Հա

Այլ

19/02/2022 - 08:44

ՄԱԿ-ում նշել են Երկրի հիմնական խնդիրները

Անտառային հրդեհներն աւելի ու աւելիյաճախ են բռնկւում, քաղաքային աղմուկի աղտոտումը գլոբալ սպառնալիք է դառնում բնակչութեան առողջութեան համար, իսկ ֆենոլոգիական անհամապատասխանութիւնները՝  բնական համակարգերում կեանքի ցիկլի փուլերի ժամկէտների խախտումները, էկոլոգիական հետեւանքներ են առաջացնում. փոխանցում է News.am-ը:

«alikonline.ir»- Անտառային հրդեհներն աւելի ու աւելի յաճախ են բռնկւում, քաղաքային աղմուկի աղտոտումը գլոբալ սպառնալիք է դառնում բնակչութեան առողջութեան համարիսկ ֆենոլոգիական անհամապատասխանութիւնները՝ բնական համակարգերում կեանքի ցիկլի փուլերի ժամկէտների խախտումները, էկոլոգիական հետեւանքներ են առաջացնում. փոխանցում է News.am-ը:

Այս աւելի մեծ ուշադրութիւն պահանջող կրիտիկական բնապահպանական խնդիրները, լուսաբանւել են Frontiers Report-ի նոր զեկոյցում, որը հրապարակւել է ՄԱԿ-ի շրջակայ միջավայրի ծրագրի (UNEP) կողմից:

«Frontiers-ի զեկոյցը սահմանում եւ առաջարկում է երեք բնապահպանական խնդիրների լուծումներ, որոնք արժանի են ուշադրութեան եւ գործողութիւնների կառավարութիւնների եւ հասարակութեան կողմից», - ասել է UNEP-իգործադիր տնօրէն Ինգէր Անդերսէնը։

«Քաղաքային աղմուկի աղտոտումը, անտառային հրդեհները եւ ֆենոլոգիական տեղաշարժերը՝ Frontiers-ի այս զեկոյցի երեք թեմաները, խնդիրներ են, որոնք ընդգծում են կլիմայի փոփոխութեան, աղտոտման եւ կենսաբազմազանութեան կորստիեռակի մոլորակային ճգնաժամի լուծման հրատապ անհրաժեշտութիւնը», - նշել է նա։

Ըստ զեկոյցի՝ քաղաքներում աղմուկի աղտոտւածութիւնը բնակչութեան առողջութեան համար աճող վտանգ է ներկայացնում։

Ճանապարհային երթեւեկութեան, երկաթուղիների կամ ժամանցի անցանկալի, երկարատեւ եւ բարձրաղմուկները վնասում են մարդու առողջութեանն ու ինքնազգացողութեանը։ Սա ներառում է քրոնիկգրգռում եւ քնի խանգարումներ, որոնք յանգեցնում են ծանր սրտի հիւանդութիւնների եւ նիւթափոխանակութեան խանգարումների, ինչպիսիք են շաքարախտը, լսողութեան խանգարումը եւ հոգեկան առողջութեան վատթարացումը։

Աղմուկի աղտոտումն արդէն ամէն տարի յանգեցնում է ԵՄ-ում 12 հազար մարդու վաղաժամ մահւան եւ ազդում է ԵՄ իւրաքանչիւր հինգերորդ քաղաքացու վրայ: Աղմուկի թոյլատրելի մակարդակը գերազանցւել է աշխարհի բազմաթիւ քաղաքներում, այդ թւում՝ Ալժիրում, Բանգկոկում, Դամասկոսում, Դաքքայում, Հոշիմինում, Իբադանում, Իսլամաբադում եւ Նիւ Եօրքում։

Յատկապէս տառապում են շատ երիտասարդ, տարեց մարդիկ եւ տրանսպորտի միջոցների ինտենսիւ շարժմամբ ճանապարհների, արդիւնաբերական գօտիների մօտ եւ կանաչ տարածքներից հեռու գտնւող մարգինալացւած համայնքները։ Այն նաեւ սպառնում է կենդանիներին՝ փոխելով տարբեր տեսակների, այդ թւում թռչունների, միջատների եւ երկկենցաղների հաղորդակցութիւնը եւ վարքագիծը։

Կանխատեսւում է նաեւ անտառային հրդեհների առումով վտանգաւոր եղանակ։

Ամէն տարի` 2002-ից մինչեւ 2016 թւականը ընկած ժամանակահատւածում, միջին հաշւով այրւում էր 423 միլիոն հեկտար կամ 4.23 միլիոն քառակուսի կիլոմետր երկրային մակերես՝ ամբողջ Եւրոպական միութեան չափի տարածք, ինչն աւելի ու աւելի տարածւած է դառնում խառը անտառների էկոհամակարգերում եւ սաւաննաներում։ Ըստ գնահատականների՝ աֆրիկեան մայրցամաքին բաժին է ընկնում տարեկան գլոբալ տարածքի 67 տոկոսը, որն այրւում է հրդեհների բոլոր տեսակների, այդ թւում՝ անտառային հրդեհների հետեւանքով։

Կանխատեսւում է, որ անտառային վտանգաւոր հրդեհները եղանակային պայմաններն աւելի յաճախակի եւ ինտենսիւ կը դառնան, ինչպէս նաեւ կը տեւեն աւելի երկար, այդ թւում՝ այն շրջաններում, որոնք նախկինում չեն տուժել հրդեհներից։

Կլիմայի փոփոխութիւնը խախտում է բոյսերի եւ կենդանիների բնական ռիթմերը։

Ֆենոլոգիան շրջակայ միջավայրի ուժով պայմանաւորւած կեանքի ցիկլի կրկնւող փուլերի համաժամացումն է, եւ էկոհամակարգում փոխազդող տեսակները արձագանքում են փոփոխւող պայմաններին: Բոյսերը եւ կենդանիները ցամաքային, ջրային եւ ծովային էկոհամակարգերում օգտագործում են ջերմաստիճանը, օրւայ տեւողութիւնը կամ տեղումները որպէս ազդակներ, տերեւները ցրելու, ծաղկելու, պտուղներ բերելու, բազմապատկման, բոյնելու, փոշոտելու, գաղթելու կամ այլ ձեւերով վերափոխւելու համար:

Ֆենոլոգիական տեղաշարժերը տեղի են ունենում այն ժամանակ, երբ տեսակները փոխում են կեանքի ցիկլի փուլերի ժամկէտները՝ ի պատասխան կլիմայի փոփոխութեան հետեւանքով շրջակայ միջավայրի պայմանների փոփոխութեան: Խնդիրն այն է, որ էկոհամակարգի փոխազդեցութեան տեսակները միշտ չէ, որ փոխում են ժամանակը նոյն ուղղութեամբ կամ նոյն արագութեամբ։

Այս ֆենոլոգիական տեղաշարժերը աւելի ու աւելի յաճախ խախտւում են կլիմայի փոփոխութեան պատճառով՝ բոյսերը եւ կենդանիներին դուրս մղելով իրենց բնական ռիթմերով համաժամեցումից եւ յանգեցնելով անհամապատասխանութիւնների, օրինակ, երբ բոյսերը փոխում են կեանքի ցիկլի փուլերը աւելի արագ, քան խոտաբոյսերը։

 

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։