Հա

Այլ

13/11/2021 - 08:20

Երկիրը երկրորդ լուսին ունի

Երկիրը երկրորդ Լուսին ունի։ Քվւազի-լուսնի անունը Կամօ’օալեւա է, ի պատիւ հաւայերէն բառի, որը նշանակում է շարժւող երկնային մարմին, այն յատուկ իմաստ չունի, չափը տրամագծով 50 մետրից փոքր է:

«alikonline.ir» - Երկիրը երկրորդ Լուսին ունի։ Քվւազի-լուսնի անունը Կամօ’օալեւա է, ի պատիւ հաւայերէն բառի, որը նշանակում է շարժւող երկնային մարմին, այն յատուկ իմաստ չունի, չափը տրամագծով 50 մետրից փոքր է. գրում է News.am-ը՝ Time-ին յղումով։

Այն պտտւում է Երկրի շուրջ կրկնւող եւ խցանահան յիշեցնող յետագծով, որը նրան մօտեցնում է մեզ աւելի ծանօթ Լուսնին 384,000 կիլոմետր հեռաւորութեան վրայ։ Դրա տարօրինակ յետագիծը պայմանաւորւած է Երկրի եւ Արեգակի մրցակցող ձգողական ուժերով, որոնք մշտապէս թեքում եւ պտտում են լուսնի շարժը՝ թոյլ չտալով նրան դուրս գալ աւելի սովորական ուղեծիր.

Այս ամէնը նշանակում է, որ Կամօ’օալեւան պէտք է յատուկ տարաշխարհիկ ծագում ունենայ։ Արեգակնային համակարգը ողողւած է աստղակերպերով, որոնց մի մասը որսւում է այլ մոլորակների ձգողականութեամբ եւ դառնում աւելի սովորական լուսին։ Միւսները չեն պտտւում այլ մոլորակների ուղեծրերում սովորական ձեւով, այլ շարւում են մէկ գծի վրայ նրա առջեւ կամ նրա յետեւում եւ իրենց ուղեծրով պտտւում են Արեգակի շուրջ տրոյական աստղակերպերի պէս, որոնք եղել են Իւպիտերից առաջ եւ յետոյ։

Յամենայնդէպս, Կամօ’օալեւան պէտք է ուշադրութիւն գրաւէր, որովհետեւ յամառ հանելուկ էր յիշեցնում։ Աստղակերպերը, որպէս կանոն, վառ արտացոլւում են որոշակի ինֆրակարմիր յաճախականութիւններում, իսկ Կամօ’օալեւան՝ ոչ։ Այն չգիտես ինչու աւելի աղոտ է, հաստատ այլ նիւթից է, ինչը վկայում է այլ ծագման մասին։

Հանելուկը լուծելու համար Արիզոնայի համալսարանի Լուսնի եւ մոլորակների լաբորատորիայի աշխատակից Բէն Շարքին իր գիտական ղեկավարի՝ մոլորակագէտ գիտնական Վիշնու Ռեդիի հետ սկզբում դիմել է ՆԱՍԱ-ի Հաւայներում գտնւող հեռադիտակի օգնութեանը, որը սովորաբար օգտագործւում է Երկրին մօտ գտնւող աստղակերպերի ուսումնասիրման համար։ Բայց անգամ սովորաբար յուսալի գործիքի միջոցով ինֆրակարմիր սիգնատուրը չափազանց թոյլ էր թւում։ Նրանք օգտագործել են Արիզոնայի համալսարանի մոնոկուլեար հեռադիտակը, որը, ինչպէս ասում է Շարքին, կարող էր «օբիեկտից մինչեւ վերջին կաթիլը քամել ֆոտոնները»։

Սա աւելի լաւ եւ աւելի յստակ արդիւնքներ տւեց, բայց եւ այնպէս, դրանք լիակատար չէին։ Քարը, ինչպէս եւ այլ աստղակերպերը, կազմւած էր սովորական սիլիկատներից, բայց դրանք սովորական էին միայն իրենց ընդհանուր բաղադրութեամբ, այլ ոչ թէ ինֆրակարմիր սիգնատուրով, որը յամառօրէն պահպանւում էր։

Եթէ Կամօ’օալեւան իրեն պահում էր քւազի-լուսնի պէս, գուցէ դա իսկական լուսնի արտեֆակտ էր։ Աւելի վաղ փիլիսոփայութեան դոկտոր Շարքիի ծրագրում նրա աշխատակիցներից մէկը հրապարակել էր յօդւած լուսնային նմուշների մասին, որոնք բերել էր «Ապոլոն-14»-ը 1971թ.։ Երբ Շարքին համեմատեց տւեալները, որոնք ստացել էր հեռադիտակով նրա հետ, ինչ երկրաբանները յայտնաբերել էին լեռնային ապարների լաբորատորիայում, արդիւնքները կատարելապէս համընկել են։ Այն, որ լուսնային սիլիկատները ենթարկւում են տիեզերական քայքայման, երբ դեռեւս գտնւում են Լուսնի մակերեւոյթին, յստակ բացատրում է Կամօ’օալեւայի սովորական աստղակերպի ինֆրակարմիր արտացոլող կարողութեան տարբերութիւնները։

«Վիզուալ առումով դուք տեսնում էք քայքայւած սիլիկատ»,- ասում է Շարքին։ «Տիեզերական միջավայրի եւ միկրոաստղակերպերի հարւածների ազդեցութեան գոտիները մօտաւորապէս մատնահետքի նման են, եւ այն դժւար է չնկատել»։

Թէ ինչպէս է Կամօ’օալեւան ազատւել մեր լուսնային արբանեակից՝ առեղծւած չէ։ Լուսինը միլիարդաւոր տարիներ ռմբահարել են տիեզերաքարերը, ինչի արդիւնքում տիեզերք են արտանետւել ամէն տեսակ լուսնային կտորտանքներ (որոնցից մօտ 500 մասնիկ հասել է Երկրի մակերես մետեորիտների տեսքով)։ Կամօ’օալեւան լուսնի այդ կտորտանքներից մէկն է, որը գալարաձեւ հեռացել է Լուսնից։ Բայց Երկիր իջնելու կամ պարզապէս դատարկութեան մէջ ընկնելու փոխարէն այն դարձել է ինքնուրոյն քւազի-արբանեակ։

«Մենք տեսնում ենք հազարաւոր խառնարաններ Լուսնի վրայ, ուստի այդ լուսնային արտանետման մի մասը պէտք է մնայ տիեզերքում»,- ասում է Շարքին։

Կամօ’օալեւան այստեղ երկար չի մնայ, քանի որ դրա ընթացիկ յետագիծը այնքան էլ կայուն չէ։ Շարքիի գնահատականներով՝ օբիեկտը կը մնայ որպէս երկնային արբանեակ էլի մօտ 300 տարի, ինչից յետոյ կը պոկւի իր ներկայիս ձգողական շղթաներից եւ կը թռչի դէպի դատարկութիւն։ Սկզբնապէս Լուսնի այդ հատւածը, իսկ յետոյ՝ Երկրի արբանեակը իր երկար կեանքի մնացած մասը կանցկացնի ինքնուրոյն ճամփորդելով։

 

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։