Հա

Ազգային

15/03/2021 - 12:35

Գռեհիկ ժողովրդավարութեան մասին

Օրերը կ՛անցնին ու ճգնաժամը կը յամենայ:

Հայաստանի մէջ ու Լիբանանի մէջ: Ո՛չ միայն ճգնաժամի յաղթահարման հանրայայտ ու շատոնց անհրաժեշտ դարձած լուծումները չեն որդեգրուիր, այլ նոր արգելքներ երեւան կու գան: Այդ արգելքներուն նպատակը հանրութեան ուշադրութիւնը դէպի մասնակի խնդիրներ շեղելու կը ծառայէ, մոռցնել տալու համար գլխաւորը, հիմնականը:

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ

 

Օրերը կ՛անցնին ու ճգնաժամը կը յամենայ:

Հայաստանի մէջ ու Լիբանանի մէջ: Ո՛չ միայն ճգնաժամի յաղթահարման հանրայայտ ու շատոնց անհրաժեշտ դարձած լուծումները չեն որդեգրուիր, այլ նոր արգելքներ երեւան կու գան: Այդ արգելքներուն նպատակը հանրութեան ուշադրութիւնը դէպի մասնակի խնդիրներ շեղելու կը ծառայէ, մոռցնել տալու համար գլխաւորը, հիմնականը:

Լիբանանի մէջ ազգային դրամանիշը կ՛արժեզրկուի անբնական չափերով: Կը հետեւի, բնականաբար, գիներու թանկացում ու թանկացման հետեւանք` բողոքներ, ցոյցեր: Ցոյցերը մարդաշատ չեն ու յայտնապէս վատ կազմակերպուած են: Կը թուի, որ տոլարի գինին բարձրացումը եւ ցոյցերը նոյն կեդրոնէն կը ղեկավարուին ու ստիպողական պատգամ մը կը փոխանցեն: Պատգամը լսող չկայ: Կառավարական դահլիճ մը կազմելու համար նոյնիսկ երկխօսութիւն չկայ: Ժողովուրդը կը տագնապի, կը տառապի եւ կը մտահոգուի բանի մը համար, որուն էութիւնը չի հասկնար: Ստեղծուած վիճակը յղի է վատթարագոյն հետեւանքներով, յատկապէս լիբանանեան ընկերային հիւսուածքի պատառոտումով եւ պետականութեան կորուստով:

Հայաստանի մէջ բանակի բարձրագոյն սպայակազմի նախաձեռնութիւնը` կառավարման համակարգը վերակազմակերպելու առաջադրանքով` ձախողեցաւ: Գործող իշխանութիւնը որեւէ յորդոր, առաջարկ չ՛ուզեր լսել: Նախկիններուն դէմ պայքարը կը շարունակուի, ընդդիմութեան հրաժարականի պահանջը կը թարգմանուի իբրեւ աթոռակռիւ կամ սահմանադրական կարգը խախտելու փորձ: Ով որ փորձէ ըսել, որ իշխանութեան յօնքին մազ կայ` կ՛արժանանայ պարսաւանքի ու յաճախ ալ հետապնդումի: Բանակի սպայակոյտի պետը պաշտօնանկ ընելէ ետք, հիմա հերթը մարդու իրաւունքներու պաշտպանին է: Վերջինը քաղաքացիները իշխանութիւններու ապօրինութիւններէն ու սխալներէն պաշտպանելու պաշտօնը կը կատարէ բծախնդրութեամբ: Չեղաւ. ինչպէ՞ս կարելի է իշխանութիւններուն անսխալականութիւնը կասկածի ենթարկելու:

Յամեցող տագնապը, ճգնաժամը արգելք են բազմաթիւ ու բազմացող խնդիրներու վրայ կեդրոնանալու, լուծումներ որդեգրելու, վէրքեր բուժելու, վստահութիւնը վերականգնելու:

Երկու երկիրներուն մէջ, ստեղծուած կացութիւնը շրջելու եւ լուծում առաջադրելու մերժումը կ՛արդարացուի սահմանադրութեան տառացի գործադրութեան անհրաժեշտութեամբ: Լիբանանի մէջ նշանակեալ վարչապետը կառավարութիւնը կազմելու իրաւունքը կը վերապահէ միայն իրեն: Հայաստանի մէջ վարչապետը կը պահուըտի մօտ երկուքուկէս տարի առաջ ապահոված խորհրդարանական երկու երրորդ մեծամասնութեան ետին ու կը մոռնայ, որ պատերազմ ու պարտութիւն է եղած ու հանրային կարծիքը բնականաբար հոլովոյթի ենթարկուած:

Զիջում կատարելու, երկխօսութեան միջոցով առկայ կնճիռները քակելու փորձերը կը հանդիպին սահմանադրութեան հաւատարիմ մնալու պատին: Կը մոռցուի, որ սահմանադրութիւններն ու օրէնքները մարդոց բարիքին համար ստեղծուած են: Տառապող քաղաքացին չի կրնար օրէնքին գերին ըլլալ: Սահմանադրութեան եւ օրէնքին մեկնաբանութեան ատեն կարեւոր է կառչիլ ո՛չ միայն շարադրական տառին, այլ նաեւ, ու մանաւանդ, ոգիին: Մարդասիրական ոգիէ զուրկ օրէնքը յատուկ է ստրուկներուն, ինչպէս ժամանակին կ՛ըսէին` հպատակներուն: Անկախ երկրի ազատ քաղաքացին հպատակ չէ. ան օժտուած է դատելու, քննելու ու նոյնիսկ տեսակէտ փոխելու ունակութեամբ եւ փոփոխութիւն պահանջելու բացարձակ իրաւունքով:

Օրէնքին բառացի մեկնաբանութեամբ կառավարումը այդ օրէնքը կը պարպէ իր ազատական ոգիէն: Քաղաքացիին ազատութիւնը հիմքն է Սահմանադրութեան եւ ամէն օրէնքի: Ժողովրդավարութիւնը միայն թիւերու բազմութեան վրայ չի հիմնուիր. ան պէտք է գաղափարական հիմնաւորում ունենայ, որպէսզի գռեհիկ ժողովրդավարութեան չքմեղանքով չհաստատուի այն օրինական անելը, որ դժբախտաբար կը վկայենք այս օրերուն:

 

«Ազդակ»

Յարակից լուրեր

  • Ազգային միասնութեան սպասուած յաղթանակը
    Ազգային միասնութեան սպասուած յաղթանակը

    Երբ կը գրեմ այս յօդուածը, Հայաստանի Ազգային ժողովի արտակարգ ընտրութեան քուէարկութիւնը չէ կատարուած: Ընտրական քարոզչութեան վերջին օրն է: Վաղը լռութեան, այսինքն լուռ խորհրդածութեան օր է, վերջնական որոշում կայացնելու օր է, կիրակի օրուան քուէարկութեան նախապատրաստուելու համար:

  • Հայաստան` ամէն բանէ վեր
    Հայաստան` ամէն բանէ վեր

    Հայաստանի խորհրդարանական արտահերթ ընտրութիւններու քարոզարշաւի հինգերորդ օրն ենք. ուրբաթ, 11 յունիս 2021: Յօդուածը երբ լոյս տեսնէ, երկու կամ երեք յաւելեալ օրեր անցած կ՛ըլլան. արդեօք աւելի յստակութեան ականատես կը դառնա՞նք, թէ՞ կը շարունակուի ցարդ ցուցադրուած անմակարդակ ու անհեռանկար քարոզչութիւնը: Իշխանութիւնը ժամանակաւորապէս գրաւող ուժը յամառօրէն կը շարունակէ բանավիճիլ անցեալի քննադատութեան նիւթերուն շուրջ, ինչպէս որ ըրած էր իր իշխանութեան երեք տարիներու տեւողութեան: 

  • Իշխանութեան փոփոխութիւնը հրամայական անհրաժեշտութիւն է
    Իշխանութեան փոփոխութիւնը հրամայական անհրաժեշտութիւն է

    7 յունիսին պաշտօնապէս կը սկսի Հայաստանի խորհրդարանական արտակարգ ընտրութիւններու ընտրարշաւը: Թէեւ այդ ընտրարշաւը շատոնց ընթացք առած է, քանի որ վարչապետի պաշտօնակատար Նիկոլ Փաշինեանի ամբողջ գործունէութիւնը միտուած է ընտրութիւններու կազմակերպման: Մարզային այցելութիւններ, նոյնիսկ Ֆրանսա եւ Պելճիքա այցելութիւնները նպատակ ունին ցոյց տալու, որ Փաշինեան կը տիրապետէ կացութեան, վստահ է իր յաղթանակով եւ իշխանութեան վերարտադրութիւնը, փոքր գեղեցկագիտական յարդարանքներով հանդերձ, մատչելի է:

  • Առաջարկ ընտրելու մասին
    Առաջարկ ընտրելու մասին

    Ո՜ւֆ, պրծանք: Հայաստանի մէջ գրանցուած շուրջ 110 կուսակցութիւններուն հինգէն միայն մէկը կը մասնակցի պատգամաւորական արտակարգ ընտրութեան: 13 կուսակցութիւն եւ 4 դաշինք. ընտրութիւնը պիտի կատարուի 17 ցուցակներու միջեւ: Թէեւ դիւրին չէ 17-էն մէկը ընտրել, բայց յարաբերաբար աւելի հեշտ է հարիւրին մէջէն ընտրութենէն:

  • Վե՛րջ պարտուողականութեան
    Վե՛րջ պարտուողականութեան

    Իրաւացիօրէն կարելի է հարց տալ, թէ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ սահմանագծում ու սահմանազատում կատարելու նպատակով յանձնախումբ նշանակելու մասին համաձայնութիւնը կ՛արժէ՞ր այսքան կարեւորել: Եղածը աշխատանքային թուղթ մըն է, կ՛ըսէ Նիկոլ Փաշինեան, որ տակաւին չէ վերջնականացած, բայց հարիւր տոկոսով Հայաստանին ի նպաստ է: Վրայի «յաւելուած» մակագրութիւնն ալ սխալմամբ գրուած պէտք է ըլլայ: Սխալմամբ թէ իրաւամբ, ինչի՞ յաւելուած է այս գրութիւնը: Ուրիշ, աւելի կարեւոր համաձայնութեան մը նախագիծ գոյութիւն ունի՞, որուն գործադրութեան համար հարկ տեսնուած է յաւելուած մը կցել:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։