Հա

Ազգային

16/12/2021 - 10:00

Ժիրայր Լիպարիտեանի վերջին հռետորաբանութիւնը

Ուշադրութեամբ եւ համբերութեամբ լսել պէտք էր Ժիրայր Լիպարիտեանի վերջին ելոյթները Երեւանի մէջ։ Նոյն համբերութեամբ նաեւ կարդացի վերջերս այն «սպիտակ թուղթ»ը, որ յետպատերազմեան իրավիճակի քննարկումը կը փորձէր ընել եւ որուն համահեղինակներէն մէկն է ինք։ Թուղթին մէջ արծարծուած մտքերուն պիտի անդրադառնամ առանձին։ Պիտի անդրադառնամ նաեւ անոր խախուտ մեթոտաբանութեան։

ԿԱՐՕ ԱՐՄԵՆԵԱՆ

 

Ուշադրութեամբ եւ համբերութեամբ լսել պէտք էր Ժիրայր Լիպարիտեանի վերջին ելոյթները Երեւանի մէջ։ Նոյն համբերութեամբ նաեւ կարդացի վերջերս այն «սպիտակ թուղթ»ը, որ յետպատերազմեան իրավիճակի քննարկումը կը փորձէր ընել եւ որուն համահեղինակներէն մէկն է ինք։ Թուղթին մէջ արծարծուած մտքերուն պիտի անդրադառնամ առանձին։ Պիտի անդրադառնամ նաեւ անոր խախուտ մեթոտաբանութեան։

Այսօր, սակայն, պէտք է խօսինք Ժիրայր Լիպարիտեանի Երեւան այցելութեան մասին։ Պէտք է հարց տանք, թէ Լիպարիտեան իսկապէս ի՞նչ ունի ըսելիք մեր քաղաքական բեմին եւ մասնաւորապէս Հայաստանի եւ Արցախի ղեկավարութեան, ներառեա՛լ՝ անոր ընդդիմադիր շերտերուն։ Հայ անկախ պետականութիւնը կը գտնուի իր գոյութեան ճակատագրական հանգրուանին վրայ եւ իսկապէս ոչ ոք ժամանակ եւ ախորժակ ունի փուճ հռետորաբանութեան համար։ Ոչ ոք ունի լուսանցք ակադեմական մարզանքներու եւ վարժապետական յորդորներու։ Մեր երկրին պարտադրուած է ռազմական աղիտալի պարտութիւն մը, որուն բնոյթն ու պատճառները ճիշտ գնահատելու եւ անոր հետեւանքները վճռականօրէն դիմագրաւելու խնդիր ունին այսօր մեր պետութիւնն ու ժողովուրդը եւ հետեւաբար ժամանակն է հանրութեան սեղանին դնելու առաջարկներ՝ որոնք նոր եւ ստեղծարար եւ իրավիճակ փոխող ուժականութիւն կը հաղորդեն իրականութեան։

Մաղելէ ետք բոլոր դարձդարձիկ ոճաբանութիւնները Ժիրայր Լիպարիտեանի խօսոյթին մէջ, կը յանգինք շատ պարզ մէկ եզրակացութեան։ Լիպարիտեան կ՚առաջարկէ, որ մէկդի դնենք բոլոր մեր ազգային պահանջատիրական խնդիրները, ձերբազատուինք անկախ պետականութեան լինելիութեան հրամայականներէն, այդ հրամայականներէն թելադրուած կարմիր գիծերէն, անտեսենք Ազրպէյճանի ոտնձգութիւնները մեր ազգային տարածքներէն ներս, մոռնանք Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի ցեղասպանական քաղաքականութիւնը եւ գործենք պարտուածի պէս…Պարզ խօսքով, ընդունինք մեր պարտութիւնը, հրաժարինք Արցախի ինքնորոշման դատէն, յանձնենք Արցախը Ազրպէյճանի, բանանք Սիւնիքի դարպասը Թուրքիոյ եւ Ազրպէյճանի առջեւ, յանձնենք մեր ճակատագիրը Մոսկուայի եւ այլ շահագրգռուած կողմերու եւ ապրինք պատանդի կարգավիճակով։ Եւ միայն այս սահմաններու մէջ ջանանք — դիւանագիտութեա՜մբ — ապահովել «առաւելագոյն»ը մեզի համար…Այս կը թուի ըլլալ հանրագումարը Լիպարիտեանի «ռազմավարութեան»։ Այս կը թուի ըլլալ իր կողմէ մեզի առաջարկուած հրաշագործ դեղահատը։

Բայց ասիկա այն իսկ վիճակն է, որուն մէջ կը գտնուի Հայաստանը այսօր։ Այն իսկ լուծումն է, զոր կ՚առաջարկեն Բաքուն, Անքարան եւ Մոսկուան իրենց այլեւայլ սպրդասացութիւններով։ Ասիկա status quo-ն է։ Ասիկա այն իսկ անելն է, որմէ պիտի ջանայ դուրս գալ որեւէ ինքզինք յարգող ազգ։ Հարցո՛ւմ։ Լիպարիտեան եկած է այս անե՞լը առաջարկելու ՀՀ պետականութեան եւ ժողովուրդին։ Եկած է այս անե՞լը մշտնջենաւորելու։ Մեր ժողովուրդը Լիպարիտեանի՞ն պէտք ունի հասկնալու համար, թէ ինչպիսի ճահիճ է գոյացած տարածաշրջանին մէջ, որուն զոհն է ինք եւ որուն մսաղացին զոհ գացած են իր հինգ հազարէ աւելի որդիները։

Յստակ է, թէ որքա՞ն անիրազեկ դիրքերէ կը խօսի վերլուծաբան Լիպարիտեանը։ Ան տեղեակ չէ, թէ ի՞նչ տեղի ունեցած է տարածաշրջանին մէջ իր բացակայութեան տարիներուն։ Տեղեակ չէ, թէ յարաբերութիւններու ինչպիսի՞ վերիվայրումներ տեղի ունեցած են տարածաշրջանի դերակատարներուն միջեւ։ Իր վերլուծումը կը հանգչի մէ՛կ հիմնական կարծրատիպի վրայ։ Այն օրէն ի վեր, որ իշխանափոխութիւն տեղի ունեցաւ եւ պաշտօնանկ եղաւ Առաջին Նախագահը, Հայաստանը ինկաւ ապիկարներու ձեռք։ Հետեւաբար այսօրուան անելին համար պատասխանատու են բոլոր յաջորդող նախագահներն ու վարչապետները, քանի որ այդ օրէն սկսած սխալ քաղաքականութիւն վարեցին բոլորը (թէեւ, ըստ Լիպարիտեանին, Փաշինեանը հիմա աւելի զգաստ վարքագիծ ունի…)։ Այս աղէտին համար պատասխանատու են նաեւ «ազգայնական» գիծ հետապնդող կազմակերպութիւնները։ Անշուշտ, առաջին հերթին, ի մտի ունի Դաշնակցութիւնը։

Լիպարիտեան շատ կը սիրէ կրկնել Պիզմարքի յայտնի խօսքը «հնարաւորի արուեստին» մասին։ Քաղաքականութիւնը, ըսած է միաւորուած Գերմանիոյ առաջին վարչապետը 1867-ին, հնարաւորի արուեստն է»։ Այդ օրէն ի վեր, այս խօսքը մտած է համաշխարհային շրջանառութեան մէջ եւ երկրէ երկիր ի վերջոյ դարձած՝ սնանկ բանավիճողներու ապաստանը։ Քաղաքականութիւնը, պարոնայք, հնարաւորի՜ն արուեստն է։ Չէք տեսներ, թէ ձեզմէ որքա՜ն աւելի իմաստուն է զայն ըսողը։ Իրականութեան մէջ, սակայն, «հնարաւոր»ը, որպէս չափանիշ, մեծապէս յարաբերական իմացութիւն է։ Ան դիւրաւ կրնայ ըլլալ պատրուակն ու գործամիջոցը ծոյլերուն, անգործունակ մարդոց, պարտականութենէ փախուստ տուողներուն, անպարկեշտներուն։ Հետեւաբար ան, որ կ՚ապաւինի այս խախուտ լոզունգին, պարտի նախ եւ առաջ յստակացնել «հնարաւոր»ի իր չափանիշը։ Իր սեմը։ Արամ Մանուկեանի չափանիշը Սարդարապատն էր եւ Բաշ Ապարանը։ Նժդեհի չափանիշն էր Սիւնիքը որպէս հայ պետականութեան անքակտելի մաս։ Անիրապա՞շտ էր Արամը։ Ոչ, անիրապաշտ չէր։ Փա՛ստ՝ որ ան գիտցաւ կանգ առնել այն կէտին վրայ, երբ կարեւոր էր կանգ առնել։ Փա՛ստ՝ որ ան երկիրը չտարաւ ինքնասպանութեան։ Ան երկիրը տարաւ յաղթանակի։ Անիրապա՞շտ էր Նժդեհը։ Պր. Լիպարիտեան լաւ կ՚ընէ, որ հնարաւորի դասեր չտայ մեր ժողովուրդին։

Կովկասեան տարածաշրջանին մէջ, իրավիճակը հաստատել ուզողները մեծապետական ուժերն են։ Ընդունիլ այդ իրավիճակը առանց հարցադրութեան եւ առանց ինքնիշխանութեանդ չափորոշիչները սահմանելու եւ անոնց համար պայքար մղելու իրապաշտութիւն չէ։ Իմաստութիւն չէ։ Խոհեմութիւն չէ։ Ուշիմութիւն չէ։ Ընդունիլ այդ իրավիճակը դասալքութիւն է։ Անպարտաճանաչութիւն է։ Անազնւութիւն է։ Ինքնասպանութիւն է։

 

Դեկտեմբեր 15, 2021

 

Յարակից լուրեր

  • Պետական շահը ընդդէմ... ազգային շահի՞ն
    Պետական շահը ընդդէմ... ազգային շահի՞ն

    Փաշինեանական դաշտէն հնչող այս այլանդակ լոզունգը Փաշինեանական մտածողութեան վերջին գոհարն է։ Գերադասե՜լ պետական շահը ազգային շահին։ Վերջին գաղափարախօսական շե՛ղբը՝ որ պարտութեան վարչակարգը կ՚ուզէ խրել հայ անկախ պետականութեան մէջքին եւ վերջնականապէս զգետնել զայն։

  • Դէպի ո՞ւր կը դիմենք ազգովին
    Դէպի ո՞ւր կը դիմենք ազգովին

    Դիմադրական շարժման հաւաքած ուժականութիւնն ու ինքնավստահութիւնը, անոր մակընթաց անհատականութիւնն ու անկոտրում կորովը, անոր կերտած հոգեբանական առաւելութիւնը իշխանութեան վրայ որպէս ճշմարտութեան ջահակրի՝ արդէն իսկ ստեղծած են մեծ ջրբաժան մը անցեալին եւ ներկային միջեւ։ Փաշինեան եւ իր կառավարութիւնը կը գտնուին պաշտպանողական դիրքերու վրայ։ Այն կարծեցեալ համաժողովրդական «մանդատ»-ը, զոր ան տեւաբար կը ճօճէր հանրութեան աչքին եւ կը փորձէր ծածկել իշխանութեան կամայականութիւնները, այլեւս գոյութիւն չունի։ Դիմադրութիւնը իր կուռ ներկայութեամբ վերջնականօրէն ապացուցեց անոր սնանկութիւնը։

  • Ժամանակ չկա՛յ
    Ժամանակ չկա՛յ

    Ժամանակն է դադարեցնելու ձեր անպատասխանատու եւ յանցագործ գործունէութիւնը եւ իշխանութիւնը յանձնելու հանրութեան իրաւասութեան։ Ժամանակն է հրաժարելու եւ անյապաղ քայլեր առնելու իշխանութիւններու խաղաղ փոխանցման նորմերը հաստատող անմիջական խորհրդակցութիւններով Ընդդիմութեան ներկայացուցիչներուն հետ։  

  • Մեծագոյն մարտահրաւէրին առջեւ
    Մեծագոյն մարտահրաւէրին առջեւ

    Ապրիլի 11-ին լոյս տեսած յօդուածէս («Թօթափել Պատրանքները») անմիջապէս ետք, երկու կարեւոր զարգացումներ եկան աւելի յստակօրէն հաստատելու յօդուածիս շարք մը եզրայանգումները։ Անոնցմէ առաջինն էր Ապրիլի 13-ին Վարչապետ Փաշինեանի խոստովանութիւն-ելոյթը ՀՀ Ազգային Ժողովի լիագումար նիստին առջեւ։ Իսկ երկրորդը՝ Նախ. Փութինի եւ ՀՀ Վարչապետին միջեւ ստորագրուած համաձայնագիրը Մոսկուայի մէջ։ Այս երկուքէն բխող հետեւեալ դիտարկումները պէտք է անպայման մաս կազմեն ի նորոյ կազմաւորուող Ընդդիմութեան ներկայ քննարկումներուն.

  • Թօթափել պատրանքները
    Թօթափել պատրանքները

    Հայ անկախ պետականութեան լինելիութեան խնդիրը - թէ՛ Արցախեան հիմնահարցի կտրուածքով եւ թէ՛ ՀՀ ինքնիշխանութեան - ներկայիս կը գտնուի իր բախտորոշ մարտահրաւէրներուն դէմ յանդիման եւ կը պահանջէ պատրանքներէ զերծ քաղաքական մտածողութիւն։ Առ այդ՝ կ՚ուզեմ յիշեցնել հետեւեալ իրականութիւնները։

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։