Հա

Ազգային

24/02/2021 - 13:35

Քաղաքական Քայլ Եւ Ոչ Թէ Զիջում

Ռուսիոյ եւ Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարարները 11 նոյեմբեր 2020 թուականին ստորագրեցին Արցախի մէջ զինադադարի հսկողութեան ռուս¬թրքական միացեալ կեդրոնի հաստատման վերաբերեալ յուշագիր մը: Կեդրոնը սկսաւ գործել 30 յունուար 2021-ին: Կեդրոնի բացման մասնակցեցան` Ազրպէյճանի պաշտպանութեան նախարար Զաքիր Հասանովը, Ռուսիոյ պաշտպանութեան փոխնախարար Ալեքսանտր Ֆոմինը եւ Թուրքիոյ պաշտպանութեան փոխնախարար Եունուս Էմրէ Քարաօսմանօղլուն:

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ

Ռուսիոյ եւ Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարարները 11 նոյեմբեր 2020 թուականին ստորագրեցին Արցախի մէջ զինադադարի հսկողութեան ռուս¬թրքական միացեալ կեդրոնի հաստատման վերաբերեալ յուշագիր մը: Կեդրոնը սկսաւ գործել 30 յունուար 2021-ին: Կեդրոնի բացման մասնակցեցան` Ազրպէյճանի պաշտպանութեան նախարար Զաքիր Հասանովը, Ռուսիոյ պաշտպանութեան փոխնախարար Ալեքսանտր Ֆոմինը եւ Թուրքիոյ պաշտպանութեան փոխնախարար Եունուս Էմրէ Քարաօսմանօղլուն:

Ուշագրաւ էր, որ Պաքուն իր հարցին վերաբերող եւ «իր հողին» վրայ տեղակայուելիք այդ կեդրոնի շուրջ բանակցութիւններուն ու համաձայնութեան մասնակից չեղաւ, այլ միայն` բացման արարողութեան: Ազրպէյճան ձեւականին ներկայ էր, սակայն ոչ` խորքայինին: Երեւոյթ մը, որ կու գայ վկայելու, թէ Արցախեան Բ. պատերազմը ժխտական ազդեցութիւն ունեցած է ազրպէյճանական գերիշխանութեան վրայ. եղափոխուած է «երկու պետութիւն` մէկ ազգ» հայեցակարգը եւ խիստ մօտեցած` «մէկ պետութիւն` մէկ ազգ»¬ին. այլ խօսքով, 44-օրեայ պատերազմը կարելի դարձուց փանթուրանական ծրագիրի իրագործման ուղղութեամբ այդ առաջին քայլը, որուն արժէքը, սակայն, մասամբ նուազեցաւ Արցախի մէջ ռուսական զինուորական միջամտութեան շնորհիւ:

Կեդրոնի հաստատումը շատերու կողմէ մեկնաբանուեցաւ` իբրեւ Ռուսիոյ կողմէ Թուրքիոյ զիջում: Ասիկա չափազանցութիւն է: Իրողութեան մէջ Ռուսիոյ կատարածը ընդամէնը քաղաքական քայլ էր, որովհետեւ Ռուսիան չէր կրնար հաշուի չառնել Թուրքիան` նկատի ունենալով սեպտեմբեր 27-ին շղթայազերծուած յարձակումին մէջ անոր առանցքային դերակատարութիւնը. ուստի կարելի չէր, որ 44-օրեայ պատերազմի աւարտէն ետք անոր մասնակցութիւն չունեցած Մոսկուան վերցնէր աւարին առիւծի բաժինը, իսկ Թուրքիան ոչինչ ստանար: Քրեմլին Անգարային նետեց ոսկորի փոքր կտոր մը` Լեռնային Ղարաբաղի մէջ զինադադարի հսկողութեան ռուս¬թրքական միացեալ կեդրոնը:

Ռուսիոյ Անվտանգութեան խորհուրդի փոխնախագահ Տմիթրի Մետվետեւ 1 փետրուարին մեկնաբանելով թրքական ներկայութիւնը` նշեց. «Թուրքիան մեր դրացին է եւ շատ կարեւոր գործընկեր է: Եւ շատ մտերիմ երկիր է Ազրպէյճանի համար: Այդ գործօնը կարելի չէ հաշուի չառնել»: Ան պատասխանելով ռուս լրագրողի մը հարցումին, թէ արդեօք Ազրպէյճանի եւ Հայաստանի տագնապին մէջ Թուրքիոյ դերը չի՞ վախցներ Ռուսիան, ըսաւ. «Ասիկա նոյնպէս ընդհանուր կայունացման տարր է: Սակայն ես ասիկա չէի գնահատեր իբրեւ երկարաժամկէտ քաղաքականութեան տարր կամ դաւադրութեան տեսութիւն չէի կառուցեր»: Այլ խօսքով,թրքական ներկայութիւնը եւ ընդհանրապէս կեդրոնի գոյութիւնը նկատեց ժամանակաւոր երեւոյթ:

Արցախի մէջ «խաղաղապահ ուժեր» պիտակին տակ բազմափող հրթիռային համակարգեր, ելեկտրոնային պատերազմի սարքեր եւ մասնայատուկ ուժեր տեղակայած Մոսկուան առաջին օրէն կտրուկ կերպով մերժեց Լեռնային Ղարաբաղի մէջ թուրք զինուորներու ներկայութիւնը, ուստի պահանջեց, որ հսկողութեան կեդրոնը հաստատուի Արցախէն դուրս` առաջարկելով զայն հաստատել Գանձակի կամ Պարտայի մէջ, սակայն թրքական եւ ազրպէյճանական կողմերը առարկեցին, որ այդ վայրերը շատ հեռու են, եւ պնդեցին, որ կեդրոնը տեղակայուի Արցախի մէջ:

Քրեմլին իր բանակը Արցախի ոչ բռնագրաւուած տարածքներուն մէջ արագօրէն տեղակայելով` կանխարգիլեց Լեռնային Ղարաբաղի մէջ թրքական բանակի ներկայութիւնը: Անգարան շուտով հասկցաւ, որ այդ ընտրանքը բացառուեցաւ, որովհետեւ այդպիսի քայլ մը արկածախնդրութիւն մըն է, որ անխուսափելի կը դարձնէ զինուորական ուղղակի բախումը, որ կողմերէն ոչ մէկը կ՛ուզէ: Ռուսական փրիէմփթիւ սթրայքը` կանխարգելիչ հարուածը չէզոքացուց Հայաստանի համար իր արեւելեան եւ արեւմտեան սահմաններուն վրայ ՕԹԱՆ¬ի 2-րդ մեծագոյն բանակին ներկայութեան վտանգը:

Ի վերջոյ ռուս¬թրքական հսկողութեան միացեալ կեդրոնի վայրը դարձաւ Աղտամի շրջանի Մարզիլի գիւղը, որ կը գտնուի Արցախ¬Ազրպէյճան շփման գիծէն 8 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ, Արցախի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Ստեփանակերտէն ուղիղ գիծով շուրջ 30 քիլոմեթր հեռաւորութեան, իսկ ինքնաշարժով 41 քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ. այլ խօսքով` ռուսական կողմի կամքին համահունչ` Լեռնային Ղարաբաղէն դուրս:

Անգարայի կողմէ ռուսական պայմանի ընդունումը ցոյց կու տայ, թէ Թուրքիան շատ լաւ կը հասկնայ, որ Հարաւային Կովկասի եւ մասնաւորաբար Արցախի մէջ գլխաւոր դերակատարը կը շարունակէ մնալ Ռուսիան:

10 փետրուարին,Թուրքիան Սեւ ծովու մէջ Միացեալ Նահանգներու հետ կատարեց միացեալ ռազմափորձեր, որոնց մէջ կարելի է տեսնել Արցախի հարցով ռուս-թրքական բանակցութիւններուն արդիւնքին հետ կապ մը: Ռազմափորձերը Ռուսիոյ դէմ ուղղած էին, իրողութիւն մը, որ Ռուսիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան բանբեր Մարիա Զախարովա 18 փետրուարին իր մամլոյ ասուլիսին ընթացքին նկատեց. «Բոլորին համար` ակնյայտ»: Հակառակ Ուաշինկթընի հետ իր բազմաթիւ լուրջ խնդիրներուն` Թուրքիոյ հակառուսական այդ ռազմափորձին մասնակցութիւնը ընդամէնը զայրոյթի արտայայտութիւն մըն է, իր թափած մեծ ջանքէն ետք, մետասաներորդ պահուն իր որսացած «համեղ սաղմոն»-ը ռուսական արջին կողմէ խլուելուն պատճառով ակռայի կրճտում մը:

aztagdaily.com

 

Յարակից լուրեր

  • Ուշագրաւ շրջադարձ ու հաւանական երեք բեմագրութիւններ
    Ուշագրաւ շրջադարձ ու հաւանական երեք բեմագրութիւններ

    Սէուտական Արաբիոյ գահաժառանգ Մոհամետ պըն Սալման իշխանը 27 ապրիլին սէուտական պատկերասփիւռի կայանին յայտնեց. «Իրանի հետ լաւ յարաբերութիւններու կը ձգտինք», աւելցնելով, որ «Տարածաշրջանին մէջ մեր գործընկերներուն հետ աշխատանք կը տանինք Իրանի հետ տարակարծութիւնները յաղթահարելու»: Յայտարարութիւնը ուշագրաւ է, որովհետեւ ան չորս տարի առաջ այդ կարելիութիւնը բացառելով` յայտարարած էր. «Ծայրայեղական գաղափարաբանութեան վրայ հիմնուած վարչակարգի մը հետ ի՞նչպէս երկխօսութիւն կը կատարես»:

  • Նկատառումներ` արձանագրուած քաղաքական մեծ կէտի վերաբերեալ
    Նկատառումներ` արձանագրուած քաղաքական մեծ կէտի վերաբերեալ

    Միացեալ Նահանգներու նախագահ Ճօ Պայտըն Հայոց Ցեղասպանութիւնը ճանչնալով, իբրեւ Միացեալ Նահանգներու այդ քայլը կատարած առաջին նախագահ` ապահովեց պատմութեան մէջ իր պատուական տեղը:

  • Դիրքորոշման ծանուցում կամ հրապարակում
    Դիրքորոշման ծանուցում կամ հրապարակում

    9 նոյեմբեր 2020-ին Հայաստանի, Ազրպէյճանի եւ Ռուսիոյ ղեկավարներու հրապարակած եռակողմ յայտարարութեամբ ԵԱՀԿ-ի Մինսքի խմբակի համանախագահներու ձեւաչափին կողքին ստեղծուեցաւ նոր ձեւաչափ մը: Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին յայտարարեց, որ ինք է այդ յայտարարութեան կէտերուն հեղինակը: Ռուսական կողմը, նոյն ատեն, չբացառեց համանախագահներուն դերակատարութեան շարունակութիւնը:

  • Ամերիկեան դիւանագիտութեան վերաշխուժացումն ու Արցախի հարցին մէջ դերակատարութեան վերականգնումը
    Ամերիկեան դիւանագիտութեան վերաշխուժացումն ու Արցախի հարցին մէջ դերակատարութեան վերականգնումը

    27 սեպտեմբեր 2020-ին շղթայազերծուած թուրք-ատրպեճանական յարձակումն ու ատոր ուղղակի հետեւանքը եղող Հայաստանի վարչապետին, Ռուսիոյ ու Ատրպէյճանի նախագահներուն` 9 նոյեմբերին ստորագրած եռակողմ յայտարարութիւնը ծանր հարուած էին ԵԱՀԿ Մինսքի խմբակի ձեւաչափին ու անոր հեղինակութեան։ Իրողութիւն մը, որ կարելի դարձաւ Մինսքի խմբակի եռանախագահութեան անդամներէն Միացեալ Նահանգներու` իրենց ներքին լուրջ խնդիրներով՝ նախագահական ընտրութեան ու ներքաղաքական լարուած մթնոլորտով զբաղած ըլլալնուն հետեւանքով ստեղծուած բացին պատճառով։

  • Նկատումներ Մինսքի խմբակի աշխատանքի վերականգնման մասին
    Նկատումներ Մինսքի խմբակի աշխատանքի վերականգնման մասին

    Միացեալ Նահանգներու Քոնկրեսի հարիւր անդամներ Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց եւ պաշտպանութեան նախարարներուն իրենց ուղղած նամակին մէջ ամերիկեան վարչակազմին կոչ ուղղեցին` վերստին մասնակցելու Արցախի ինքորոշման իրաւունքի վրայ հիմնուած, Արցախի անվտանգութիւնը պաշտպանող եւ մէկ այլ պատերազմի չծագիլը երաշխաւորող շրջանային կայուն լուծման որոնումներուն, ճանչնալու Արցախի ժողովուրդի ինքնորոշման իրաւունքը եւ այդ ժողովուրդին դերը` իբրեւ այդ հակամարտութեան լուծման օրինական բանակցային կողմ, ինչպէս նաեւ` առանցքային դեր ունենալու հայ գերիներու անյապաղ ազատ արձակումը ապահովելու գործին մէջ:

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։