Հա

Ազգային

08/02/2022 - 13:15

Ուժեղ տնտեսութեամբ ուժեղ ազգային ինքնատիպութիւն ունենալու բանաձեւի դաշնակցական մոդելը

Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան կառավարութիւնը 1920 թ․ յունիսի 10-ին հաստատեց նախապէս Խորհրդարանի կողմից ընդունւած Հայաստանի անկախութեան փոխառութեան մասին օրէնքի նախագիծը։ Օրէնքը նախատեսում էր նորանկախ պետութեան արդիւնաբերական ուժերը եւ տնտեսութիւնը վերականգնելու եւ հանրապետութեան թղթադրամի ֆոնդն ապահովելու նպատակով կազմակերպել հանգանակութիւն։

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ

Խ. Աբովեանի անւան ՀՊՄՀ-ի Համաշխարհային պատմութեան ամբիոնի վարիչ,

պ.գ.դ., պրոֆեսոր

 

Ամերիկացի քաղաքագէտ Սամուէլ Հանթինգտոնը, խօսելով Արեւելեան Ասիայի տնտեսական զարգացման առանձնայատկութիւնների մասին, գրում է. «Տնտեսական յաջող զարգացումը յանգեցնում է ինքնավստահութեան եւ հաստատակամութեան աճի: Հարստութիւնը, ինչպէս եւ ուժը, առաքինութեան ապացոյց են, ինչպէս նաեւ բարոյական եւ մշակութային գերազանցութեան արտայայտութիւն: Տնտեսապէս աւելի յաջողակ դառնալուն զուգահեռ արեւելաասիացիները չեն վարանում ընդգծել իրենց մշակոյթի ինքնատիպութիւնը, ինչպէս նաեւ գովաբանել իրենց արժէքների ու կենսաձեւի գերազանցութիւնն արեւմտեան եւ այլ հասարակութիւնների նկատմամբ»:

Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան կառավարութիւնը 1920 թ․ յունիսի 10-ին հաստատեց նախապէս Խորհրդարանի կողմից ընդունւած Հայաստանի անկախութեան փոխառութեան մասին օրէնքի նախագիծը։ Օրէնքը նախատեսում էր նորանկախ պետութեան արդիւնաբերական ուժերը եւ տնտեսութիւնը վերականգնելու եւ հանրապետութեան թղթադրամի ֆոնդն ապահովելու նպատակով կազմակերպել հանգանակութիւն։ Ըստ օրէնքի` նախատեսւում էր կնքել 20 մլն. ամերիկեան դոլարի անւանական գումարի պետական փոխառութիւն 6 տոկոսով: Փոխառութեան 75 տոկոսը յատկացւելու էր վերոյիշեալ նպատակին, իսկ 25 տոկոսը գործադրւելու էր պետական այլ կարիքների համար: Փոխառութիւնն արւելու էր 10 տարով Հայաստանում եւ արտասահմանում։ Փոխառութիւնն ապահովագրւում էր Հայաստանի Հանրապետութեան ամբողջ գոյքով։ Հայաստանի Հանրապետութեան ամբողջ տարածքում փոխառութեան կտրոններն ազատւում էին ցանկացած տեսակի հարկերից եւ տուրքերից:

Փոխառութեան գործի կազմակերպումը վստահւեց նախկին վարչապետ Ալեքսանդր Խատիսեանին, ով այդ առաքելութեամբ գործուղւեց արտասահման: Դաշնակցական Ա. Խատիսեանի թեկնածութիւնը անվարան պաշտպանեցին նաեւ մի շարք կուսակցութիւններ, չնայած այն հանգամանքին, որ նրանք հակասութիւններ ունէին կառավարող Հ.Յ.Դաշնակցութիւն կուսակցութեան հետ: Հայ Ժողովրդական կուսակցութիւնը, Հայաստանի Սոցիալ-Դեմոկրատ բանւորական կուսակցութիւնը, Հայ Ռամկավար կուսակցութիւնը, ինչպէս նաեւ Անկուսակցականների միութիւնը՝ գտնելով, որ Հայաստանի անկախութեան փոխառութիւնը միանգամայն անհրաժեշտ է Հայաստանի ֆինանսական եւ տնտեսական բարելաւման համար, ամէն կերպ պաշտպանեցին կառավարութեանը այդ փոխառութեան իրականացման գործում եւ դիմեցին համայն հայութեանը՝ առաջարկելով եռանդուն մասնակցութիւն ցոյց տալ նրա տարածման մէջ։

Բոլորը քաջ գիտակցում էին, որ «Անկախութեան փոխառութեան» յաջողութիւնը Հայաստանի տնտեսական անկախութեան միակ երաշխիքն էր լինելու։

Կարող է տրամաբանական հարց հնչել, թէ ի՞նչ կապ ունեն առանձին երկու վերագրեալներն իրար հետ: Միանգամից պատասխանեմ: Անմիջական կապ ունեն, եւ ահա, թէ ինչու…

Երէկ (փերտւարի 5-ին, ԽՄԲ. ) Երեւանում պաշտօնապէս նշւեց ՀՅԴ հիմնադրման 131-ամեակը (միջոցառումը նախատեսւած է եղել անցկացնել 2021 թ. աշնանը, սակայն որոշ հանգամանքների բերումով մի փոքր յետաձգւել էր): Դաշնակցութեան դաւանած ազգային արժեհամակարգի մասին շատ բան է ասւել, խօսւել, գրւել: Այս օրերին նոյնպէս շատերն են արտայայտւում: Դաշնակցութեանը հասարակութիւնը ապաւինում է պատերազմի, ազգային արժէքներին սպառնացող վտանգներին դիմագրաւելու պահին:

Սակայն Սամուէլ Հանթինգտոնի ձեւակերպման մէջբերմանս նպատակն այն էր, որ համոզւենք, թէ ինչպէս է համաշխարհային քաղաքագիտական միտքն արձանագրում տնտեսական հզօրութեան դերը ազգային ինքնատիպութեան պահպանման գործում:

Առաջին հանրապետութեան տնտեսական զարգացման վերաբերեալ ակնարկովս փորձեցի ցոյց տալ, թէ ինչքան էր Առաջին հանրապետութեան ղեկավարումը ստանձնած Դաշնակցութիւնը կարեւորում երկրի տնտեսութեան վերաշինումը, որն այդ պահին Ցարական Ռուսաստանի ծայրագաւառ լինելու, համաշխարհային պատերազմի բերած աւերների պատճառով անտանելի ծանր վիճակում էր: Անկախութեան փոխառութեան նախաձեռնութիւնը, իմ սուբիեկտիւ կարծիքով, Դաշնակցութեան պետական կառավարման կարճ ժամկէտի տնտեսական քաղաքականութեան ամենափայլուն դրսեւորումն էր, բխում էր ոչ միայն կուսակցութեան դաւանած ընկերվարական գաղափարախօսութիւնից, այլեւ նրա հետապնդած ուժեղ պետութիւն ունենալու անհրաժեշտութիւնից: Ցաւօք, Դաշնակցութեան հետապնդած տնտեսական գաղափարախօսութիւնը, որի դրսեւորման լաւագոյն օրինակներից մէկը 1920 թ. Անկախութեան փոխառութիւնն էր, հասարակութեանը քիչ է յայտնի: Դրա մեղաւորութիւնն ընկնում է նաեւ հէնց Դաշնակցութեան վրայ: Պէտք է համոզիչ դարձնել ուժեղ տնտեսութեամբ ուժեղ ազգային ինքնատիպութիւն ունենալու հանթինգտոնեան բանաձեւի դաշնակցական մոդելը:

Հասարակութեանը պէտք է մատչելի ձեւով ներկայացնել ոչ միայն Դաշնակցութեան հերոսական պատմութիւնը, հայրենիքի սահմանները եւ ազգային արժէքները պաշտպանելու անսահման նւիրումը, այլեւ երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման տեսլականը: Դրանից շահելու ենք բոլորս, դրանով կարճեցնելու ենք դէպի Ազատ, Անկախ եւ Միացեալ Հայաստան կառուցելու չբեկանւող երազանքի ճանապարհը:

Շնորհաւոր ՀՅԴ 131-ամեակը:

 

 

Յարակից լուրեր

  • Հսկայական աշխատանք կայ անելու Հ.Յ.Դ. արխիւներում
    Հսկայական աշխատանք կայ անելու Հ.Յ.Դ. արխիւներում

    Վերջերս Յունաստան այցելեց Խ. Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի համաշխարհային պատմութեան եւ անոր դասաւանդման մեդոտաբանութեան ամպիոնի վարիչ, պատմական գիտութիւններու դոկտոր, փրոֆէսոր Խաչատուր Ստեփանեան։ Յունաստան կեցութեան ընթացքին, ան առիթը ունեցաւ ուսումնասիրելու Յունաստանի հայութեան պատմութեան հետ առնչութիւն ունեցող զանազան արխիւներ, ինչպէս նաեւ գաղութի կառոյցներուն հետ հանդիպումներու շարք մը իրագործեց։ Ան նաեւ գլխաւոր բանախօսներէն էր Հ.Յ.Դ. օրուան տօնակատարութեան։

  • Որոշ դիտարկումներ մի հարցազրոյցի առիթով
    Որոշ դիտարկումներ մի հարցազրոյցի առիթով

    Քաղաքական իրապաշտութիւնը ենթադրում է նաեւ առարկայական լինել անցեալի քաղաքական իրադարձութիւնները մեկնաբանելիս: Ցաւօք, մենք դա չտեսանք առաջին նախագահի վերջին հարցազրոյցի ժամանակ եւ փորձենք համեստաբար որոշ դիտարկումներ անել:

  • ՀՅԴ օրուայ տօնակատարութիւն Դաշնակցութեան հիմնադրութեան 131-ամեակի առիթով
    ՀՅԴ օրուայ տօնակատարութիւն Դաշնակցութեան հիմնադրութեան 131-ամեակի առիթով

    Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան Արեւմտեան Ամերիկայի Միացեալ Նահանգների Կենտրոնական Կոմիտէի նախաձեռնութեամբ ապրիլի 3-ին Գլենդէլի «Ալեքս» թատրոնում տեղի ունեցաւ ՀՅԴ օրուայ տօնակատարութիւն: Յայտագիրը սկսուեց դրօշակի արարողութեամբ: ՀՄԸՄ-ի շրջանային դրօշակակիր խմբի միջոցով եւ նուագախմբի ուղեկցութեամբ բեմ հանուեցին ԱՄՆ-ի, Հայաստանի, Արցախի եւ ՀՅԴ դրօշակները եւ հնչեցին համապատասխան քայլերգերը:

  • Թորոնթոն մեծ շուքով տօնեց ՀՅԴ 131-ամեակը, Փետրուարեան ապստամբութիւնն ու Արցախեան շարժումը
    Թորոնթոն մեծ շուքով տօնեց ՀՅԴ 131-ամեակը, Փետրուարեան ապստամբութիւնն ու Արցախեան շարժումը

    Մեր ազգին ու հայրենիքին համար ոչ միայն ճակատագրական, այլ նաեւ օրհասական ժամանակաշրջանի մը ընթացքին, 5 մարտ 2022-ի երեկոյեան, հոծ բազմութեամբ նշուեցաւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան 131-րդ տարեդարձը, ազգային ըմբոստացումի երկու կարեւոր փաստեր՝ Փետրուարեան Ապստամբութեան 101-րդ ամեակին եւ Արցախեան Ազատագրական Պայքարի սկզբնաւորումի 34-րդ ամեակին հետ:

  • Դաշնակցութիւն ունեցող ազգը չի մեռնի
    Դաշնակցութիւն ունեցող ազգը չի մեռնի

    Չէի ուզենայ աւելորդ բառեր գործածել բնութագրելու համար այս օրերին Հայաստանին պատուհասած համակողմանի աղէտը, որ ձգւում է արդէն 4 տարի: Աղէտ՝ այս մէկ հատիկ բառն էլ բաւական է, որ ՀՀ ներկայ կառավարիչների գործունէութիւնը ասոցացւի 1895 թ. Զէյթունում, 1915 թ. Արեւմտեան Հայաստանում, 1920 եւ 1988 թւականներին Խորհրդային Հայաստանում տեղի ունեցած ողբերգական իրադարձութիւնների հետ. զոհեր, տեղահանութիւն, նախճիր, պետականութեան կորուստ, փլատակներ… 

Հեղինակութիւն © 2011-2022 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանւած են։