Հա

Ազգային

12/12/2020 - 12:45

Պաքուն եւ Գանձակը հայերու պատմական հողերն են… (Ալիեւեան շիլ տրամաբանութեամբ)

Արցախեան 185 գիւղի եւ 7 քաղաքի տիրանալէ ամիս մը ետք, Պաքուի շքերթին իր արտասանած ճառով, Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ չծածկեց Հայաստանի կարգ մը շրջաններուն եւս տիրանալու իր մտադրութիւնը, երբ յայտարարեց, որ «Զանգեզուրը, Սեւանն ու Երեւանը ազերիներու պատմական հողերն են»։

ՎԻԳԷՆ ԱՒԱԳԵԱՆ

 

Արցախեան 185 գիւղի եւ 7 քաղաքի տիրանալէ ամիս մը ետք, Պաքուի շքերթին իր արտասանած ճառով, Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւ չծածկեց Հայաստանի կարգ մը շրջաններուն եւս տիրանալու իր մտադրութիւնը, երբ յայտարարեց, որ «Զանգեզուրը, Սեւանն ու Երեւանը ազերիներու պատմական հողերն են»։

Կարծէք Զանգեզուրը, Սեւանն ու Երեւանը ազերիներէն 30 տարի առաջ բռնագրաւուած շրջաններ ըլլային։

Կարծէք Զանգեզուրը, Սեւանն ու Երեւանը ազատ, անկախ ու գերիշխան երկրի մը սահմաններէն ներս չգտնուէին։ Երկիր մը, որուն գերիշխանութիւնն ու հողային ամբողջականութիւնը ճանչցած են ՄԱԿ-ն ու միջազգային ընտանիքը։

Արցախի չորս հինգերորդին տիրանալէ եւ սահմանագծումի անուան տակ Հայաստանի արեւելեան սահմանէն հազարաւոր հէքտարներ բռնագրաւելէ ետք, իր յաջողութիւններով կուրցած Ազրպէյճան, այժմ յանդգնութիւնը կ’ունենայ «ազերիական պատմական հողեր» հռչակելու շրջաններ, որոնք այնքան ազերիական են՝ որքան որ… Գանձակն ու Պաքուն հայկական են։

Արդարեւ, Կովկասի թաթարներուն ներկայացուցիչը կը մոռնայ կամ կ’անգիտանայ, որ երբ իր պապերը ներկայ Ազրպէյճանի տարածքը չէին հաստատուած, ու երբ քոչուոր թաթարները Կեդրոնական Ասիոյ տափաստաններուն մէջ տակաւին հօտեր կ’արածէին, 500 թուականին, Արցախի Վաչական Բարեպաշտ իշխանը Պաքուի մէջ կառուցած է հայկական առաջին եկեղեցին։ Ալիեւ յիշողութեան կորուստէ կը տառապի, երբ կը մոռնայ, որ Ազրպէյճան անունով երկրի մը ստեղծման օրերուն, 1918-ին, Պաքուի բնակչութեան շուրջ կէսը հայեր էին։ Ուրեմն, յայտարարել, որ Պաքուն հայկակա՞ն է, այնպէս ինչպէս որ… «Երեւանը ազերիական է», Պաքուի վարիչին շիլ տրամաբանութեամբ։

Նոյն մօտեցումով, կարելի է դիւրութեամբ յայտարարել, որ Ազրպէյճանի առաջին մայրաքաղաքը՝ Գեանջան, պատմական Գանձակը, հայկական է, որովհետեւ մինչեւ 1236՝ քոչուոր թաթարներու կողմէ անոր բռնագրաւումը, Գանձակը իր շրջակայքով եղած է հայկական, մաս կազմելով Մեծ Հայքի պատմական Ուտիք նահանգին, ճանչցուած իբրեւ հայոց Արեւելից կողմանք, պատմական Գարդմանք եւ հիւսիսային կամ դաշտային Արցախ։ Երկար ժամանակ Գանձակը հանդիսացած է Զաքարեան իշխանապետութեան հայահոծ, ամուր եւ հարուստ բերդաքաղաքը, ուր ապրած եւ ստեղծագործած են հայ մշակոյթի անկրկնելի դէմքերէն Մխիթար Գօշը, Կիրակոս Գանձակեցին, Վարդան Արեւելցին եւ ուրիշներ։ Եւ ուրեմն, նոյն տրամաբանութեամբ, Գանձակն ալ հայկական է, ինչպէս «Զանգեզուրը ազերիական է»՝ Ալիեւի համար։

Բայց ինչո՞ւ զարմանալ Ազրպէյճանի ներկայացուցիչին յոխորտագին այս յայտարարութենէն, երբ իր երէց եղբայրն ու հոգեւոր հայրը՝ Թուրքիոյ նախագահ Էրտողանը, նոյն շքերթին դիտել կու տայ, որ այսօր «Էնվեր փաշայի, Նուրի փաշայի եւ Կովկասի իսլամական բանակի զինուորներուն հոգին լուսաւորելու օրն է» եւ կը շեշտէ, որ «ազրպէյճանական հողերու ազատագրումը հայկական բռնագրաւումէն չի նշանակեր, որ պայքարը աւարտած է»։

Էրտողանի համար պայքարը աւարտած չէ, իսկ Ալիեւի համար Զանգեզուրը, Սեւանն ու Երեւանը ազերիական պատմական հողեր են։ Ալ թուաբանագէտ ըլլալու կարիքը չկայ այս երկու հաստատումները կողք-կողքի դնելու եւ շուտով եզրակացնելու համար, թէ շարունակուելիք պայքարը ուրեմն ինչի՞ համար կրնայ ըլլալ եւ ինչո՛ւ կրնայ ըլլալ։

Այսքան պարզ ու յստակ են թուրք-ազերիական բացայայտ սպառնալիքները։ Հասկնալի է նաեւ, որ Ալիեւ եւ Էրտողան նման լեզուով կը խօսին, որովհետեւ… յաղթական են։ Էրտողան կը համարձակի մինչեւ իսկ նման առիթի մը թուրք ջարդարար ոճրագործներու յիշատակը փառաբանել։ Այս բոլորը իրենց տեղին, իսկ ո՞ւր են «Իմ քայլ»ական վարիչներուն պատասխանները թուրք-ազերիական այս նկրտումներուն։ Ինչո՞ւ վարչապետի մամլոյ բամբերին բան չըսող եւ միայն շրթունքի տուրք տուող յայտարարութենէն անդին քար լռութիւն է վարչապետութեան եւ արտաքին գործոց նախարարութեան մօտ։ Ո՛չ մէկ բողոք Հայաստանի հողային ամբողջականութեան սպառնացող եւ շրջանի խաղաղութիւնն ու անվտանգութիւնը խնդրոյ առարկայ դարձնող այսքան մտահոգիչ կեցուածքներուն դէմ։

Պաշտօնական Երեւանի կողմէ ո՛չ մէկ պատասխան, ո՛չ մէկ կեցուածք միջազգային ամպիոններէն, դիւանագիտական շրջանակներէն թէ մամլոյ-տեղեկատուական օտար լրատուամիջոցներէն։

Իսկ այսքան անձնատուութիւն շատ չէ՞…

Յարակից լուրեր

  • Մեկնողներուն տեղը  
    Մեկնողներուն տեղը  

    Գաղտնիք մը բացայայտած չենք ըլլար եթէ խոստովանինք, որ այսօր մեր կեանքի ամէնէն լուրջ տագնապներէն մէկը սերունդներու յաջորդականութեան ապահովումն է։ Հանրանուէր, ստեղծագործ եւ յանձնառու մարդու պակաս ունինք քիչ մը ամէն տեղ։ Մոմով կը փնտռենք նոր դէմքեր, որոնք կարենան արդարացնել իրենց վրայ դրուած յոյսերը, մեկնողներուն կիսատ ձգած գործը շարունակելու պատրաստակամութեամբ։

  • Միութենականութիւն (Ազգային հոգեր-Գ.)
    Միութենականութիւն (Ազգային հոգեր-Գ.)

    Միութիւններու գոյութիւնը չափանիշ է ժողովուրդներու ինքնագիտակցութեան, եւ միութենականներու թիւը կարելի է ցուցանիշ նկատել հաւաքականութիւն մը կազմող անհատներու քաղաքակրթական եւ քաղաքացիական զարգացման աստիճանին։

  • «Վայրկեան մը յոտնկայս» (Ազգային հոգեր- Բ.)
    «Վայրկեան մը յոտնկայս» (Ազգային հոգեր- Բ.)

    Յարգանքը հազար ձեւ ունի։ Ձեւերէն մէկն ալ յետ-մահու յարգանքն է անոնց, որոնք կեանք մը ամբողջ նուիրաբերած են իրենց ժողովուրդին, միութեան եւ կազմակերպութեան։ Յոգնած են, վազվզած են, միտք ու հոգի մաշեցուցած են, առողջութիւն սպառած են՝ իրենց ողջութեան մնալով շուքի եւ լուսանցքի մէջ։

  • Մեր երիտասարդութեան հետ դէմ յանդիման
    Մեր երիտասարդութեան հետ դէմ յանդիման

    Երիտասարդութիւնը նորութիւն եւ արդիականութիւն կը փնտռէ իր շուրջ։ Հետամուտ է լայն հորիզոններու։ Այսօրուան երիտասարդութիւնը չի փափաքիր կառուցային-կանոնագրային կաղապարներու ենթարկուիլ։ Ան կը նախընտրէ միութենական աշխատանքներու մասնակցիլ, բայց միութեան մը չանդամակցիլ։ Կը նախընտրէ մնալ համակիր՝ քան յանձնառութիւն եւ պատասխանատուութիւն ստանձնել։ Կը նախընտրէ գործել որոշ նպատակի մը համար, բայց ոչ՝ միութենական պարտաւորութիւններու շարքի մը համար։

  • Վերյիշելով Համազգայինի Հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկը
    Վերյիշելով Համազգայինի Հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկը

    Կարօ Արմէնեանի «Փնտռելով հետքերը մեր իրազեկութեան» դիմատետրեան գրառումը, յատկապէս 1950-ական տարիներու Հայագիտական հիմնարկի գործունէութեան իր բաժինով, մեր մէջ արթնցուց Համազգայինի Հայագիտական Բարձրագոյն Հիմնարկին կապուած բազմաթիւ յուշեր եւ մտորումներ։ Հիմնարկը, որուն աշակերտելու բախտն ու պատիւը ունեցած ենք 1986-1990, շատ բան տուաւ մեր իրականութեան։ Այդ շատին կ’անդրադառնան երախտագիտութեան եւ յարգանքի ստորեւ տրուած տողերը։ 

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։