Հա

Ազգային

14/07/2021 - 10:15

Ե՞ս թէ մենք… (Ազգային Հոգեր Ե.)

Ես-ի ու մենք-ի հակադրութիւնը այնքան հին է, որքան առաջին հայուն երեւումը Երկիր կոչուող այս մոլորակին վրայ։

Բոլորս ալ գիտենք, որ անհատաբար արժէք ներկայացնող հայեր շատ ունինք։

ՎԻԳԷՆ ԱՒԱԳԵԱՆ

 

Ես-ի ու մենք-ի հակադրութիւնը այնքան հին է, որքան առաջին հայուն երեւումը Երկիր կոչուող այս մոլորակին վրայ։

Բոլորս ալ գիտենք, որ անհատաբար արժէք ներկայացնող հայեր շատ ունինք։

Հայ թէ օտար շրջանակներու մէջ յաջողած անունները բազմաթիւ են։ Անձնաւորութիւններ, որոնք յարգանք կը պարտադրեն, համբաւ կը վայելեն։ Ուժ են, իբրեւ բարոյական հեղինակութիւն կամ նիւթական կարելիութիւն։

«Ես»-երով կը փայլինք, սակայն իբրեւ «Մենք» ընդհանրապէս տկար ենք։

Կը հպարտանանք անհատական արժանիքներով ու յաջողութիւններով՝ աչքի զարնող հայերու ի տես, բայց երբ հայութեան կը նայինք՝ տխուր ու մտահոգիչ շատ բան կը գտնենք, Հայաստան, Արցախ թէ Սփիւռք։

Այլ խօսքով, ուժեր ունինք, բայց ուժեղ չենք։

Այս երեւոյթը հետեւանք է մեր ժողովուրդի ապրած դարաւոր պայմաններուն։ Հին դարերէն մինչեւ նորագոյն տարիներ հայութեան հողին ու կեանքին բռնացող ուժեր, զայն աջէն ու ձախէն շրջապատող հոսանքներ ո՛չ միայն անկարելի դարձուցած են ազգային հաւաքական մտածողութեան մը զարգացումը, այլեւ ընդհակառակն՝ բթացուցած են հայութեան ազգ ըլլալու գիտակցութիւնը։

Հայ մարդոց ջախջախիչ մեծամասնութիւնը մղուած է տեւական արտագաղթով «իր գլխուն ճարին նայելու», անհատական միջոցներով իր կաշին փրկելու, անձնական նախաձեռնութեամբ իր ինքնութիւնը պահպանելու։ Այս պատճառով ալ, հաւաքական մտածողութիւն, ընդհանուր կազմակերպումի փորձ գրեթէ գոյութիւն ունեցած չէ մեր մօտ, մինչեւ 19-րդ դարու ազգային զարթօնքի եւ յեղափոխութեան շրջան։ Արդիւնք՝ մեր ժողովուրդը անհատապաշտական իր գիծը պահած է հայ կեանքի բոլոր մարզերուն մէջ։

Այսօր, անկախ պետականութեան պայմաններու մէջ, դժբախտաբար ան կը շարունակէ վարանում եւ ընկրկում ցոյց տալ հաւաքական ուժ դառնալու ստիպողութեան դիմաց, երբ անգամ մը եւս չի յաջողիր անհատական իր ուժերէն եւ անձնական արժէքներէն համահայկական ուժականութիւն ստեղծել։

Իրականութիւնները դառն են, բայց իրականութիւն ըլլալէ չեն դադրիր։ Արդարեւ՝

Որքան կը շեշտուին հայ մարդոց բարօր կեանքի մը կարելիութիւնները՝ այնքան կը տկարանայ անոնց ազգային մտածողութիւնը։ Կարծէք հայ մնալու համար աղքատ պէտք է ըլլալ։ Մարդիկ որքան հարստանան այնքան կը հեռանան իրենց արմատներէն եւ ինքնութենէն։

Որքան կը ցրուի մեր ժողովուրդը սփիւռքեան հեռաւոր ափերու վրայ՝ այնքան կը տկարանայ ազգային ինքնութեան անոր գիտակցութիւնը։

Որքան արտաքին ազդակներ աննպաստ անդրադարձ կ’ունենան ազգային գոյատեւումի մեր ճիգերուն վրայ, այնքան քաղքենիացումը եւ այլասերումը կը դառնան անխուսափելի։

Ես-ի ու մենք-ի հակադրութեան այս երեւոյթը կարելի է տեսնել նաեւ համայնական մեր կեանքին մէջ, ուր հանրային կարծիքը առհասարակ տկար է, մինչդեռ անձնական կարծիքը զօրաւոր է։ Կարելի է նոյնիսկ հաստատել, որ հանրային կարծիքը ուղղակի ճնշումին տակն է անձնական կարծիքին։

Մեր մօտ, հանրային կարծիքը ընդհանրապէս կը վախնայ արտայայտուելէ. անձնական կարծիքը այդ վախը չունի։ Տեղին եւ պարագային համեմատ, անձնական կարծիքն է, որ կը գործէ իբրեւ հանրային կարծիք եւ կը կատարէ անոր դերն ու պաշտօնը։

Հանրային կարծիքը այլասէր է, անձնական կարծիքը եսասէր է։ Ու, բնականաբար, այլասէր ըլլալով հանրային կարծիքը ներողամիտ է եւ քիչ մըն ալ վեհանձն։ Անձնական կարծիքը, ընդհակառակն, ներողամիտ չէ, վեհանձն չէ։

Հանրային կեանքի մէջ, ներողամտութիւնը կրնայ թարգմանուիլ իբրեւ թուլութեան նշան, իսկ վեհանձնութիւնը՝ յետադիմութեան։ Հետեւաբար, հանրային կարծիքը պէտք է կարենայ պաշտպանել իր կարծիքը, որովհետեւ մէկ կէտի վրայ պարտուիլ կը նշանակէ պարտուիլ ամէն կէտի մէջ։ Մէկ ճակատի վրայ տեղի տալ կը նշանակէ տեղի տալ ամէն ճակատի վրայ։

Չթուլնալ, այլ՝ միշտ պիրկ ըլլալ։ Զիջում չընել եւ տեւաբար պայքարիլ՝

Այլասերումի եւ օտարացումի ահաւոր վտանգներուն դէմ,

Սպառողական եւ աշխարհաքաղաքացիական մշակոյթի տեսակաւոր հրապոյրներուն դէմ,

Մակերեսայնութիւն ցանելու եւ տգիտութիւն հնձելու բոլոր փորձերուն դէմ,

Բարոյական անկումի եւ նկարագրային շեղումի վտանգաւոր փորձութիւններուն դէմ։

Հանրային կարծիքը չի՞ սխալիր կամ չի՞ փոխուիր։ Անշուշտ, որ կրնայ թէ՛ սխալիլ եւ թէ՛ փոխուիլ։ Մէկ տարբերութեամբ, որ այս պարագային սխալիլը, մեղանչելը կամ փոխուիլը կը ծառայէ հաւաքականութեան մը մէջ ստեղծելու այն փրկարար ուժը, որ կը կոչուի փորձառութիւն։

Փորձառութիւնը խտացած իմաստութիւն է։

Մարդ կրնայ շատ-շատ հարիւր տարի ապրիլ, հաւաքականութիւններ եւ ժողովուրդներ դարերով կ’ապրին։ Իսկ դարերու փորձառութիւնը շատ աւելին է՝ քան տարիներու փորձառութիւնը։

Հաւաքականութիւններ կրնան սխալիլ երբեմն, բայց չեն կրնար սխալիլ միշտ։

Նոյնը չէ պարագան մարդոց, որոնք իբրեւ անձնական կարծիք, առաւելագոյնը հարիւր տարուան տարիք ունին, մինչդեռ հանրային կարծիքը դարերու կուտակուած իմաստութիւն մը ունի իր մէջ։

Հանրային կարծիքը մենք մըն է, անձնական կարծիքը ես մըն է։

Մենք-ը յառաջդիմութիւն է, ես-ը՝ յետադիմութիւն։

Երբ հաւաքականութիւն մը կը դադրի ես ըլլալէ (այսինքն կը դադրի անձնական կարծիք ըլլալէ) եւ կը դառնայ մենք (կը դառնայ հանրային կարծիք), քայլ մը աւելի մօտեցած կ’ըլլայ ան իր նպատակներուն յաջողութեան։

Կ’արժէ հարց տալ, ուրեմն, որ ի՞նչ կը շահինք հանրային կարծիք չունենալով, այսինքն մենք չըլլալով։ Գրեթէ ոչինչ։

Իսկ ի՞նչ կը շահինք հանրային կարծիք ունենալով, այսինքն՝ մենք ըլլալով։ Գրեթէ ամէն ինչ։

Ո՛չ ոք, վստահաբար, ոչ ոք պիտի ուզէ, որ մենք կորսնցնենք «գրեթէ ամէն ինչ» եւ շահինք… «գրեթէ ոչինչ»։

Այլ խօսքով, ոչ ոք պիտի ուզէ անձնական ես-ը հաւաքական մենք-էն վեր դասել եւ յառաջդիմութեան փոխարէն յետադիմութիւնը ընտրել իբրեւ կեանքի եւ գործունէութեան նպատակ։

 

Յարակից լուրեր

  • 2 սեպտեմբերը պայքարի շարունակման յուշարար
    2 սեպտեմբերը պայքարի շարունակման յուշարար

    Կար ժամանակ, երբ 2 Սեպտեմբերը հոմանիշ էր ազգային յաղթանակի եւ հպարտութեան օրուան։

    Կար ժամանակ, երբ Արցախի Հանրապետութեան անկախութեան տօնը՝ 2 Սեպտեմբերը յուշարարն էր դէպի Միացեալ Հայաստան մեր համահայկական երթի առաջին հանգրուանին։

  • Լիզպոնեան կամքով
    Լիզպոնեան կամքով

    Լիզպոնի հերոսական գործողութեան 38-ամեակն է այս տարի։ 27 Յուլիս 1983-ին, Հայկական Յեղափոխական Բանակի հինգ անձնազոհներ գրաւեցին Փորթուգալի մայրաքաղաք Լիզպոնի թրքական դեսպանատունը եւ իրենց հետ պայթեցուցին զայն, երբ չկատարուեցան իրենց պահանջները։ Անոնք ընտրեցին անմահութիւնը՝ իմացեալ մահուան ճամբով։ Իրենց մահով անոնք կեանք տուին ազգին ու գաղափարին։

  • «Մեղմ պատերազմ»-ը, «Խելացի մետիա»-ն եւ… Դիմատետրի հանրապետութիւնը
    «Մեղմ պատերազմ»-ը, «Խելացի մետիա»-ն եւ… Դիմատետրի հանրապետութիւնը

    «Մեղմ պատերազմ» հասկացողութիւնը յարաբերաբար նոր է եւ կ’անդրադառնայ արդի տեղեկատուութեան միջոցներով մղուած այն ահաւոր պատերազմին, որ այսօր աւերներ կը գործէ ամէնուրեք. վարչակարգեր կը տապալէ, ընկերութիւններ կը քայքայէ եւ ազգային ինքնութիւններ կը ջլատէ։

  • Անմիջական դասեր` Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրութիւններէն
    Անմիջական դասեր` Ազգային ժողովի արտահերթ ընտրութիւններէն

    Հայաստանի Ազգային ժողովի կիրակի օրուան արտահերթ ընտրութիւններուն արձագանգները կը շարունակուին լայնօրէն` լրջօրէն ընդգծելով կարգ մը իրականութիւններ, թէ`

  • Հայաստանի արտահերթ ընտրութիւններու սեմին` հարցազրոյց ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Բենիամին Պչաքճեանին հետ (Շար. 2 եւ վերջ)
    Հայաստանի արտահերթ ընտրութիւններու սեմին` հարցազրոյց ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Բենիամին Պչաքճեանին հետ (Շար. 2 եւ վերջ)

    «Հայաստան 20 յունիսի ընտրութիւններու սեմին» խորագիրով «Վանայ ձայն»-էն կատարուած հարցազրոյցի մը ընթացքին օրուան հիւրը` ՀՅԴ Բիւրոյի անդամ Բենիամին Պչաքճեան խօսեցաւ Հայաստանի մէջ տիրող քաղաքական ընդհանուր պատկերին, ընտրութիւններու կարեւորութեան եւ անոնց հետեւանքներուն, ինչպէս նաեւ Դաշնակցութեան ուղեգիծին մասին: Հարցազրոյցը վարեց «Վանայ ձայն»-ի տնօրէն Վիգէն Աւագեան:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։