Հա

Ազգային

24/09/2022 - 16:00

«Դրօշակ»-ի առաջնորդող. Համահայկական նոր վերազարթօնքն ու արցախեան նոր շարժումը

Հայաստանի՝ որպէս պետութեան գոյատեւման համար բախտորոշ նշանակութիւն ունեցող իշխանափոխութեան գործընթացը, թւում է, թէ յայտնւել է փակուղու առաջ: Ընդդիմադիր շարժումն առաջնորդող ուժերը շարունակում են կրկնել, որ պատրաստվում են իշխանափոխութիւնն իրականացնելու օրինական պայքարի ճանապարհով, իսկ իշխանութեան պահպանմամբ արդարադատութիւնից խուսափող ղեկավարութիւնը փաստում է, որ չի խորշելու անօրինական ու բռնի միջոցներով ճնշել իրեն գահընկեց անելու փորձերը։

Հայաստանի՝ որպէս պետութեան գոյատեւման համար բախտորոշ նշանակութիւն ունեցող իշխանափոխութեան գործընթացը, թւում է, թէ յայտնւել է փակուղու առաջ: Ընդդիմադիր շարժումն առաջնորդող ուժերը շարունակում են կրկնել, որ պատրաստվում են իշխանափոխութիւնն իրականացնելու օրինական պայքարի ճանապարհով, իսկ իշխանութեան պահպանմամբ արդարադատութիւնից խուսափող ղեկավարութիւնը փաստում է, որ չի խորշելու անօրինական ու բռնի միջոցներով ճնշել իրեն գահընկեց անելու փորձերը։ Իրավիճակի հանգուցալուծման հարցում գլխաւոր շահառուն` ժողովուրդը, ի դէմս իր մեծամասնութեան, լուռ եւ կրաւորական պահւածքով հետեւում է իրադարձութիւններին այնպէս, կարծես երկրում եւ նրա շուրջը տեղի ունեցողն իր հետ առնչութիւն չունի:

Սխալ կը լինի մտածելը, թե ժողովրդի նոյն մեծամասնութիւնը չի գիտակցում իր գլխին կախւած լրջագոյն սպառնալիքների գոյութիւնը, չի զգում սոցիալ-տնտեսական ծանրացող իրավիճակը, անտարբեր է երկրի դիմագրաւած ծանրագոյն մարտահրաւէրների նկատմամբ եւ չի փափագում արմատական փոփոխութիւնների, երկրի կորացած մէջքը շտկելու մասին։ Ենթակայական ու մասնաւոր հարցերը կարեւորելով համարժէք չափով՝ պէտք է արձանագրենք, որ ժողովրդի կրաւորականութեան հիմնական պատճառներն են խոր հիասթափութիւնը հերթական իշխանութիւններից եւ անորոշութիւնն ապագայի հարցում: Շօշափելիօրէն չպատկերացնելով, թէ ինչ է սպասւում երկրին հերթական իշխանափոխութիւնից յետոյ, պարզ մարդը յանգում է մակերեսային եզրակացութեան, թէ ընթանում է պայքար իշխանութեան համար, որի առաւելութիւնները տեսանելի չեն, եւ միաժամանակ մեծ է հաւանականութիւնը, որ վատ կացութիւնը կարող է փոխարինւել վատթարագոյնով, երկրի դիմագրաւած մարտահրաւէրներին կարող են աւելանալ նորերը։ 2021 թ. խորհրդարանական ընտրութիւնները փաստեցին, որ կրած պարտութեան եւ շարունակւող նահանջի տեսանելի իրողութիւնը ժողովուրդը գերադասեց ընդդիմութեան առաջարկած լաւ ապագայի անորոշ հեռանկարից։ Իհարկէ, որպէսզի ընդդիմութեան խոստացած ապագան հնարաւորինս սպառնալից ու մռայլ տեսք ունենայ, գործող իշխանութիւնն իր տոտալ քարոզչութեամբ, ինչպէս եւ օտարահպատակ իշխանութեան պահպանմամբ շահագրգիռ արտաքին ուժերը քիչ ներդրում չեն ունեցել։

Հայրենիքի ողբերգական կորուստների ազդեցութեան ու համապարփակ ճգնաժամի լաբիրինթոսում յայտնւած ժողովուրդը ենթագիտակցօրէն հասկանում է, որ Հայաստանն ու Արցախը կարող են գոյատեւել միայն համընդհանուր վերափոխութեան պարագայում։ Կեանքի հասցրած շշմեցնող հարւածներից յետոյ ողջ մերկութեամբ ակնառու դարձաւ այն իրողութիւնը, որ ներկայի ու ապագայի հանդէպ անպատասխանատու, անփոյթ ապրւած տարիներից յետոյ յայտնւել ենք ազգային կեանքի համընդհանուր անկման ու ճգնաժամի առաջ։ Ցանկացած բնագաւառ՝ սկսած կրթութիւնից ու գիտութիւնից մինչեւ տնտեսութիւն, քաղաքականութիւն եւ մանաւանդ ազգային արժէքներ ու իդեալներ, քայքայւած է, հասցւած պարզունակ մակարդակի, խեղւած ու արհամարհւած։ Ի վերջոյ այսօրւայ իշխանութիւնն էլ երկնքից չընկաւ, այլ հարազատ պտուղն է մեր անկումների՝ ազգային եւ բարոյական նահանջների։
Ակնյայտ է, որ կա՛մ Հայաստանն ու հայութիւնը վերջնականապէս խորտակւելու են՝ կորցնելով պետականութեան հեռանկարը եւ վերածւելով ժամանակի մէջ անհետացող համայնքի, կա՛մ բոլոր բնագաւառների արմատական բարեփոխմամբ հնարաւոր կը լինի ձեւաւորել այն ամուր համակարգը, որն ունակ կը լինի դիմագրաւելու առկայ եւ աւելի խորացող ու բազմապատկւող մարտահրաւէրներին։

Իսկ ի՞նչ անել, եւ որտեղի՞ց սկսել ազգային նոր զարթօնքը։ 34 տարի առաջ հայութիւնը մի օր արթնացաւ եւ պարզեց, որ իր առջեւ ցցւած է կենսական մի հարց, որը մինչ այդ կարծես գոյութիւն էլ չունէր։ Հասկանալի դարձաւ, որ հայութեան ապագան կախւած է Արցախի խնդրի լուծումից։ Պայքարի անհրաժեշտութեան գիտակցութիւնը կարճ ժամանակում նպատակի շուրջ ձեւաւորեց համազգային միասնականութիւն։ Եւ այժմ՝ երեք տասնամեակի ճանապարհ անցնելուց յետոյ, յայտնւել ենք նոյն կոտրած տաշտակի առաջ, երբ մի շարք առումներով իրավիճակն աւելի տագնապալի է, քան այն ժամանակ։ Կրկին ակնյայտ է, որ Հայաստանի վերջնական անկումը, ինչին փորձում է հասնել ցեղասպան թշնամին, կը լինի Արցախի խնդիրը թաղելուց յետոյ։ Այլ խօսքով՝ բանալին կրկին Արցախում է, եւ եթէ այդ բանալին ընկնի թշնամու ձեռքը, նա կը փակի Արցախի դուռը եւ ապա իր առջեւ կը բացի Հայաստանի դռները՝ որպէս միջանցք, որպէս անկլաւներ, ռազմավարական նշանակութեան բնակավայրեր եւ այլ տարածքներ (ըստ էութեան, այս ծրագիրն արդէն իսկ ընթացքի մէջ է): Իւրաքանչիւր նոր ձեռքբերում թշնամուն դուրս կը բերի նոր դռների առջեւ, եւ դրանցից ներս մտնելու յաւակնութիւնը կը վերանայ միայն այն ժամանակ, երբ հայութիւնը կը կորցնի իր վերջին միջնաբերդն ու ինքնապաշտպանութեան հնարաւորութիւնը։ Այս ամենի մասին են վկայում մեր երեքամեայ պարտութիւնն ու նահանջը, որոնցից յետոյ էլ խաղաղութեան դիմաց թշնամիները պահանջում են նոր ու կոնկրետ զիջումներ։

2022 թ. սեպտեմբերի 2-ին Արցախի ու Հայաստանի հայութիւնը ոտքի ելավ՝ կրկին խօսելու Արցախի փրկութեան, նրա օրինական իրաւունքների պաշտպանութեան մասին։ Մենք դատապարտւած ենք եւս մէկ անգամ սկսելու Ղարաբաղեան շարժումը, որի միջոցով եւ որին զուգահեռ կարող են լուծւել ազգային միւս կենսական հիմնահարցերը, ինչը որ տեղի ունեցաւ 1988թ. Ղարաբաղեան շարժման ժամանակ։ Չմոռանանք, որ հէնց վերազարթօնքի այդ շարժման ընդերքից ծնւեց Հայաստանի Հանրապետութեան վերանկախացման եւ ազգային նոր վերածնութեան գործընթացը։

Այսօրւայ դիմադրական շարժումը կարող է համազգային ընդգրկում ունենալ, եթէ յստակօրէն ներկայանայ իր գաղափարախօսութեամբ եւ նպատակներով, իսկ Նիկոլին հեռացնելու ցանկութիւնը այդպիսի գաղափար եւ նպատակ չի կարող լինել։ Նիկոլն ու նիկոլիզմը՝ որպէս չարորակ ուռուցք ազգային օրգանիզմում, որպէս աւելորդ եւ անպիտան գոյացութիւն, կը մեռնեն ու դուրս կը շպրտւեն, երբ օրգանիզմը սկսի առողջանալ։

Արցախեան շարժումը մեզ դուրս կը բերի պարտութիւնների շրջափուլից եւ սեղանին կը դնի նոր օրակարգ՝ մեր օրակարգը, եւ մեր օրակարգով Հայաստանը կը դառնայ իր խօսքն ունեցող եւ տեսակէտը պաշտպանող գործօն։ Երբ 1988թ. սկսւեց Արցախեան շարժումը, արտաքին ոչ մի ուժ դրա նպատակները չէր ընդունում, որովհետեւ այն գալիս էր խախտելու հաստատւած ստատուս քւոն եւ յաւակնում էր ձեւաւորելու նոր իրականութիւն։
Պայքարի միասնական բռունցքի վերածւած ազգը յատկապէս ռազմական յաջողութիւնների միջոցով ստեղծեց այդ նոր իրականութիւնը, որի հետ սկսեցին հաշւի նստել օտարները, եւ որի շնորհիւ Հայաստան-Արցախը հաստատեց յարաբերական խաղաղութիւն որոշակի ժամանակահատւածի համար։

Ազգային-պետական կեանքի փորձութիւնների եզրագծին յայտնւած հայութեան հերթական պոռթկումի համար պակասող խայծը ազգային գաղափարն է՝ նպատակը, այդ նպատակին տանող ճանապարհային քարտէզը եւ այն առաջնորդները, որոնք դրօշը կը վերցնեն ու կառաջնորդեն ժողովրդին։

Կարո՞ղ է դիմադրութեան ներկայիս շարժումը ստանձնել այդ դերը եւ որդեգրել նոր օրակարգը։ Գուցէ սխալ է «ներկայիս շարժում» ասելը, որովհետեւ նրանք, ովքեր կը գլխաւորեն արցախեան նոր շարժումն ու ազգային նոր զարթօնքը, կը սկզբնաւորեն դիմադրութեան համահայկական նոր շարժումը։


«Դրօշակ» թիւ 9, 2022թ.

 

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակութիւն © 2011-2022 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանւած են։