Հա

Ազգային

11/01/2022 - 11:40

Հզօր Հայաստան եւ հզօր Սփիւռք

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս հայրապետական ամանորեան գիրով 2022 տարին կը հռչակէ «Սփիւռքի տարի»:

1988-ին ծայր առած ղարաբաղեան պահանջատիրական շարժումը, որ հետագային վերածուեցաւ Խորհրդային Միութենէն անջատման ու անկախութեան շարժման եւ հնարաւոր դարձուց Արցախի հայութեան ինքնորոշման ու Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի տարածքի ընդարձակման, յանգեցաւ հայկական երկու անկախ պետութիւններու ստեղծման:

ՏԻԳՐԱՆ ՃԻՆՊԱՇԵԱՆ

 

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոս հայրապետական ամանորեան գիրով 2022 տարին կը հռչակէ «Սփիւռքի տարի»:

1988-ին ծայր առած ղարաբաղեան պահանջատիրական շարժումը, որ հետագային վերածուեցաւ Խորհրդային Միութենէն անջատման ու անկախութեան շարժման եւ հնարաւոր դարձուց Արցախի հայութեան ինքնորոշման ու Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի տարածքի ընդարձակման, յանգեցաւ հայկական երկու անկախ պետութիւններու ստեղծման: Շատ բնական մղումով մը, պատմակշիռ այս դէպքերը սփիւռքի ազգային կառոյցներուն ու ժողովուրդին ուշադրութիւնը կեդրոնացուցին Հայաստանի եւ Արցախի վրայ, յաճախ մոռցնել տալով կամ յետին մակարդակ մղելով նոյնինքն սփիւռքի հարցերը:

Սփիւռքը յարատեւ փոփոխուող, տեղ մը նոր կազմաւորուող, այլ տեղ` անշքացող, տեղ մը բազմամարդ դարձող, ուրիշ տեղ նօսրացող երեւոյթ է: Իր հիմնական բաղադրութեամբ հետեւանք` անցեալ դարասկիզբի Ցեղասպանութեան, սփիւռքը մեծ տեղաշարժեր վկայեց Համաշխարհային Բ. պատերազմէն ետք Պալքանեան երկիրներու հայկական կազմակերպ գաղութներու պարպումով, Հայաստան ներգաղթով, Մերձաւոր Արեւելքի երկիրներու քաղաքական վերիվայրումներուն հետեւանքով այդ շրջաններու հայութեան դէպի Արեւմուտք տեղաշարժով, Հայաստան ներգաղթողներու մեծ թիւի մը դէպի Ամերիկա արտագաղթով, Հայաստանի անկախութենէն ետք այնտեղէն կատարուած նշանակելի արտագաղթով ու դադար չառնող տեղաշարժերով ստեղծուեցաւ Վեհափառ Հայրապետին բնորոշումով` «աւանդական, խորհրդային ու հայաստանեան սփիւռքներու աններդաշնակ խառնուրդ մը»: Քիչ մը անդին, Վեհափառը իրաւամբ կը հաստատէ, որ «սփիւռքը տարբեր մտածողութիւններու հանդիսարան է, երբեմն զիրար հակասող ու երբեմն համընկնող` յաճախ պայմանաւորուած թէ՛ ներհայաստանեան եւ թէ՛ տեսական ընկերա-քաղաքական ազդակներէ»:

Խառնիճաղանճի վերածուած արտակեդրոն այս զանգուածը կը ներկայացնէ հայութեան ստուար մեծամասնութիւնը` աւելի քան երկու երրորդը: Կասկածէ դուրս է, որ Հայաստանի գոյութեամբ պայմանաւորուած է հայկական սփիւռքի գոյատեւումն ու հայեցի ապրելակերպը: Հայաստանի Հանրապետութիւնը պէտք է շահախնդիր հետաքրքրութիւն ցուցաբերէ սփիւռքի մէջ միասնականութեան ստեղծման ու կազմակերպ գոյութեան նկատմամբ: Օժանդակէ անոր ինքնուրոյն եւ ներդաշնակ նկարագիրին կազմաւորման: Միւս կողմէ, սփիւռքը ինք եւս, իր բազմազան կազմակերպութիւններով ու կառոյցներով պէտք է ձգտի ազգային գաղափարներու շուրջ միաւորել տարբեր մտածողութեան տէր ու ապակեդրոն տրամադրութիւններով ապրող զանգուածները:

Հայոց ցեղասպանութեան յիսնամեակին առիթով սփիւռքի էութեան շուրջ կարեւոր քննարկումներ կատարուեցան: Նորահաս երիտասարդութեան համար հայապահպանումը միայն լեզուի, ազգային բարքերու ու մշակոյթի պահպանումով անբաւարար էր: Սկիզբ առաւ սփիւռքի հայութեան քաղաքականացման գործառոյթը, որ ի վերջոյ յանգեցաւ թէ՛ համասփիւռքեան կառոյցներու ստեղծումին եւ թէ՛ Հայ դատի աւելի գործնական, նոյնիսկ ուժային հետապնդման ձեռնարկումներուն: Քաղաքական հոլովոյթները, տեղաշարժերը, Հայաստանի ու Արցախի անկախութիւնը, անապահովութեան պայմաններուն մէջ յառաջացած տնտեսական տագնապները շեղեցին նորահաս երիտասարդութեան ուշադրութիւնը դրական այդ մարտահրաւէրներէն ու զայն դարձուցին ազգային երեւոյթներու նկատմամբ անտարբեր: Անտարբերութեան բնորոշ արգասիքներէն մէկն ալ մշակութային որակաւոր ստեղծագործութիւններու նահանջն է, նկատելի թէ՛ սփիւռքի եւ թէ՛, դժբախտաբար, նաեւ Հայաստանի մէջ:

Սթափուելու ժամանակն է: Մեզ պարուրող ընկճախտէն պէտք է դուրս գանք ու լծուինք հայ ժողովուրդի ողջ կարողականութեան զօրաշարժին` ի սպաս Հայաստանին, Արցախին ու աշխարհացրիւ հայութեան:

Վեհափառ Հայրապետին հետ կրկնենք. «Հզօր Հայաստան - հզօր Սփիւռք տեսլականը պէտք է դառնայ ազգային ռազմավարութեան հիմքը եւ նպատակակէտը»:

 

«Ազդակ»

 

Յարակից լուրեր

  • Հայաստանը դառնում է մէկ մարդու կամքից, քաղաքական քիմքից, արժեհամակարգից ու պատկերացումներից կախւած երեւոյթ
    Հայաստանը դառնում է մէկ մարդու կամքից, քաղաքական քիմքից, արժեհամակարգից ու պատկերացումներից կախւած երեւոյթ

    «alikonline.ir» - «Այո, ԵՊՀ կառավարման խորհրդի նախագահը ՔՊ վարչութեան նախագահ Սուրէն Պապիկեանն է: Այդ որոշումը ե՛ս եմ կայացրել, բայց Սուրէն Պապիկեանը չի գնացել այնտեղ, ոչ էլ Տիգրան Աւինեանը՝ այնտեղ ՔՊ-ացնելու, այլ գնացել են՝ բուհերին պաշտպանեն կուսակցականացումից: Սա է գործիքը: Գնացել են, որ բուհերից արմատախիլ անեն բոլոր կուսակցական, խմբային, կոռուպցիոն եւ ենթակոռուպցիոն երեւոյթները, դրա համար մանդատ ենք ստացել»,- այսպիսի յայտարարութիւն արեց վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանը իր վերջին առցանց ասուլիսում: Մինչդեռ 2018-ի ապրիլին յայտարարել էր, թէ՝ բուհերը պէտք է ապաքաղաքականացւեն ու որեւէ կուսակցական չպէտք է բուհ կառավարի:

    Aravot.am-ը ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ անդամ, «Հայաստան» խմբակցութեան պատգամաւոր, ԱԺ գիտութեան, կրթութեան, մշակոյթի, սփիւռքի, երիտասարդութեան եւ սպորտի հարցերի յանձնաժողովի անդամ Լիլիթ Գալստեանին հարցրեց՝ Փաշինեա՞նը պէտք է որոշի ԵՊՀ կառավարման խորհրդի նախագահին, թէ՞ դրա համար հոգաբարձուների խորհուրդ կար ու խորհուրդը պէտք է որոշէր:

    Նա պատասխանեց. «Արդէն 3 տարի է՝ մենք հասկացել ենք, որ ՔՊ-ն ու Նիկոլ Փաշինեանը իրենց նախկին էութեան, իրենց հաստատումների, համոզումերի 180 աստիճանով խեղւած իրականութիւնն են պարտադրում հայ ժողովրդին: Աւելի քան տրագիկոմիկ էր Նիկոլ Փաշինեանի շուրթերից լսելը, թէ՝ Հայաստանի բրենդային պատկերը ժողովրդավարութիւնն է: Նրանք դեռ հաւատում են, որ Հայաստանը ժողովրդավարութեան բաստիոն է»:

    Երբ փոխանցեցինք՝ Գագիկ Մելքոնեանն ասում է՝ Բրիւսէլ են կանչում, մեզ մարդատեղ են դնում, նշանակում է՝ ժողովրդավար ենք՝ Գալստեանը արձագանգեց. «Չգիտեմ ինչպէս կառուցեմ խօսքս, որ անձնական վիրաւորանքի դաշտ չտանեմ, բայց պարոն Մելքոնեանին, որ յայտնւել է խորհրդարանում ՔՊ ցուցակով, երեւի ինչ-որ առիթով եւրոպական կառոյցների, արժեհամակարգերի, կանոնադրութիւնների նաեւ մեր անդամակցութեան վերաբերեալ որոշակի նիւթեր կը տամ ու կը հասկանայ, որ Երեւան-Բրիւսէլ, Երեւան-Ստրասբուրգ տոմսի գոյութիւնը, կամ նոյնիսկ ժողովրդավարութեան, պառլամենտարիզմի մայրաքաղաք Լոնդոն մեկնելը դեռ չի նշանակում, որ դու այդ ինստիտուտի բաժնեկից եւ ժողովրդավար ես»:

    Ինչ վերաբերում է բուհերի քաղաքականացմանը, Լիլիթ Գալստեանը նշեց, որ այս իշխանութիւնները «զոռբայութեամբ» «Կրթութեան մասին» օրէնքում փոփոխութիւնները բերեցին ու անցկացրեցին արագընթաց. «Բուհերի կառավարման թափանցիկ ու ժողովրդավարական մեխանիզմներ ունէինք: Ըստ էութեան, բուհերի կառավարման խորհուրդը դարձրեցին 5 եւ 3-ը նշանակւում են լիազօր մարմնի կողմից: Սա եւս զաւթման մասին է խօսում: Այն Փաշինեանը, որն իբրեւ ընդդիմադիր պատգամաւոր այստեղ բոցաշունչ ելոյթներ էր ունենում կրթութեան համակարգի քաղաքականացման եւ իշխող քաղաքական ուժերի ձեռք տակ պահելու մասին էր խօսում, այսօր ոչ միայն բուհերն են քաղաքականացւում Պապիկեանի, Տիգրան Աւինեանի նշանակումով: Այստեղ խօսում են բարոյականութեան մասին, բայց երկրորդ վայրկեանին հակառակն են ապացուցում: Գլխիվայր այսօր էլ շրջում են դպրոցի կառավարման մոդելը եւ, ըստ էութեան, նոյնը վերաբերում է դպրոցի տնօրէններին, այլեւս տնօրէնի համար նախատեսել են նշանակովիութեան ինստիտուտը: Հայաստանը դառնում է մէկ մարդու կամքից, քաղաքական քիմքից, արժեհամակարգից ու պատկերացումներից կախւած երեւոյթ»:

    Դիտարկմանը, որ իրենք էլ ձեզ են քննադատում, որ դպրոցների տնօրէններին կուսակցականացրել էիք, դուք էլ ՀՀԿ-ի հետ կոալիցիոն գործընկեր էիք՝ Լիլիթ Գալստեանը պատասխանեց. «Ներողութիւն, շատ յաճախ անպատասխանատու գնահատականներ ենք շպրտում: Եթէ հանրակրթութեան մէջ խնդիրներ կան, գնում ենք ամէն ինչ ոչնչացման ճանապարհով, չենք գնում լուծման ճանապարհով: Սրանք մերժումն ու ուրացումը բերեցին հաւասարեցրեցին: Նախ, վերջին իշխանութիւնների օրօք մենք ընդամէնը մէկ տարի եւ մի քանի ամիս ենք եղել իշխանութեան մաս, բայց դա չի նշանակում, որ ես մերժում եմ դա: Հայրասպանութեան վերածւող ուրացումի են գնացել սրանք՝ կուզի կրթական համակարգին վերաբերի, արտաքին քաղաքականութեանը, բանակին: Դրա համար ունենք պարտւած, նւաստացած, զգետնւած Հայաստանը, Եռաբլուրն է նրանց կնիքը: Տկլոր, սին մեղադրանքները երբեւէ տեսե՞լ էք, որ փաստերով ամրագրեն: Այո, ունեցել ենք խնդիրներ, 3 տարի դուք եկել էք Հայաստանը նորովի կառուցելու, բայց որտեղ ձեռք տւեցին, այնտեղ աւեր եւ քանդում»:

    Փոխանցեցինք՝ ՔՊ պատգամաւոր Յակոբ Ասլանեանն ասում է, որ Եռաբլուրը ձեր մեղքն է, քանդեցիք երկիրը՝ Լիլիթ Գալստեանը հակադարձեց. «Մենք պետականութիւն ենք կառուցել, մենք երկիր ու հայրենիք ենք ազատագրել, ՀՅԴ-ն մասնակցել է հայոց պետականաշինութեանը: Կարելի՞ է այդպէս մերկապարանոց յայտարարութիւն անել, ո՞նց արձագանգենք, ասենք՝ տգիտութիւն է, չեմ պատասխանում այդ տգէտ յայտարարութիւններին: Իսկապէս տգէտ է, ո՞նց կարելի է: Եւ այդ յայտարարողը պատմութեան ուսուցիչ է, ո՞նց կարելի է այդքան սնամէջ լինել»:

     

  • Արցախի Հանրապետութեան հռչակումը տեղի է ունեցել մինչեւ Ադրբեջանի կողմից իր անկախութեան հռչակումը
    Արցախի Հանրապետութեան հռչակումը տեղի է ունեցել մինչեւ Ադրբեջանի կողմից իր անկախութեան հռչակումը

    Lragir.am-ի զրուցակիցն է ՀՅԴ անդամ, Ազգային ժողովի «Հայաստան» խմբակցութեան պատգամաւոր Արթուր Խաչատրեանը։

  • Թուրքիայի համար հիմա շատ կարեւոր է աշխարհում բարձրացնել իր հեղինակութիւնը
    Թուրքիայի համար հիմա շատ կարեւոր է աշխարհում բարձրացնել իր հեղինակութիւնը

    Նիկոլ Փաշինեանն իր առցանց ասուլիսի ժամանակ, անդրադառնալով հայ-թուրքական յարաբերութիւնների կարգաւորմանը, ասել է, որ Հայաստանը երբեք Հայ Դատի քաղաքականութիւն չի վարել եւ որ երբեք Հայաստան-Թուրքիա սահմանը կասկածի տակ չի առել։ Վերջերս էլ Թուրքիան Հայաստանին հրաւիրել է Անթալիայի դիւանագիտական ֆորումին, իսկ Նիկոլ Փաշինեանը հնարաւոր համարեց, որ առաջարկը չեն մերժի։

  • ««Այս պահին առկայ օրակարգը միայն ի վնաս Հայաստանի է». դէ ֆակտօ իշխանութիւնները չեն պաշտպանում երկրի շահը». «Փաստ»
    ««Այս պահին առկայ օրակարգը միայն ի վնաս Հայաստանի է». դէ ֆակտօ իշխանութիւնները չեն պաշտպանում երկրի շահը». «Փաստ»

    Այսպէս կոչւած՝ հայ-թուրքական յարաբերութիւնների կարգաւորման գործընթացում «Կովկաս» ինստիտուտի փորձագէտ, քաղաքագէտ Հրանտ Միքայէլեանը միանգամից մի քանի կողմերի ներգրաււածութիւն է տեսնում:

  • «Փորձ է արւում մեղաւորի գտնել անցեալ եւ ապագայում անխուսափելի պարտութիւնների համար. ի՞նչ է նշանակում ՀՀ նախագահի հրաժարականը». Regnum  
    «Փորձ է արւում մեղաւորի գտնել անցեալ եւ ապագայում անխուսափելի պարտութիւնների համար. ի՞նչ է նշանակում ՀՀ նախագահի հրաժարականը». Regnum  

    Հայաստանի նախագահի հրաժարականի յայտարարութիւնը սենսացիա չդարձաւ: Իրական իշխանութիւնն ու լիազօրութիւնները մի քանի տարի է, ինչ պատկանում են կառավարութեանը, որը, չնայած ներքին քաղաքականութեան տապալումներին եւ անգամ 2020 թւականին պատերազմում կրած պարտութեանը, գլխաւորում է Նիկոլ Փաշինեանը: Այս մասին գրում է Regnum գործակալութեան յօդւածագիր Ալեքսանդր Սաւելեւը՝ վերլուծելով նախագահի հրաժարականի ենթատեքստը:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։