Հա

Ազգային

17/11/2021 - 13:20

Ագցանի մէջ

Սկսինք այն բանէն, որ Արեւմուտքը այսօր բացարձակապէս տրամադիր չէ միջամուխ ըլլալու եւ իրավիճակային փոփոխութեան որեւէ նախաձեռնութիւն գլխաւորելու հայ-ազրպէյճանական հակամարտութեան հանգուցալուծման մարզին մէջ։ Այս առումով, ԵԱՀԿ-ի Մինսքի Խումբի Համանախագահութեան բանակցային գործընթացը ԻՐԱԿԱՆ ՀՈՂԻ ՎՐԱՅ մեռեալ պէտք է համարել։ Եւ այս կապակցութեամբ, ներկայիս կրկնուող յոյսի հռետորաբանութիւնը որեւէ վստահելի հիմնաւորում չունի։

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ

 

Սկսինք այն բանէն, որ Արեւմուտքը այսօր բացարձակապէս տրամադիր չէ միջամուխ ըլլալու եւ իրավիճակային փոփոխութեան որեւէ նախաձեռնութիւն գլխաւորելու հայ-ազրպէյճանական հակամարտութեան հանգուցալուծման մարզին մէջ։ Այս առումով, ԵԱՀԿ-ի Մինսքի Խումբի Համանախագահութեան բանակցային գործընթացը ԻՐԱԿԱՆ ՀՈՂԻ ՎՐԱՅ մեռեալ պէտք է համարել։ Եւ այս կապակցութեամբ, ներկայիս կրկնուող յոյսի հռետորաբանութիւնը որեւէ վստահելի հիմնաւորում չունի։ 

Արեւմուտքը այդ գործընթացը շնականօրէն «նուիրած» է Մոսկուային։ Ան առայժմ «զօրավիգ» պիտի կանգնի Մոսկուայի «խաղաղեցման» նախաձեռնութիւններուն թոյլ տալով, որ փանթուրքիզմը - Հայաստանի գործնական լուծարումով - արմատանայ Ռուսաստանի ազդեցութեան գօտիին մէջ։ Իսկ յետագայի՞ն... այդ մէկը արդէն նոր խաղադաշտ է ըլլալու Արեւմուտքի եւ յատկապէս ԱՄՆ-ի համար, որմէ ներս Արեւմուտքը կը յուսայ գործել տիրական խաղաքարտերով յուսալով փանթուրքիզմը գործածել որպէս հուժկու զէնք Ռուսաստանի եւ Չինաստանի դէմ։ 

Խօսելով Մոսկուայի ներկայ իրականութեան մասին, առանց այլեւայլի պէտք է կանգ առնել այն հաւանական գործօնին վրայ, որ Մոսկուայի տէրերը այսօր կաշառուած են Ալիեւի եւ Ալիեւի ետին գտնուող համաշխարհային ցանցի շահերուն կողմէ։ Միաժամանակ Փութին կը յուսար այնուամենայնիւ խաղալ ուժային հզօր խաղ մը Կովկասի մէջ։ Այսինքն՝ Ալիեւը «կշտացնելով» Հայաստանի եւ Արցախի հաշւոյն եւ գործածելով մեծապետական իր զէնքերը Ազրպէյճանը բաժնել Թուրքիայէն եւ զայն առնել իր մականին տակ։ Փայփայելով այն հեռակայ հաշիւը ՝ որ ինք կրնայ մեքենայել (manipulate) ուժերու դասաւորումը տարածաշրջանին մէջ եւ իր թաթին տակ առնել Սիւնիքի միջանցքը եւ ի՛նք ըլլալ խաղականոնը հաստատողը... Եւ այս բեմախաղը յաջողեցնել կրկին Հայաստանի եւ Արցախի «գրպանէն»։

 Հարց պէտք է տալ, թէ արդեօ՞ք Փութին ի վիճակի է այսօր այս բարդ խաղը յաջողութեամբ գլուխ հանելու։ Այս հարցումին պատասխանը տալու օրը այսօր չէ, որքան ալ ճակատագրական բնոյթ ունենայ ան Հայաստանի եւ Արցախի համար։ Անյայտները բազմաթիւ են եւ մեծապէս անգուշակելի։ 

Այսօրուան ճնշիչ իրականութիւնը այն է, որ Հայաստան կը գտնուի լայնօրէն պատանդուած կացութեան մէջ Մոսկուայի նկատմամբ։ Ան զուրկ է լծակային խաղաքարտերէ։ Պարտութեան վարչակարգի ձախաւեր քաղաքականութիւնը աւելի եւս դժուարացուցած է գործընկերային յարաբերութիւնը Մոսկուայի տէրերուն հետ։ Փութին եւ Ալիեւ կը գտնուին գործընկերային յարաբերութեան մէջ։ Մինչդեռ Փութին կը վերաբերուի Հայաստանի իր պաշտօնակցին հետ հրահանգողի դիրքերէն չըսելու համար ճորտատիրոջ։

Հայաստան եւ Արցախ, ըստ էութեան, կենսական խարիսխներ են Ռուսաստանի համար։ Ոչ ոք կ՚ուրանայ այս փաստը։ Եթէ Մոսկուա առաջնորդուի Ռուսաստանի աշխարհաքաղաքական առաջնահերթութիւններով միայն, հայկական կողմը ապահով զգալու իրական հաւաստիքներ ունի։ Բայց Ալիեւ կրցած է քանդել այս հաւասարութիւնը։ Ինք կրցած է հակասող առաջնահերթութիւններ ստեղծել Մոսկուայի մէջ։ Մոսկուայի տէրերու որոշողական գործընթացը մատնել երկուութեան։ Հեռահաս հաշիւները խանգարել մերձահաս փորձութիւններով։ Ալիեւ կրցած է ազրպէյճանական քարիւղը ծառայեցնել Ազրպէյճանի կայացման։ Անոր անկախ պետականութեան ամրապնդման։ Եւ ատով իսկ՝ ամրապնդել Ալիեւներու հարստութեան (dynasty) մշտնջենաւորումը։ Կարեւոր չէ, թէ այս հրաշալի մեղրամիսը որքան երկար կը տեւէ։ Կարեւորը այն է իրեն համար, որ այսօր Հայաստան փուլ կու գայ որպէս անկախ պետականութիւն եւ փանթուրքիզմի կայսերական լաւան կը յառաջանայ դէպի Կովկաս, դէպի Կեդրոնական Ասիա, դէպի Ռուսաստանի սիրտը։ Եւ այս բոլորը - տարօրինակ պատմական խօլակարծութեամբ (paradox) մը - տեղի կ՚ունենայ Մոսկուայի պատեհապաշտ տէրերու օգնութեամբն իսկ։ Վաղուան պատմութիւնը կրնայ Ալիեւին շնորհել Արեւելքի Քեմալը եղած ըլլալու մրցանակը։ Եւ անշուշտ նորէն ի հեճուկս հայ անկախ պետականութեան։ 

Ելք կա՞յ միթէ մեզի համար այս դաժան ճանկըլին (jungle) մէջ։ Իմ կարծիքով, այո՛։ Հայաստան եւ Արցախ անզէն չեն այս կացութեան առջեւ։ Հայկական զօրաշարժը կրնայ շատ բան փոխել կացութեան մէջ, եթէ այդ զօրաշարժը իրականութիւն դառնայ։ Բանալի նշանակութիւն ունի այս եթէն։ Որ նաեւ կը նշանակէ, որ ան կրնայ չիրագործուիլ...Յամենայն դէպս այդ զօրաշարժը պէտք է ըլլայ բազմակողմանի եւ բազմաշերտ եւ անմիջապէս ուղղուի արագ իշխանափոխութիւն յառաջացնելու նպատակին։ Ինծի կը թուի, թէ Փաշինեան՝ ի՛նք լուրջ պատճառ ունի այսօր իսկ հրաժարական ներկայացնելու, որպէսզի կարողանայ մաս կազմած ըլլալ ազգային փրկութեան գործընթացին։ Այդ զօրաշարժը պէտք է մանաւանդ թիրախաւորէ թշնամին։ Դիմադրական հուժկու շարժումը պէտք է հասնի թշնամիի (եւ բարեկամի՛) աքիլլէսեան կրունկներուն։ Պարզ խօսքով, Հայաստանը վերստին պէտք է համարձակօրէն մտնէ տարածաշրջանի ուժային յարաբերութիւններու քարտէզէն ներս գործածելով բոլոր իր կարողականութիւնները անխտիր։ Ասիկա բոլորովին այլ տիեզերք մըն է եւ քաղաքական կամքի այլ մակարդակ մը, որմո՛վ միայն կարելի է շրջել պատմութեան անիւը եւ ճամբայ հանել նոր եւ իրական վերելքը մեր կեանքին մէջ։

 

Նոյեմբեր 16, 2021

 

Յարակից լուրեր

  • Հայ անկախ պետականութեան ներկայ փակուղին եւ ՀՀ նախագահին վերջին խաղաքարտը
    Հայ անկախ պետականութեան ներկայ փակուղին եւ ՀՀ նախագահին վերջին խաղաքարտը

    ՀՀ Նախագահին այսօրուան հրաժարականը ինքնին ախտանիշ մըն է, որ կը բացայայտէ բնոյթը հայ անկախ պետականութիւնը ներսէն պատուհասող վարակին։ Նախագահը կու գայ մեզի ըսելու, որ ճգնաժամի առջեւ է պետականութիւնը եւ ինք այլեւս ի վիճակի չէ կասեցնելու գահավէժը։

  • Ժիրայր Լիպարիտեանի վերջին հռետորաբանութիւնը
    Ժիրայր Լիպարիտեանի վերջին հռետորաբանութիւնը

    Ուշադրութեամբ եւ համբերութեամբ լսել պէտք էր Ժիրայր Լիպարիտեանի վերջին ելոյթները Երեւանի մէջ։ Նոյն համբերութեամբ նաեւ կարդացի վերջերս այն «սպիտակ թուղթ»ը, որ յետպատերազմեան իրավիճակի քննարկումը կը փորձէր ընել եւ որուն համահեղինակներէն մէկն է ինք։ Թուղթին մէջ արծարծուած մտքերուն պիտի անդրադառնամ առանձին։ Պիտի անդրադառնամ նաեւ անոր խախուտ մեթոտաբանութեան։

  • Խորհրդային ներքին սահմաններու եւ սահմանազատման բանակցութիւններու մասին
    Խորհրդային ներքին սահմաններու եւ սահմանազատման բանակցութիւններու մասին

    Վարչապետ Փաշինեանի Նոյեմբերի 23-ի մամլոյ ասուլիսի նախօրեակին, Դիմատետրի համայնքի ուշադրութեան կը յաձնեմ հետեւեալ կարեւոր հանգամանքը, կապուած՝ խորհրդային ներքին սահմաններու վաւերականութեան հարցին։

  • Ընդդիմութեան եւ դիմադրութեան զոյգ մարտահրաւէրներու գիտակցութեամբ
    Ընդդիմութեան եւ դիմադրութեան զոյգ մարտահրաւէրներու գիտակցութեամբ

    Ընդդիմութեան ալիքը արդէն մտած է նոր փուլ եւ Հայաստան Դաշինքի յայտարարութիւնները կը խօսին համաժողովրդական դիմադրական շարժում շղթայազերծելու նոր իրականութեան մասին։ Այսինքն նոր եւ հզօր սկի՛զբ մը՝ մեր ժողովուրդի կեանքին ու մտքին մէջ եւ նոր մեկնա՛րկ մը՝ մեր երկրին համար։ Ընդդիմութենէն դէպի դիմադրական շարժում եւ դէպի նոր քաղաքական մշակո՛յթ։ Այս տեսլականն է, որ այժմ կ՚ուղղորդէ պարտութեան վարչակարգին հակադրուած քաղաքական միտքը Հայաստանի եւ Արցախի մէջ։

  • Մեր պահանջը ՀՀ Ազգային Ժողովէն
    Մեր պահանջը ՀՀ Ազգային Ժողովէն

    Խնդիրը այն չէ, թէ ինչպիսի՞ պատեհապաշտներ ամպիոն կը բարձրանան Ազգային Ժողովին մէջ իրենց բարբանջանքները բանալու հանրութեան առջեւ։ Վիգէն Խաչատրեանի մտայնութիւնը ունեցող մարդիկ երբեք չեն պակսիր Երեւանի քաղաքական բեմին վրայ։ Անոնք մաս կը կազմեն մեր երկրի քաղաքական ծանծաղուտին։

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։