Հա

Քաղաքական

28/03/2020 - 15:00

«Իշխանութիւնը պատրաստ չէր նման մարտահրաւէրի` բոլոր առումներով». Հրանտ Մելիք-Շահնազարեան

Yerkir.am-ի զրուցակիցը քաղաքագէտ, «Ոսկանապատ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք-Շահնազարեանն է:

«alikonline.ir» - Yerkir.am-ի զրուցակիցը քաղաքագէտ, «Ոսկանապատ» վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հրանտ Մելիք-Շահնազարեանն է:

 

- Պարոն Մելիք-Շահնազարեան, Դուք պարբերաբար քննադատում էք այս իշխանութեանը: Մտածում էք, որ նրանք անկարո՞ղ են երկիրը բնական հունով առաջ տանել:

- Քննադատութեան պատճառներն իշխանութիւնների թոյլ տւած սխալներն են: Այսինքն` ես չեմ քննադատում հէնց այնպէս, քննադատում եմ իշխանութիւնների կոնկրետ գործողութիւնները, ոչ թէ հէնց բուն իշխանութեանը, ցաւօք սրտի, քննադատութեան առիթներ շատ են լինում: Խոստովանեմ, որ ոչ բոլոր առիթներով եմ քննադատում: Բայց երբ տեսնում եմ, որ իշխանութիւնները չեն գիտակցում տարածաշրջանում եւ Հայաստանի շուրջ տեղի ունեցող պրոցեսների տրամաբանութիւնը, նրանց քայլերն ուղղւած չեն այդ վտանգները կանխարգելելու, եւ ճիշտ հակառակը ինչ-որ հարցերում քայլեր են անում, որոնք հէնց նման խնդիրներ են ստեղծում, ես փորձում այդ քննադատութիւնների միջոցով կանխել  բացասական զարգացումները:

 

- Վարչապետին ամենաշատը քննադատում են արցախեան հիմնահարցի հետ կապւած, չնայած նրան, որ նա անընդհատ յայտարարում է` նախկինում է կարգաւորման գործընթացը փակուղի մտել եւ այլն, ո՞րն է Ձեր գնահատականը:

- Չէի ասի, որ ամենաշատը նրան արցախեան հիմնահարցի համար են քննադատում, բայց, իհարկէ, իմ ուշադրութեան կենտրոնում Արցախն է: Նախ սկսենք նրանից, որ բանակցային գործընթացը փակուղի մտցնելը մեծ հաշւով սպասելի էր եւ բանակցութեան գործընթացը զարգացում, որպէս այդպիսին, երբեք չէր էլ ունեցել: Այսինքն երեսուն տարի շարունակ փակուղային իրավիճակում է եւ դա է եղել պատերազմի պատճառը թէ´ 90-ականների սկզբին, թէ´ 2016 թ. ապրիլ ամսին:

Ամբողջ խնդիրն այն է, որ բանակցութիւններով խնդիրն ամբողջութեամբ լուծելու յոյս Հայաստանում որեւէ իշխանութիւն կամ որեւէ փորձագէտ երբեք չի ունեցել: Բանակցութիւնները պէտք են նրա համար, որպէսզի հայկական երկու պետութիւնները զարգանան եւ, խաղաղութեան ժամանակն օգտագործելով, այնքան պոտենցիալ կուտակեն, որը կը բացառի խնդրի ռազմական լուծումը, յատկապէս` ոչ հայանպաստ լուծումը: Այնուամենայնիւ, այդ բանակցային գործընթացին զուգընթաց, ստեղծւում էին այնպիսի գործիքներ, մեխանիզմներ, որոնք ապահովում էին խաղաղութեան այն մակարդակը, ինչ ունենք:

Հիմա՝ Փաշինեանի գործողութիւններն այդ մեխանիզմների չէզոքացման վտանգ են պարունակում: Օրինակ` մենք տեսանք, որ Վիեննայի եւ Սանկտ Պետերբուրգի պայմանաւորւածութիւնները, որոնց շնորհիւ Ադրբեջանը պարտաւորւած էր թոյլ տալ` վերահսկել իրավիճակը առաջնագծում, չէզոքացւեցին եւ փոխարինւեցին վերելակային պայմանաւորւածութիւններով, որոնք որեւէ փաստագրական հիմք եւ միջազգային ճանաչում, որպէս այդպիսին, չունեն:

Վարչապետ Փաշինեանը խօսում է այն մասին, թէ Արցախում կան դաւադիր ուժեր, որոնք ուզում են պատերազմ հրահրել եւ այլն, դա թոյլ է տալիս ադրբեջանական կողմին վերսկսել պատերազմ եւ յայտարարել, որ դա հետեւանքն է ՀՀ վարչապետի նշած դաւադիր գործողութիւնների, իսկ մենք գիտենք, որ Արցախում պատերազմ հրահրող դաւադիր ուժեր չկան եւ չեն էլ կարող լինել: Եւ նմանատիպ երեւոյթները շատ են: Երբ Փաշինեանը յայտարարում է, որ Արցախը Հայաստան եւ վերջ, նա դրանով առիթ է տալիս, որպէսզի միջնորդները մեղադրեն ՀՀ-ին` բանակցային պրոցեսները խոչընդտելու համար: Նման սխալները վարչապետի եւ նրա կառավարութեան չափազանց շատ են եւ, կարծում եմ, բնական է, որ այդ սխալները տեսնող մարդիկ մատնանշում են դրանք, նաեւ՝ քննադատում:

 

- Միւնխէնում տեղի ունեցած Փաշինեան-Ալիեւ հանդիպումից յետոյ մի շարք քաղաագէտներ յայտարարեցին, որ վարչապետը բանակցութեան այդ փուլը տանուլ տւեց, Դուք նոյնպէ՞ս այդպէս էք կարծում:

- Նախ՝ ֆիքսենք, որ դա բանակցային փուլ չէր, այլ` հանրային բաց քննարկում, որի ընթացքում, իհարկէ, Ն. Փաշինեանը հերթական անգամ ցոյց տւեց, որ ինքն այդքան էլ չի տիրապետում Արցախեան հարցի էութեանը եւ, ըստ էութեան, նա չի կարողանում ճիշտ ներկայացնել հայկական շահը հակառակորդի հետ շփումների ընթացքում: Ես չէի ասի, որ տանուլ տւեց, որովհետեւ դա շատ մեղմ բնութագիր է, տանուլ տւեց ոչ թէ Ալիեւի հետ բանավէճը, այլ, ընդհանրապէս, լրջագոյնս ձախողեց մեր շահերը միջազգային հանրութեան առջեւ պատշաճ ներկայացնելու կարեւոր խնդիրը: Նոյնիսկ ստեղծւեց մի իրավիճակ, երբ դահլիճում նստած մարդիկ հասկացան, որ հակամարտող կողմերը, գուցէ կոպիտ հնչի, իրար արժէն, այսինքն` երկուսն էլ փորձում էին թոյլ փաստագրական նիւթերով մերկապարանոց մեղադրանքներ անել՝ փորձելով մէկը միւսից աւելի արագ եւ շատ խօսել։ Արդիւնքում որեւէ քաղաքական լուծում, ցաւօք սրտի, տեղի չունեցաւ: Փաշինեանն այդ բանավէճի համար ունէր ստրատեգիա, բայց դա ընդհամենը մէկ զարգացման սցենար էր ենթադրում: Հէնց առաջին պահից քննարկումը գնաց այլ սցենարով, արդիւնքում եղաւ այն խայտառակութիւնը, որի ականատեսը եղանք բոլորս:

 

- Նիկոլ Փաշինեանը տարիներ շարունակ, մինչեւ իշխանութեան գալը եւ դրանից յետոյ, անընդհատ յայտարարում էր, որ նախկին իշխանութիւնները թալանել են երկիրը, կոռումպացւած են եւ այլն: Բայց իշխանութեան գալուց յետոյ, գոնէ մինչ այս պահը, որեւէ մեղադրանք չի կարողացել հաստատել: Ո՞րն էք համարում դրա պատճառը, այսինքն` նա պուպուլիզմի միջոցով փարձում էր գալ իշխանութեա՞ն, թէ բարի էր եւ ընթացք չտւեց:

- Բնականաբար՝ հասկանալի է, որ Փաշինեանի այդ մեղադրանքները, որպէս այդպիսին, հիմնաւորւած չէին, եւ մեղադրանքների հնչեցման ձեւն ու բովանդակութիւնը ցոյց էին տալիս, որ նա զբաղւած է պարզ պոպուլիզմով: Դա ինչ-որ տեղ կարելի է հասկանալ, եթէ դու ընդդիմադիր ուժի ղեկավար ես եւ այլն, բայց միանգամայն մերժելի է, երբ պոպուլիզմով շարունակում է զբաղւել արդէն երկրի վարչապետի պաշտօնը զբաղեցնող մարդը: Այսինքն` իրեն չի անհանգստացնում, թէ իր յայտարարութիւնների մասին որեւէ ապացոյց, փաստական հիմքեր եղե՞լ են, կա՞ն, թէ՞ ոչ, միեւնոյն է, նա շարունակում է նոյն մեղադրանքները հնչեցնել հիմա, երբ գործելու լիարժէք հնարաւորութիւններ ունի: Ցաւօք սրտի, անգամ դրանով հանդերձ նա շարունակում է անպատասխանատու յայտարարութիւններով հանդէս գալ, եւ դա որեւէ լուրջ գնահատականի հանրութեան կողմից դեռեւս չի արժանանում:

 

- Քաղաքական այն սխեման, որը Նիկոլ Փաշինեանն ընտրել է իր եւ իր համակիրների համար, նրանց, որպէս իշխանութիւն, մինչեւ ո՞ւր կը տանի:

- Ես կարծում եմ, որ մինչեւ որտեղ պէտք է տանէր այդ սխեման, արդէն տարել է, այսինքն` նրանց պոպուլեարութեան գագաթնակէտն արդէն անցել է, եւ շատ հարցերում էլ այս իշխանութիւնները ցոյց են տալիս, որ իրենք, որպէս այդպիսին, արդէն վերջացել են եւ յաճախ յենւում են այն ռեսուրսների վրայ, որոնք կային նախկինում։ Դրանք հիմա ոչ միայն չեն աւելանում, այլեւ սպառւում են, ամենակարեւորը` սպառւում է հանրային վստահութիւնը, սպառւում են տեղական ապարատի կարողութիւնները եւ այլն, եւ այլն: Թէ ինչքան կը դիմանան այդ ռեսուրսները, մի փոքր դժւար կանխատեսելի հարց է, որովհետեւ լինում են ճգնաժամային իրավիճակներ եւ այլն, որոնք կարող են ժամանակ տալ եւ ժամանակ խլել: Բայց, որ այս իշխանութիւնը ռեսուրս չունեցող եւ արդէն սպառւող իշխանութիւն է, դա միանշանակ է:

 

- Չենք կարող չանդրադառնալ նաեւ այսօր մեր երկիրը պատուհասած համավարակին: Մեր իշխանութիւնների` համավարակը կանխարգելելուն ուղղւած քայլերն ինչպէս կը գնահատէք: Գործողութիւնները որքանո՞վ էին ճիշտ եւ որքանո՞վ էին ժամանակին` սկսած յունւար-փետրվար ամիսներից, երբ արդէն յայտի էր, որ համավարակը Չինաստանով չի սահմանափակւելու:

- Ժամանակին անդրադառնալն աւելի կարեւոր է: Մեր կառավարութիւնն անում է բազում ճիշտ քայլեր, բայց բոլորն անում է չափազանց ուշ: Երբ Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութիւնը յայտարարում է պանդեմիայի մասին, Նիկոլ Փաշինեանը եւ իր քաղաքական ողջ թիմը շարունակում են քարոզարշաւ իրականացնել, ցոյցեր անել հանրապետութեան տարբեր բնակավայրերում՝ չպահպանելով անվտանգութեան ոչ մի միջոց: Աշխարհում յայտնում են հիւանդութեան մահացութիւնների թւի աճի մասին, մեր իշխանութիւնները յայտարարում են, թէ` կորոնավիրուսն ում շունն է, կամ դա սովորական վիրուս է, եւ ոչ մի յատուկ բան պէտք չէ անել: Այսինքն՝ իշխանութիւնները շատ անլուրջ են վերաբերւել վիրուսին, հասարակութեան անվտանգութիւնը ստորադասել են սահմանդարական հանրաքւէ անցկացնելու իրենց քաղաքական շահին, պատրաստւած չեն եղել նման զարգացումների եւ հիմա շատ անփոյթ են իրականցում իրենց որոշումները: Օրինակ` յայտարարելով, որ չի կարելի 20 հոգուց աւելի հաւաքներ կազմակերպել, բայց իրենք են կազմակերպում միջոցառումներ, որտեղ աւելի շատ մարդիկ են ներգրաււած լինում: Այդ ամէնը խօսում է այն մասին, որ իշխանութիւնը պատրաստ չէր նման մարտահրաւէրի` որեւէ առումով, ոչ ինտելեկտուալ, ոչ կազմակերպչական, ոչ լոգիստիկ, որեւէ պատրաստւածութիւն չկար: Դրա համար, եթէ գնահատելու լինենք իշխանութիւնների քայլերը, կապւած այս ընթացքի հետ, ապա շատ ցածր գնահատական պէտք է տանք: Պարզապէս խնդիրն այն է, որ հիմա դրա ժամանակը չէ, հիմա պէտք է օգտագործւեն բոլոր առիթները` կոչ անելու հանրութեանը՝ պահպանել անվտանգութեան կանոները, հետեւել արտակարգ դրութեան ռեժիմի պահպանութեանը, մնալ տանը, ինքնամեկուսանալ եւ այլն: Վիճակը յաղթահարելուց յետոյ կարելի է նորովի վերլուծել եւ գնահտականներ տալ թէ´ իշխանութեանը, թէ´ սովորական քաղաքացուն:

 

- Զրոյցը եզրափակենք գուցէ մի փոքր տարօրինակ հարցով` ո՞ւմ էք Դուք տեսնում ՀՀ ղեկավարի պաշտօնում:

- Դժւար է պատասխանել այդ հարցին: Նիկոլ Փաշինեանի պէս վարչապետ ունենալուց յետոյ չեմ բացառում ցանկացած մէկի յայտնւելն այդ դաշտում: Այսինքն, եթէ նրա ներկայութիւնն ընկալելի է եւ հանդուրժելի, ուրեմն ցանկացած մէկը կարող է ընդունւել հանրութեան կողմից, բայց իմ կարծիքով այդ խնդիրը հիմա այդքան էլ ակտուալ չէ քննարկել, թէ ով կարող է փոխարինել, որովհետեւ նորից եմ կրկնում, այս պահին աւելի օրհասական հարցեր ունենք: Բացի այդ` քաղաքական դաշտը վերակազմաւորվելու, վերակազմակերպւելու, նոր լիդերներ առաջ բերելու անհրաժեշտութիւն ունի: Եւ, եթէ խօսենք մեր ապագայ վարչապետի կամ նախագահի մասին, ես կը ցանկանայի այդ պաշտօնում տեսնել երիտասարդ, թարմ մտքեր ունեցող, քաղաքական կարիերայի սկզբում գտնւող անհատների:

 

Գէորգ Գիւլումեան

Յարակից լուրեր

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։