Հա

Ազգային

20/02/2021 - 11:10

Ծրագրւած, հետեւողական, աշխատանքի պարագայում է հնարաւոր ունենալ երաշխաւորւած յաջողութիւններ

Հարցազրոյց ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Արսէն Համբարձումեանի հետ։

Հարցազրոյց ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Արսէն Համբարձումեանի հետ։

 

Դրօշակ - Ընկե՛ր Արսէն, վերջին շաբաթները Հայաստանի ներքաղաքական մթնոլորտի առումով կարելի է համարել համեմատաբար խաղաղ ժամանակահատւած: Ոմանք շտապեցին եզրակացնել, թէ Հայրենիքի փրկութեան շարժումը մարել է: Սրանից էլ հետեւութիւն է արւում, որ շարժման պահանջները, այսպէս ասած, համաժողովրդական պահանջարկ չէին վայելում: Ի՞նչ կասէք այս մասին, ինչպէ՞ս կը գնահատէք ներկայ իրավիճակը եւ ի՞նչ կարծիք ունէք առաջիկայ զարգացումների վերաբերեալ:

- Այդ խաղաղութիւնը շատ յարաբերական է։ Իրականում վարչախմբի հեռացմանն ուղղւած պայքարը շարունակւում է, պարզապէս տակտիկական որոշ վերանայումների խնդիր կայ։ Պայքարը համաժողովրդական շարժման վերածելու համար որոշակի փոփոխութիւնների անհրաժեշտութիւն կայ թէ՛ գործիքակազմի, թէ՛ ընդգրկման եւ աշխարհագրութեան առումով։ Ամէն դէպքում վճռականութեան պակաս չկայ։ Ակտիւ պայքարի մէջ ներգրաււած մարդկանց թւով դատողութիւններ անել իշխող վարչախմբի հեռացման հանրային պահանջի կամ պայքարի համաժողովրդական լինել-չլինելու մասին այս պարագայում ճիշտ չէ։ Գուցէ շատերն ակնկալում էին, որ հնարաւոր է շատ արագ հասնել իշխանափոխութեան, սակայն դա չպէտք է հիասթափութեան առիթ հանդիսանայ։ Սա քաղաքական սպրինտ չէ, այլ մարաթոն, եւ պայքարը շարունակւելու է այդ տրամաբանութեամբ։ Սկսւած պայքարը թէեւ դեռ չի պսակւել վերջնական յաջողութեամբ, սակայն իշխող վարչախմբի մահը օբիեկտիւօրէն այլընտրանք չունի։ Որքան ձգւի հոգեվարքը, այդքան ցաւոտ կը լինի մահը։ Իրաւական, քաղաքական, բարոյական պատասխանատւութիւնն անխուսափելի է։ Այն, որ իշխանութիւնները մերժւած են, ըստ էութեան, փաստարկման կարիք չունի։ Կառավարութեան եւ Ազգային ժողովի նիստերը, ամենատարբեր քննարկումներն ու հանդիպումներն ընդամենը ֆարս են։ Վարչախումբն այլեւս լուրջ չի ընկալվում, այն լրիւ հեղինակազրկւած է եւ օրեցօր սպառում է լեգիտիմութեան վերջին փշրանքները։ Անշուշտ, խիստ ցանկալի է, եթէ չասենք` անհրաժեշտութիւն է, որ օրւայ իշխանութիւնները հնարաւորինս արագ հեռանան, սակայն կարեւոր է, որ դա տեղի ունենայ քաղաքական ճանապարհով եւ հնարաւորինս անցնցում։ Դժբախտաբար, իշխանութեան ձեւաւորման սահմանադրական իրաւակարգաւորումները կաշկանդումներ եւ որոշակի դժւարութիւններ են ստեղծում։ Սակայն գործող Սահմանադրութեան շրջանակներում եւս խնդիրն անիրագործելի չէ։ Յաջողութեան հասնելու առումով կարեւոր է, որ հանրային դժգոհութեան ալիքը զուգակցւի ճիշտ եւ բազմավեկտոր քաղաքական աշխատանքի հետ։

 

Արդէն յայտարարւել է, որ Հայրենիքի փրկութեան շարժումը յաջորդ հանրահաւաքը նշանակել է փետրւարի 20-ին:Կարելի՞ է ենթադրել, որ սրանով ընթացք կստանայ շարժման նոր փուլը: Ի՞նչ կարծիք ունէք պայքարի հետագայ ընթացքի վերաբերեալ, որքանո՞վ է կենսական այդ գործունէութիւնը, եւ ի՞նչ ակնկալիքներ պիտի ունենալ ու ինչի՞ ձգտել:

- Որոշակի խորհուրդ կայ հէնց փետրւարի 20-ին՝ Արցախի վերամիաւորման համար սկսւած պայքարի տարեդարձի օրը հանրահաւաքը կազմակերպելու առումով։ 33 տարի տեւած պայքարն իմաստազրկելու, արեան, տառապանքների, զոհողութիւնների գնով ձեռք բերւած մեր յաղթանակն առ ոչինչ դարձնելու այս ընթացքը պէտք է կասեցւի։ Մեր նոր պետականութեան, ազգային զարթօնքի խորհրդանիշ Արցախը ծանրագոյն հարւած է ստացել, բայց մեզ պարտադրւող զիջումներին համակերպւելու իրաւունք չունենք։ Գոյաբանական սպառնալիքի դէմ հանդիման ենք, մեր լինելիութեան, մեր արժանապատւութեան, մեր ապագայի հարցն է օրակարգում։ Այս պայմաններում ազգային, գիտակից բոլոր ուժերի գերխնդիրը մեր պետականութեան, հայրենիքի փրկութիւնն է։ Չյաջողելու իրաւունք չունենք։ Բայց արտաքին թշնամուն դիմակայելու համար նախ պէտք է ասպարեզից հեռացնել ներքին թշնամուն։ Դժբախտաբար, մենք այսօր ունենք մի իշխանութիւն, որը սպասարկում է թուրք-ադրբեջանական տանդեմի շահերը։ Եւ պայքարը իշխանութիւն-ընդդիմութիւն հարթութեան մէջ չէ. սա դասական իմաստով քաղաքական պայքար չէ, այլ պայքար է յանուն հայրենիքի փրկութեան։ Այս գիտակցումը արմատաւորելու, այս գիտակցութեամբ պայքարը շարունակելու հարց ունենք։ Պէտք է յստակ արձանագրւի, որ դաւաճան, ապիկար իշխանութեան հեռացումը ոչ միայն հանրային, այլեւ համազգային պահանջ է։ Բողոքի իւրաքանչիւր քայլ, գործողութիւն պէտք է մօտեցնի օրւայ իշխանութիւնների հեռացման օրը։ Վարչապետի պաշտօնը զբաղեցնող անձը եւ նրա սպասարկուները պէտք է անդրադառնան, որ իրենք մերժւած են ու անցանկալի։

 

Գործող վարչապետը խօսել է իր եւ իր ղեկավարած իշխանութեան գործունէութեան վեցամսեայ ժամանակահատւածի անհրաժեշտութեան մասին: Գուցէ իսկապէս ճիշտ ճանապարհը իշխանութեանը հնարաւորութիւն ընձեռե՞լն է, որ երկրի համար ճակատագրական այս օրերին հանգիստ աշխատի` նոյնիսկ զանց առնելով ժամանակային սահմանափակումները: Այս իշխանութիւնն ունա՞կ է լուծելու մեր ներկայի ու ապագայի համար կենսական նշանակութիւն ունեցող ազգային, քաղաքական, տնտեսական եւ այլ բնոյթի խնդիրները:

- Այս իշխանութիւնները խնդիր լուծող չեն, այլ խնդիրներ ստեղծող։ Օրւայ իշխանութիւնների հետ ոչ միայն չի կարելի որեւէ յոյս կապել, այլեւ նրանց գոյութեան իւրաքանչիւր ժամը յղի է նոր վտանգներով, ձախողումներով եւ անյաջողութիւններով։ Զինադադարին յաջորդած ժամանակահատւածի գործունէութիւնը եւս դա է վկայում. խաղաղ պայմաններում մի քանի տասնեակ գերիներ, մարտական նոր կորուստներ, խնդրահարոյց սահմանագծումներ, անհետ կորած զինծառայողների որոնողական աշխատանքների ոչ պատշաճ կազմակերպում, չվերադարձւած գերիներ, կորսւած նոր տարածքներ ու բնակավայրեր, անգործութիւն սահմանամերձ դարձած բնակավայրերի անվտանգութեան ապահովման առումով, դաւադիր պայմանաւորւածութիւններ, դաւաճանական յանձնառութիւններ, գաղտնի ստորագրւած փաստաթղթեր։ Մի խօսքով՝ կատարեալ անճարակութիւն եւ յանցաւոր գործունէութիւն։

 

Վարչապետը կարծես փորձում է օրակարգեր թելադրելու նախաձեռնութիւնն իր ձեռքում պահել, եւ այդ շրջանակում շրջանառւող առաջնային հարցերից մէկը վերաբերում է արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւններին: Ի՞նչ կարծիք ունէք վարչապետի կողմից հրապարակ նետւած այս գաղափարի վերաբերեալ:

- Վարչապետի պաշտօնը զբաղեցնող անձի կողմից օրակարգ թելադրելու փորձերը դատապարտւած են։ Քաղաքական պայմանաւորւածութեամբ արտահերթ ընտրութիւններ անցկացնելու պատրաստակամութեան, իսկ ապա նաեւ դրանից հրաժարւելու մանիպուլեացիաները իշխանութեան գոյութիւնը երկարաձգելու սին փորձեր են։ Կարծիք ու տեսակէտ փոխելը, կեղծելը, սուտ խօսելը օրւայ իշխանութիւնների մօտ անուղղելի պաթոլոգիա է։

Ինչ վերաբերում է արտահերթ ընտրութիւններին, ապա հարկ է նկատի ունենալ, որ այդ մասին ի սկզբանէ բարձրաձայնել է հէնց ընդդիմութիւնը։ Ընդ որում, այդ պահանջը ձեւակերպւել է դեռ պատերազմից առաջ։ Նոր որակի իշխանութեան ձեւաւորումը Հայաստանում անհրաժեշտութիւն է, եւ դա հնարաւոր է միայն ազատ, արդար ու մրցակցային ընտրութիւնների միջոցով։ Սակայն վստահելի ու թափանցիկ խորհրդարանական ընտրութիւններ անցկացնելու համար անհրաժեշտ է ապահովել համապատասխան պայմաններ, ինչն օրւայ իշխանութիւնները չեն կարող անել, որովհետեւ քաղաքական եւ իրաւական պատասխանատւութեան անխուսափելիութեան վախը նրանց մղելու է ապօրինութիւնների։ Ուստի որեւէ պարագայում գործող վարչապետի գլխաւորութեամբ ընտրութիւնների անցկացման ցանկացած փորձ ի սկզբանէ կասկածի տակ է դնելու ընտրութիւնների լեգիտիմութիւնը եւ յղի է ապակայունացման ու ներքաղաքական բախումների վտանգներով։ Բացի այդ` այս պայմաններում արագ ընտրութիւնները բովանդակային առումով այդպիսին չեն լինի. դա կը լինի քւէարկութիւն, բայց ոչ ընտրութիւն։ Ելքը անցումային կառավարութեան ձեւաւորումն է, եւ այս առումով ընդդիմութիւնն առաջ է քաշել վարչապետի թեկնածութեան վերաբերեալ երկու կարեւոր սկզբունք. առաջին` վարչապետը չպէտք է ընտրութիւններին մասնակից դառնայ, եւ երկրորդ`անցումային կառավարութեան վարչապետի թեկնածուն պէտք է ունենայ կառավարման անհրաժեշտ փորձառութիւն։ Այլ կերպ ասած` կոնկրետ ինչ-որ մէկի իշխանութեան բերելու խնդիր դրւած չէ. այս փուլում անհրաժեշտ է կայունացնել վիճակը, լուծել երկրի առջեւ ծառացած հումանիտար, սոցիալ-տնտեսական եւ յետպատերազմական իրավիճակով պայմանաւորւած ներքին ու արտաքին հրատապ խնդիրները։ Ընտրութիւնների կարելի է գնալ դրանից յետոյ։ Սա է ընդդիմութեան պատկերացրած յանգուցալուծման ճանապարհային քարտէզը։ Բայց սա չի նշանակում, որ այլ սցենարները բացառւած են։ Ընտրութեամբ թէ առանց ընտրութեան չարիքի իշխանութիւնը պէտք է հեռանայ եւ որքան արագ ու անցնցում, այնքան լաւ։ 

 

Գաղտնիք չէ, որ այսօրւայ ընդդիմադիր շարժման ակտիւ դերակատար ուժերից մէկը Դաշնակցութիւնն է: Գաղտնիք չէ նաեւ, որ պատերազմի առաջին իսկ օրւանից Դաշնակցութիւնը նախաձեռնել է մարտական, քաղաքական-դիւանագիտական, բարեգործական եւ այլ բնույթի աշխատանքներ: Գործունէութեան ի՞նչ ուղղութիւններ են ներկայումս առաջնային Դաշնակցութեան համար, ի՞նչ աշխատանքներ են իրականացւում յատկապէս բոլորիս առաւել յուզող Արցախի ու Հայաստանի ճակատագրերի հետ կապւած:

- Ստեղծւած օրհասական պայմաններում իբրեւ համահայկական, գաղափարական, կազմակերպւած ուժ` Դաշնակցութիւնը հսկայական անելիք ունի։ Յատկապէս ծանր իրավիճակներում Դաշնակցութիւնը դառնում է աւելի պահանջւած։ Պատերազմի առաջին օրւանից, կարելի է ասել`առաջին ժամից, Դաշնակցութիւնը կազմակերպւած իր գործն է արել թէ՛ ռազմաճակատում, թէ՛ թիկունքում։ Ցաւօք, չենք տեսել, չենք զգացել նոյնպիսի ջանք պետութեան կողմից։ Մեզ հասու բոլոր հնարաւոր ձեւերով եւ եղանակներով փորձել ենք պատկան մարմիններին մղել շտկելու իրավիճակը, կանխելու վերահաս աղետը, բայց ապարդիւն։

Մեր գնահատմամբ` նոյեմբերի 9-ի տխրահռչակ, ըստ էութեան կապիտուլեացիոն զինադադարով ոչ թէ աւարտւել է ամէն ինչ, այլ սկսւել է։ Աշխարհաքաղաքական, տարածաշրջանային, ներազգային առումներով մենք միանգամայն նոր իրողութիւնների ու մարտահրաւէրների առջեւ ենք կանգնած։ Ունեցել ենք մարդկային, նիւթական, տարածքային եւ տնտեսական ահռելի կորուստներ։ Անչափելի է նաեւ բարոյական կորուստը. վիրաւորւած է հայ մարդու արժանապատւութիւնը, սասանւած է մեր ինքնավստահութիւնը։ Հսկայական անելիք կայ եւ գերջանքեր գործադրելու անհրաժեշտոթիւն։ Մեր պետականաշինութեան գործում նոր սկիզբ դնելու հարց ունենք, եւ դա պէտք է անել ճիշտ քայլերով. այլեւս նոր սխալների, փորձութիւնների ո՛չ ժամանակ եւ ո՛չ էլ ռեսուրս ունենք։ Դաշնակցութեան համար Արցախի հարցը շարունակում է մնալ Հայ դատի բաղկացուցիչ մաս, հայոց անկախ պետականութիւնը՝ գերագոյն արժէք։ Այս հասկացողութեամբ եւ նոր պայմանների թելադրանքով Դաշնակցութիւնն իր քոյր կառոյցների եւ համակիրների միջոցով քաղաքական, դիւանագիտական, կազմակերպական, հումանիտար ուղղութիւններով լծւած է ամենօրեայ աշխատանքի։ Մենք հաւատացած ենք, որ ծրագրւած, հետեւողական, ճիշտ աշխատանքի պարագայում է միայն հնարաւոր ունենալ երաշխաւորւած յաջողութիւններ։

 

«Դրօշակ», թիւ 2 (1648), փետրւար, 2021 թ.

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։