Հա

Ազգային

02/08/2020 - 10:45

Նախարարութիւն, որը չունի պետական ծրագիր կամ ինչպէս են խաթարւում մեր ինքնութեան հիմքերը

ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ անդամ Լիլիթ Գալստեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրել է.

«alikonline.ir» - ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ անդամ Լիլիթ Գալստեանն իր ֆէյսբուքեան էջում գրել է.

«Ինչպէս չի կարելի չափորոշիչ սահմանել.

Կրթութեան մասին ՀՀ գործող օրէնքի 4-րդ յօդւածն հետեւեալ հաստատումներն ունի՝ <<Կրթութեան բնագաւառում պետական քաղաքականութեան հենքն ազգային դպրոցն է:

ՀՀ կրթական համակարգը նպատակաուղղւած է հայ ժողովրդի հոգեւոր եւ մտաւոր ներուժի ամրապնդմանը, ազգային եւ համամարդկային արժէքների պահպանմանն ու զարգացմանը: Այդ գործին իր նպաստն է բերում նաեւ Հայ Եկեղեցին:

Կրթութեան բնագաառում պետական քաղաքականութեան կազմակերպական հիմքը ԿՐԹՈՒԹԵԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐՆ է, որը ՀՀ կառավարութեան ներկայացմամբ հաստատում է Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովը: Ըստ էութեան, ԿՐԹՈՒԹԵԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ կարեւորագոյն՝ օրէնքին համազօր այն փաստատուղթն է, որը սահմանում է կրթութեան ոլորտում պետութեան պատասխանատւութիւնների եւ յանձնառութիւնների սահմանը, անձի, հասարակութեան եւ պետութեան շահերից բխող առաջնահերթութիւնները, նպատակներն ու թիրախները, պատասխանում է շատ կարեւոր մի հարցի՝ ինչ հասարակութիւն ենք կերտում, որն է նրա արժէքային համակարգը, որքանով է այդ արժէքային համակարգը նպաստում է համահայկական միասնական շահերին, հոգեւոր, տեղեկատւական դաշտի ամրապնդմանը:

Փաստօրէն, չունենալով ԿՐԹՈՒԹԵԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆ ԾՐԱԳԻՐ, փորձ է արւում վերաձեւել դպրոցը, մեր հասարակութիւնը, մեր ապագան: Պարզից էլ պարզ է՝ անհնար է եւ անթոյլատրելի կրթական ծրագրերի բովանդակութիւն եւ շրջանաւարտներին ներկայացւող որակական պահանջներ՝ պետական կրթական չափորոշիչ սահմանել, երբ չկայ պետութեան կողմից հաստատւած ծրագիր-նպատակ-խնդիր: Սա համարժէք է, օրէնքը չգոյութեան պայմաններում նորմատիւ ակտ սահմանելուն: Առատօրէն պարգեւավճար ստացող նախարարն ու թիմը այս անելու համար աւելի քան երկու տարի ժամանակ ունէին…

Սա ըստ էութեան հէնց այն ԱՌԱՆՑՔԱՅԻՆ ԹԵՐԱՑՈՒՄՆ Է, ԳՈՒՑԷ ԵՒ ՅԱՏՈՒԿ ՄՏԱԾՎԱԾ ԲԱՑԸ, որի վրայ կառուցւում են հետագայ սխալները, իսկ աւելի ճիշտ՝ կասկածելի եւ վտանգաւոր նպատակադրումները:

Եւ այսպիսի իրավիճակում եւ մթնոլորտում շատ բնական է չափորոշիչներ մշակող աշխատանքային խմբերում որոշ պատահական «մասնագէտների» թափանցում-ընտրութիւնը, կամայական եւ հայեցողական վերաբերմունքը, ոչ պրոֆեսիոնալիզմը, օրգինալ, աննախադէպ ու տարաշխարհիկ երեւալու մարմաջը եւ իհարկէ՝ ազգային բաղադրիչի մերժումը, նսեմացումն ու արհամարհումը: Այս վերջինն տենդենցն արդէն շատ առարկայական է եւ անհերքելի:

Վերջին օրերին հանրային քննարկման առարկայ են դարձել յատկապէս Հանրակրթութեան պետական առարկայական չափորոշիչների «Հայոց պատմութիւն», «Համաշխարհային պատմութիւն», «Հասարակագիտութիւն», «Ես եւ իմ հայրենիքը» «Հայոց լեզու» եւ «Գրականութիւն» բաժիններն, ինչը շատ բնական է: Հէնց այս առակայախմբի տիրոյթում է հիմնականում ձեւաւորւում ազգային դպրոցը եւ հէնց այս առարկայախմբի չափորոշիչներում են աղէտալի բացթողումներ, «վերաձեւումներ» արձանագրւել: Բնական էին եւ գնահատելի մեր ակադեմիական շրջանակների՝ ՀՀ ԳԱԱ-ն եւ ԵՊՀ-ն ներկայացնող գիտական հանրոյթի հրապարակային տեսակէտներն ու եզրակացութիւնները:

Մի քանի անդրադարձ կատարեմ «Հայոց լեզու» եւ «Գրականութիւն» բաժիններին, թէեւ տարակուսելի է՝ արդեօք իմաստ ունի քննարկել օրէնքի խախտումով մշակւած մի փաստաթուղթ…

  • Նախ, գրականութեան եւ լեզւի ուսուցման նպատակ հետապնդող առարկայական չափորոշիչները եւ օրինակելի ծրագիրը շարադրւած է այնպիսի ցածրորակ լեզւամտածողութեամբ, քերականական եւ ոճական այնպիսի աղաղակող սխալներով, որ տպաւորութիւն է, թէ թարգմանական անհանյաջող ձեռնարկ է, խնդրին անտեղեակ, սիրողական մի խմբակի մտավարժանք: Իսկ փաստաթղթի սեւագիր լինելու հեղինակների արդարացումը որքան անլուրջ է, նոյնքան՝ ամօթալի…
  • Անհնար է հաւատալ, որ հայ գրականութեան եւ մշակոյթի երեւելիներ Մաշտոցը, Ագաթանգեղոսը, Խորենացին, Բուզանդը, Եղիշէն, Նարեկացին եւ Քուչակը անփութաբար են մոռացւել:
  • Իսկ, այնուամենայնիւ, եթէ մոռացւել են, այդ դէպքում, կարելի՞ է արդեօք չափորոշչի մշակում վստահել մի խմբի, որը մեր ինստիտուցիոնալ յիշողութեան կրողը չէ եւ մեր ինքնութեան մի քանի դարի ու դարաշրջանի վրայով կարող է այդպէս չիմացեալ ցատկ կատարել: Մի՞թէ կարիք կայ հաստատելու, որ հանրակրթութեան շրջանակներում առանց վերոյիշեալ մեծութիւնների արժեւորման անկարելի է ամբողջական հայ մարդ, անհատականութիւն, ազգային նկարագիր եւ աշխարհայացք ձեւաւորել: Ոչ, դուք մտածւած էք աղքատացնում ձեւաւորւող անհատականութեան, հայ աշակերտի մտահորիզոնը, նեղացնում նրա ինքնութեան շրջանակը:

Հաւանաբար հէնց այս նպատակադրումով էլ ողջ ծրագրում ժամանակագրական եւ ժանրային խառնաշփոթ է, հեղինակների եւ թեմաների անտրամաբանական յաջորդականութիւն:

«Հանրակրթական դպրոցի 7-12-րդ դասարանների հայոց լեզու ծրագիր» վերնագրի ներքոյ՝ հետագայ շարադրանքում յայտնւում է Հանրակրթական դպրոցում հայոց լեզւի եւ գրականութեան ուսումնառութեան ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳ-ի (նախագիծը): Կամ պէտք է զատել առարկաները, կամ՝ վերնագիրը փոխել:

Անհասկանալի է եւ անտրամաբանական, թէ ինչու է իբրեւ միասնական առարկայ դիտւում հայոց լեզուն եւ առհասարակ գրականութիւնը, ոչ թէ՝ հայ գրականութիւնը:

«Հայոց լեզւի եւ գրականութեան ուսումնասիրութեան հիմնական նպատակը բանաւոր եւ գրաւոր խօսք կառուցելու, տեքստ ստեղծելու ուսուցումն է», սահմանում է նախագիծը: Այս խիստ մակերեսային, սահմնափակ եւ նեղ մօտեցմամբ, առանց վարանելու կասէի՝ ԿՈՆՑԵՊՏՈՒԱԼ մօտեցումովէ ներկայացւում լեզւի եւ գրականութեան ուսումնասիրութեան նպատակը, մինչդեռ լեզուն եւ գրականութիւնը աշխարհայացք են, մտածողութիւն, արժէքային համակարգ, աշխարհընկալում: Լեզուն ամենամեծ մշակոյթն է, չկայ լեզւից դուրս ոչինչ…

Նոյնքան մակերեսային եւ խոցել է գրական երկի ուսումնասիրութեան նպատակի սահմանումը: Նախ, իբրեւ առաջնային նպատակ շեշտւած է երկի ենթիմաստի բացայայտումը: Իսկ յետոյ բախւում ես հետեւեալ անհասկանալի, ոչ գրագէտ շարադրանքին՝ «Տարբեր ոճերի տեքստերի մանրազնին ուսումնասիրումը կը յանգեցնի գլխաւոր նպատակադրման իրականացմանը, այն է՝ բանաւոր եւ գրաւոր խօսքի առկայութիւն, մշտական զարգացում եւ կատարելագործում»:

Հանրակրթական դպրոցի 1-12-րդ դասարաններում հայոց լեզւի եւ գրականութեան ուսումնառութեան եւ ոչ մի փուլում հայ գրականութիւնն իբրեւ առանձին առարկայ ներկայացւած չէ: Ահա, այսպէս է իրականացւում ազգային դպրոց ունենալու օրէնքի պահանջը…

Հասկացութիւններում եւ ընդհանրապէս ողջ տեքստում չկայ ազգային արժէհամակարգ կամ ազգային ինքնութիւն հասկացութիւնը: Խնդիրն այն է, որ կոնցեպտուալ իմաստով պարզապէս չկայ այդպիսի նպատակադրում եւ խնդիր: Այս չափորոշիչը եւ ծրագիրը ուղղւած են ազգային ինքնագիտակցութեան թոյլ պատկանելութեամբ աշխարհաքաղաքացու ձեւաւորմանը: Այս պատճառով է, որ տեքստում ոչ ինքնութիւն եւ ոչ էլ՝ մշակոյթ հասկացութիւնների կողքին ազգային բնութագրիչը չի հանդիպում:

Ժամանակակից հայ գրականութեան ներկայացւածութեանն ու գործերի ընտրութեանը արդարացիօրէն շատերն են անդրադարձել, քննադատել: Կարեւոր մի բացթողումի մասին եւս չի կարելի լռել. Ինչպէ՞ս կարելի է կրթական ծրագրում չներառել xx դարը ներկայացնող սփիւռքահայ գրողների:

Արտասահմանեան գրականութեան անհասկանալի ընտրութիւնն ու մասնաւորապէս ռուս գրականութեան բացակայութիւնը երեւի նոյնպէս անմեղ մոռացումի շարքում է:

Լեզւի եւ գրականութեան ծրագրից պարզ է դառնում, որ իբրեւ ուսուցման կազմակերպման մեթոդաբանութիւն ընտրւել է ամերիկացի մանկավարժ Բենջամին Բլումի աստիճանակարգում՝ «Բլումի տաքսոնոմիա» անունով յայտնի մեթոդը, որ մշակւել եւ գործադրւել է անցեալ դարի 1960-ականներին, ԱՄՆ-ում եւ ներկայումս գործադրման նեղ շրջանակ ունի:

Յ.Գ. Մտքերս շարադրում եմ եւ աւելի կարծրանում համոզումիս մէջ՝ հնարաւո՞ր է արդեօք առաջարկութիւններով եւ դիտողութիւններով բարեփոխել մի փաստաթուղթ, որը մշակւել է յստակ յանձնառութեամբ՝ խաթարել ազգային արժէհամակարգն ու թուլացնել մեր ինքնութեան իմացական հիմքերը: Իսկ, որ բազմաթիւ գրանտային ծրագրերով, օտար գործակալական ցանցը վաղուց է աշխատել մեր պատմութեան եւ գրականութեան դասաւանդման բովանդակութեան վրայ, փաստ է»:

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։