայուն սպառնալիքի պայմաններում». Խաչիկ Տէր-Ղուկասեան

168.am-ը զրուցել է Բուէնոս Այրէսի Սան Անդրէս համալսարանի միջազգային յարաբերութիւնների եւ քաղաքականութեան պրոֆեսոր, ՀՅԴ անդամ Խաչիկ Տէր-Ղուկասեանի հետ:

«alikonline.ir» - 168.am-ը զրուցել է Բուէնոս Այրէսի Սան Անդրէս համալսարանի միջազգային յարաբերութիւնների եւ քաղաքականութեան պրոֆեսոր, ՀՅԴ անդամ Խաչիկ Տէր-Ղուկասեանի հետ:

 

- Ինչպէ՞ս էք գնահատում ՀՀ-Սփիւռք կամ ՀՀ-Սփիւռքի կառոյցներ համագործակցութիւնը, այդ թւում՝ ՀՀ-ի համար կարեւորագոյն արտաքին հարցերի շրջանակում:

- Համագործակցութիւն, անշուշտ, կա, բայց չունի համակարգւած եւ շարունակական բնոյթ։ Շատ յաճախ այն տեղի է ունենում յատուկ հարցերի, ընդհանրապէս, հրատապ խնդիրների օրակարգով, եւ սա մեծապէս կախւած է տւեալ երկրում ՀՀ դեսպանի պատրաստակամութիւնից եւ այդ համագործակցութեան կազմակերպման կարողականութիւնից: Բաղձալին կամ իդեալականը, անշուշտ, նման համագործակցութեան ընդհանուր ռազմավարական հայեցակարգ ունենալն է: Գիտեմ, որ հեշտ չէ, ոչ էլ անպայմանօրէն կերաշխաւորի համագործակցութեան արդիւնաւորումը: Բայց միգուցէ կը ստեղծի ինչ-որ սկզբունքային ենթահող կամ ընդհանուր ուղեցոյց համագործակցութեան կանոնաւորում եւ շարունակականութիւն ապահովելու համար՝ պետական քաղաքականութեան մակարդակով եւ անկախ օրւայ իշխանութիւններից:

 

- Որքանո՞վ է ՀՀ-ն կարողանում իր ռազմական յաղթանակներն ամրագրել դիւանագիտական ճակատում:

- Ռազմական յաղթանակներն աւարտւեցին 1994-ին, կամ, ասենք՝ ժամանակաւոր կանգ առան զինադադարի համաձայնութեամբ։ Այն օրից ի վեր ռազմական գործողութիւնների ոլորտում հայկական կողմի յաջողութիւները եւ ձախողումները  պէտք է դիտել թշնամու ներթափանցման փորձերը կամ աւելի լայնամասշտաբ յարձակումները կասեցնելու մէջ: Դիւանագիտական հողի վրայ, կարծեմ, 1994-ից յետոյ հայկական կողմը շեշտը դրեց ստատուս-քւոյի պահպանման վրայ: Ադրբեջանական կողմը, ընդհակառակը, օգտւելով նաւթի գնի աճից՝ 2003-ից յետոյ, շատ աւելի լուրջ պատրաստւեց դիւանագիտական համաշխարհային լայն յարձակման: Արդիւնքում՝ նա ոչ միայն Մադրիդեան սկզբունքներին հասաւ, այլեւ Ադրբեջանի համար աշխարհաքաղաքականօրէն մինչ այսօր շատ հեռու եւ անծանօթ տարածաշրջաններում, ինչպիսին Լատինական Ամերիկան է, հաստատւեց եւ լուրջ առաջընթաց արձանագրեց: Հայկական կողմի համար ամենավատն այն է, որ Բաքւին յաջողւել է աշխարհին համոզել, եւ թէկուզ ինքը լինի նախայարձակ, երրորդ կողմերն առնւազն չէզոքութիւն պիտի խաղան եւ նոյն կշռի վրայ դնեն երկու կողմերին: Հայկական դիւանագիտութեան համար այս «չէզոքութեան» միֆի մերկացումն այսօրւայ մեծագոյն մարտահրաւէրն է: Դրանից բացի, անշուշտ, Արցախի վերադարձը բանակցային սեղան, լոկ յայտարարութիւն կամ բաղձանք չպէտք է լինի:

 

- Ինչի՞ արդիւնք է Ադրբեջանին աջակցելու Թուրքիայի բացայայտ ագրեսիւ պահւածքը, գուցէ Եւրոպայի մեղմ քաղաքականութեա՞ն:

- Չեմ կարծում, որ Եւրոպայի քաղաքականութիւնը, նկատի ունեմ եւրոպական շահերի բարդ հաշւարկները, այդքան մեղմ լինեն Թուրքիայի նկատմամբ: Ի դէպ, Ադրբեջանին Թուրքիայի, այսպէս ասած, ագրեսիւ աջակցութիւնը նոր չէ, եւ հայկական կողմից սխալ կը լինի այլ բան ակնկալել նրանցից: Այսօրւյայ Թուրքիայի ագրեսիւութիւնը հայելին է Էրդողանի քաղաքական պահւածքի եւ ագրեսիւութեան, քաղաքականութիւն վարելու ոճի, եւ, անշուշտ, տարածաշրջանում նէոօսմանական իր բացաէայտ ծրագրերի:

Ինչ վերաբերում է Նախիջեւանում ռազմափորձերին, շատ հաւանական է՝ նրանց պատգամն աւելի շատ ուղղւած է Ռուսաստանին, հերթական փորձն է Ռուսաստանի «թոյլտւութիւնը» կամ «հանդուրժողականութիւնը» ստուգելու, փորձարկելու, ինչպէս բազմիցս եղաւ Սիրիայում: Հետեւաբար՝ Թուրքիայի՝ Ադրբեջանին օգնելու այս ագրեսիւ պահւածքի համար պէտք է ոչ այնքան նայել դէպի Եւրոպա՝ բացատրութիւն գտնելու, որքան՝ Ռուսաստան: Ի վերջոյ, խնդրոյ առարկայ աշխարհաքաղաքական տարածաշրջանը ռուսական ազդեցութեան գօտի է, իսկ թիրախը՝ ՌԴ դաշնակիցը Կովկասի մէջ:

 

- Վերջին տարիներին ՀՀ-ում, ինչպէս նաեւ՝ համանախագահները, յաճախ են խօսում հասարակութեանը խաղաղութեանը նախապատրաստելու մասին, խաղաղութեան կոչերը յաճախակի են դարձել: Ադրբեջանի նման ապակառուցողական թշնամու դէպքում որքանո՞վ է սա արդիւնաւէտ, կամ՝ փխրուն խաղաղութիւնը պահելու համար ի՞նչ է անհրաժեշտ:

- Խաղաղասիրական կոչերը կը մնան կոչեր, դրանք «գետնի վրայ» ազդեցութիւն չունեն պատերազմի մնայուն սպառնալիքի պայմաններում: Ադրբեջանական կողմի խաղաղասիրական կոչերին ես այնքան էլ ծանօթ չեմ, եւ, թերեւս, շատ աւելի վտանգաւոր է Ադրբեջանում նման կոչեր անելը, քան Հայաստանում, ուր նման կոչերը ներքին քաղաքական սպառման համար են միայն, իսկ դրսում կը մնան՝ ինչպէս «ձայն բարբառոյ յանապատի»:

Հայաստանում հնչող նմանօրինակ կոչերի վերաբերեալ կասեմ նաեւ՝ այնքան ժամանակ, որ կայ պաշտպանական արդի եւ մշտապէս արդիականացման կարող համակարգ, մարտունակ բանակ եւ մնայուն կերպով զգաստ զինւորական եւ քաղաքական ղեկավարութիւն, եւ ոչ միայն, խաղաղութեանը պատրաստ լինելու եւ դրա գինը ռազմատենչ թշնամուց գանձելու գիտակցութեան փաստն ի ցոյց կը դնենք:

 

ՄԱՐԻԱՄ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։