Հա

Քաղաքական

23/10/2020 - 19:10

«Ադրբեջանն ընտրել է պատերազմի տարբերակը. երկու հրադադարները խախտւել են համաձայնութիւնների ձեռքբերումից անմիջապէս յետոյ». Զ. Մնացականեանը՝ «Դոյչէ Վելլէ»-ին»

ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականեանի հարցազրույց է տւել «Դոյչէ Վելլէ»-ին: Այս մասին յայտնում է ՀՀ ԱԳՆ-ն:

«alikonline.ir» - ՀՀ ԱԳ նախարար Զոհրաբ Մնացականեանի հարցազրույց է տւել «Դոյչէ Վելլէ»-ին: Այս մասին յայտնում է ՀՀ ԱԳՆ-ն:

Հարցազրոյցը ներկայացնում ենք ստորեւ՝

 

«Դոյչէ Վելլէ». Ներկայումս մարտեր են ընթանում Լեռնային Ղարաբաղի վիճելի շրջանում, որը ղեկավարւում է էթնիկ հայերի կողմից, բայց, որը միջազգային հանրութեան կողմից ճանաչւած է որպէս Ադրբեջանի մաս: Արդէն հարիւրաւոր զոհեր են արձանագրւել: Դուք մասնակցել էք հրադադարների հաստատման շուրջ երկու միջնորդաւորւած բանակցութիւններում: Բայց մարտերն, այնուամենայնիւ, դեռ շարունակւում են: Ի՞նչ պատասխանատւութիւն են կրում Հայաստանը եւ այդ շրջանում ձեր կողմից սատարւող ուժերը շարունակւող մարտերի համար:   

Զոհրաբ Մնացականեան. Մենք լիովին հաւատարիմ ենք հոկտեմբերի 10-ին Մոսկւայում արւած համատեղ յայտարարութեանը եւ հոկտեմբերի 17-ի յայտարարութեանը, լիովին յանձնառու ենք յարգել հրադադարը եւ վերադառնալ բանակցութիւններին՝ հասնելու այս հակամարտութեան խաղաղ կարգաւորմանը: Մենք լիովին հաւատարիմ ենք եղել: Սակայն ադրբեջանական կողմն ընտրել է պատերազմի տարբերակը: Երկու հրադադարները խախտւել են համաձայնութիւնների ձեռքբերումից անմիջապէս յետոյ, եւ ոչ շփման գծում, ոչ էլ այն ամբողջ տարածքում, որտեղ ընթանում է հակամարտութիւնը, անդորր չի հաստատւել: Մենք այսօր հանդէս ենք եկել յայտարարութեամբ, որում վերահաստատել ենք մեր լիակատար յանձնառութիւնը մեր կողմից ձեռք բերւած եւ այդ երկու յայտարարութիւններում արտայայտւած պայմանաւորւածութիւններին:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Պարոն նախարար, Դուք պնդում էք, որ հաւատարիմ էք: Սակայն ցանկանում եմ ուղիղ հարցնել. շաբաթ օրն ադրբեջանական կողմը յայտնել է, որ Հայաստանի կողմից հրթիռակոծման արդիւնքում մէկ գիշերւայ ընթացքում 14 մարդ է զոհւել, 14 մարդ Գեանջայում՝ մեծութեամբ երկրի երկրորդ քաղաքում: Դուք պնդում էք, որ հաւատարիմ էք. ո՞րն է Ձեր պատասխանատւութիւնը:  

Զոհրաբ Մնացականեան. Թոյլ տւէք դրան անդրադառնալ համապատասխան համատեքստում. հոկտեմբերի 10-ին` ժամը 12-ին, պէտք է կրակի դադար հաստատւէր: Արցախի ուժերը լիովին յանձնառու էին այս համաձայնութեանը, մենք զսպւածութիւն ենք դրսեւորել, բայց ռմբակոծութիւնները շարունակւել են, զանգւածային յարձակումը շարունակւում էր, Արցախի մեր բնակավայրերը շարունակաբար ենթարկւում էին հրետակոծութեան, օդային ռմբակոծութեան եւ հրթիռակոծման, ԱԹՍ-ները ծանր հարւածներ էին հասցնում քաղաքներին եւ գիւղերին: Այս պահի դրութեամբ մենք ունենք 38 զոհ խաղաղ բնակիչների շրջանում, 116 ծանր վիրաւոր եւ աւելի քան 8000 ոչնչացւած ենթակառուցւածք ու անշարժ գոյք:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Դուք ունէք զոհեր, միւս կողմն ասում է, որ իրենք էլ ունեն զոհեր: Ադրբեջանցիներն ասում են, որ մարտերից ի վեր 60 մարդ զոհւել, իսկ 270-ը վիրաւորւել են: Ուստի, ես պարզապէս ցանկանում եմ Ձեզ հարցնել, քանի որ այս պահին Ձեզ հետ եմ հարցազրոյց անցկացնում. երկու կողմերն էլ միմեանց են մեղադրում, նրանք պնդում են, որ դուք էք սկսել, դուք պնդում էք, որ նրանք են սկսել: Ինչ-որ մէկը կամ ձեզանից որեւէ մէկը ստում է: Եւ դա այդքան էլ լաւ նշան չէ երկու երկրների համար, որոնք պէտք է միասին նստեն եւ գտնեն հակամարտութեան խաղաղ լուծումը, այնպէս չէ՞:

Զոհրաբ Մնացականեան. Գերազանց դիտարկում էր փոխադարձ մեղադրանքներ հնչեցնելու վերաբերեալ: Սա հէնց այդ զարտուղի ճանապարհն է, որն ընտրւել է՝ փոխադարձ մեղադրանքներ հնչեցնելու մէջ ներգրաւելու եւ խաղաղ բնակչութեան, Արցախի վրայ յարձակումները շարունակելու համար: Մենք շարունակաբար առաջարկել ենք ներդնել հրադադարի վերիֆիկացիոն մեխանիզմներ: Եթէ հայկական կողմերը՝ Արցախը եւ Հայաստանը, որեւէ կերպ մեղադրւում են, ապա եկէք անենք այդ քայլը եւ հաստատենք վերիֆիկացիոն մեխանիզմներ եւ այդպիսով վերջ դնենք այս ամենին: Սակայն Ադրբեջանը հետեւողականօրէն խուսափում է դրանից` շարունակաբար մերժելով այդ առաջարկները, քանի որ սա խաբէութեան եւ մեզ այդ խաղի մէջ ներգրաւելու շատ յարմար միջոց է` վստահեցնելով միջազգային հանրութեանը, որ առաջ գնալու ճանապարհ չկայ:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Շատ լաւ: Այդ մեղադրանքները, ինչպէս նշեցինք, հնչեցւում են երկու կողմերից էլ, պարոն արտգործնախարար: Այսպիսով, կը ցանկանայի իմանալ, թէ որն է ձեր ուղերձը: Առաջին հրադադարի համաձայնեցումից յետոյ օրեր անց ՀՀ վարչապետն իր ուղերձում ասաց հետեւեալը, մէջբերում եմ. «այս վճռական պահին մենք չենք կարող յանձնւել, քանի որ սա մեր ժողովրդի անձնւէր պատերազմն է»՝ յաւելելով, որ «մենք պայքարելու ենք մինչեւ վերջ, այն է` մինչեւ ազատ եւ երջանիկ Արցախ»: Ես ուզում եմ Ձեզանից իմանալ, քանի որ, սա առաջին հրադադարի համաձայնեցումից օրեր անց տեղի ունեցաւ, եւ նա խօսում է մինչեւ վերջ պայքարելու մասին: Արդեօ՞ք այսպիսի հռետորաբանութիւնը նպաստում է հրադադարի եւ  խաղաղութեան հաստատմանը:

Զոհրաբ Մնացականեան. Երբ արդէն երեքուկէս շաբաթ է, ինչ քո հայրենակիցները այդպիսի զանգւածային յարձակման են ենթարկւում, երբ քո ժողովուրդը գոյութենական սպառնալիքի, երկրագնդի վրայ գոյութիւն ունենալու վտանգի է առերեսւում, երբ պայքարում ես քո կեանքի համար, երբ հրադադարը մշտապէս խախտւում է, երբ ակնյայտօրէն պայքարում ես քո կեանքի համար... Ես եւս մէկ անգամ լիարժէք պատասխանատւութեամբ շեշտում եմ, որ հայկական կողմերը ընդգծում են հրադադարի եւ վերիֆիկացիոն մեխանիզմի կարեւորութիւնը: Ես վճռականօրէն վերահաստատում եմ Հայաստանի յանձնառութիւնը հրադադարին, յանձնառութիւնը յարգելու հոկտեմբերի 10-ին եւ 17-ին ստանձնած պարտաւորութիւնները: Արցախը նոյնպէս վերահաստատել է իր աջակցութիւնը դրան: Բայց նստել եւ սպասել, թէ երբ են քեզ եւ ընտանիքդ սպանելու, ունեցւածքդ ոչնչացնելու. պէտք է հասկանալ, որ սա էքզիստենցիալ գոյութեան պայքար է: Սա է հէնց այս հակամարտութեան էութիւնը: Ես ուզում եմ վերադառնալ այն շատ կարեւոր հարցին, որը Դուք նոյնպէս բարձրացրիք, եւ դա խաղաղ կարգաւորման հարցն է:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Իհարկէ, եւ մենք, անշուշտ, խօսելու ենք այդ մասին: Բայց նախքան դրան անցնելը, ես կը ցանկանայի մէկ անգամ եւս դիմել Ձեզ. Ռուսաստանը ձեր գործընկերն է, որի հետ դուք պաշտպանութեան մասին պայմանագիր ունէք, որը քրտնաջան աշխատում է հրադադարի համաձայնագրեր միջնորդելու ուղղութեամբ. իրենց արտգործնախարար Սերգէյ Լաւրովը ձեզ ասել է «դադարեցնել սադրիչ ռազմատենչ հռետորաբանութիւնը»: Ուստի, ես կը ցանկանայի մէկ անգամ եւս անդրադառնալ դրան: Այնպիսի տպաւորութիւն է, որ նմանօրինակ հռետորաբանութեամբ ազդակներ չէք ուղարկում, որ լուրջ էք վերաբերւում խաղաղութեանը եւ բանակցութիւններին այսօրինակ հռետորաբանութեան պայմաններում: Արդեօ՞ք դուք կը ստանձնէք պատասխանատւութիւն դրա համար:

Զոհրաբ Մնացականեան. Ինչ վերաբերում է այդ հռետորաբանութեանը, մենք գործ ունենք այնպիսի հռետորաբանութեան հետ, որը հիմնւած է հայատեացութեան եւ հայերի սպանութիւնների խրախուսման վրայ: Այսօր մենք ականատեսն ենք լինում Արցախում մեր հայրենակիցների գլխատման, դիակների խեղման դէպքերի, եւ դա այդ հռետորաբանութեան բորբոքման հետեւանքն է: Եւ այդ իրողութիւնը նոր չէ: Սա տեղի է ունենում բաւականին երկար ժամանակ: Մենք ականատես ենք եղել նաեւ Արցախի մեր հայրենակիցներին սպանած մարդասպանների հերոսացման դէպքերի: Ինչը կը ցանկանային ընդգծել, որ ես աւելի քան համաձայն եմ, որ հռետորաբանութիւնը չի նպաստում ոչնչին: Հռետորաբանութիւնը նոյնիսկ թունաւորում է այդ գործընթացը: Իսկ խաղաղ կարգաւորումը բացարձակապէս այլընտրանք չունի: Սա այն է, ինչի շուրջ մենք այդքան հետեւողական ենք եղել: Երբ խօսքը վերաբերում է խաղաղ կարգաւորմանը, մենք հետեւողականօրէն աշխատել ենք, եւ մենք մշտապէս հանդէս ենք եկել խաղաղ կարգաւորման օգտին` հիմք ընդունելով այն պայմանաւորւածութիւնները, որոնցում հաշւի են առնւում բոլոր կողմերի շահերը:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Այսպիսով, Դուք ընդունում էք, որ հռետորաբանութիւնը չի օգնում, եւ որ ցանկանում էք հետամուտ լինել խաղաղ լուծմանը: Հետեւաբար, ես կը ցանկանայի Ձեզ խնդրել, այդ համատեքստում, խօսել այն մասին, թէ ինչպէս ստեղծւեց այս իրավիճակը: Եւ ես ուզում եմ մէկ տարի յետ գնալ: Մի քանի ամիս շարունակ իրադրութիւնը շարունակում էր մնալ լարւած, եւ վերադառնանք Ձեր վարչապետի ասածին: Դա աւելի քան մէկ տարի առաջ էր: Նա մեկնել էր Արցախ, որը, նշենք, վիճելի շրջան է, եւ հանդէս եկել Հայաստանը եւ Արցախը վերամիաւորելու կոչով: Նա ասաց հետեւեալը. «Արցախը Հայաստան է, եւ վերջ», որով ամբոխին մղեց բացականչելու «միացում» ազգայնական կարգախօսը, որը ժողովրդականութիւն էր ձեռք բերել 1980 եւ 1990-ական թթ., երբ հայերը պայքարում էին Ադրբեջանից Արցախի անջատման համար: Դուք ընդունո՞ւմ էք, որ աւելի քան մէկ տարի առաջ սա հակառակ կողմի նկատմամբ բացայայտ սադրանք էր: Եթէ դուք խաղաղութիւն էք ուզում, ինչո՞ւ պէտք է վարչապետը մեկնէր Արցախ եւ նմանատիպ յայտարարութիւն անէր: 

Զոհրաբ Մնացականեան. Այժմ թոյլ տւէք կրկին վերադառնալ հէնց այն դիտարկմանը, որ Արցախի հիմնահարցը վերաբերում է մեր հայրենակիցների գոյութեանը, այն ֆիզիկական սպառնալիքին, որին նրանք բախւում են շատ երկար տարիներ: Երբ ՀՀ վարչապետն այդպիսի յայտարարութիւն էր անում, նա մասնաւորապէս նկատի ունէր Հայաստանի` որպէս մեր հայրենակիցների ֆիզիկական անվտանգութեան միակ երաշխաւորի, մեր հայրենակիցների անվտանգութեան մասին հոգ տանող միակ երաշխաւորի պատասխանատւութիւնը: Նրանք ունակ են ինքնապաշտպանւելու, բայց բացի Հայաստանից այլ երաշխիք չունեն: Վարչապետը, իրականում, շատ հետեւողական է եղել հակամարտութեան կարգաւորման վերաբերեալ իր կոնկրետ մօտեցումներում: Վարչապետը հէնց այդ նոյն ելոյթում յղում է արել բանակցային գործընթացին՝ կրկնելով հիմնական մօտեցումներն առ այն, որ Հայաստանն առաջ է մղում փոխզիջման վրայ հիմնւած լուծումը, ինչը նշանակում է, որ պէտք է հաշւի առնւեն բոլոր կողմերի շահերը: Այնուամենայնիւ, այն, ինչի հետ մենք գործ ունենք, վարչապետի յայտարարութեան համատեքստից միտումնաւոր դուրս վերցրւած հատւածն է՝ առանց հաշւի առնելու այն մնացած ամենը, ինչը նա ասել է այդ ելոյթում եւ մշտապէս:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Այս մեկնաբանութիւնը, մասնաւորապէս, արւել է ձեր վարչապետի կողմից: Մենք շատ ենք խօսում բառապաշարի եւ հռետորաբանութեան մասին, եւ ես կը ցանկանայի դիտարկել նաեւ այն գործողութիւնները, որոնք դուք ձեռնարկել էք: Ներկայումս կայ երրորդ ճանապարհը, որը նախատեսւում է կառուցել վիճելի տարածքում` Հայաստանից դէպի Արցախ: ԵՄ մի շարք խորհրդարանական յանձնաժողովներ դատապարտել են այդ քայլը: Ահա թէ ինչ են նրանք ասում. «այս մայրուղու կառուցման որոշումը կայացւել է միջազգային իրաւունքի խախտմամբ, առանց Ադրբեջանի իրաւասու մարմինների համաձայնութեան»: Ուստի, սրանք այստեղ պարզապէս խօսքեր չեն, դրանք իրական յստակ գործողութիւններ են Հայաստանի եւ այդ շրջանում Հայաստանի կողմից աջակցւող կառավարութեան կողմից: Այս սադրանքները լոկ խօսքեր չեն, դրանք գործողութիւններ են, այնպէս չէ՞:

Զոհրաբ Մնացականեան. Հիմա եկէք նորից անդրադառնանք դրան: Եկէք նայենք դրան այլ դիտանկիւնից: Արդէն 30 տարի է, ինչ Ադրբեջանը ջանք չի խնայում Արցախը այս աշխարհից մեկուսացնելու, Արցախի ժողովրդին արտաքին աշխարհի հետ ցանկացած կապից մեկուսացնելու համար՝ արգելափակելով այն ամենը, ինչը կարող է նպաստել Արցախում բնականոն կենսապահովմանը, արգելելով միջազգային հանրութեան կողմից ձեռնարկւող իւրաքանչիւր գործողութիւն՝ ուղղւած Արցախում մարդկանց բնականոն կեանքի ապահովմանը: Արցախում մարդիկ են ապրում: Տեսէք, հիմա մենք ունենք մի իրավիճակ, երբ 90,000 մարդ տեղահանւած է, ոչնչացւած է 8,000 միաւոր անշարժ գոյք եւ ենթակառուցւածք: Արցախում մարդասիրական իրավիճակ է, եւ ի՞նչ ունենք մենք. արդեօ՞ք պէտք է նրանց միայնակ թողնենք: Արդեօ՞ք մենք պէտք է անտեսենք մեր ժողովրդի, մեր հայրենակիցների կեանքերը: Միթէ՞ այդ կեանքերը նւազ կարեւոր են:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Բայց դա ամենեւին էլ իմ հարցը չէր, պարոն արտգործնախարար: Հարցս հետեւեալն էր. դուք ընդունո՞ւմ էք, որ ձեր ձեռնարկած գործողութիւնները այդ շրջանում սադրիչ են, եւ դրանք որպէս այդպիսին մեկնաբանում է միւս կողմը:

Զոհրաբ Մնացականեան. Ներողութիւն, ես պէտք է կրկին ասեմ: Ի՞նչը սադրիչ չէ. թողնել, որ մեր ժողովուրդը ճնշւի Արցախում: Թողնե՞նք մեր ժողովրդին մեկուսացման մէջ Արցախում: Նրանք պակա՞ս կարեւոր են, քան աշխարհի որեւէ այլ ժողովուրդ: Կը ներէք, ես չեմ կարող սրա հետ համաձայնւել, երբեք էլ չեմ համաձայնւի: Մեր ժողովուրդը չպէտք է ճնշւի: Նրանք էլ միւսների պէս մարդիկ են: Եւ հէնց սա է Արցախի նկատմամբ նրանց քաղաքականութիւնը` նւաստացնել, մերժել արժանապատւութեան, ապահովութեան եւ անվտանգութեան մէջ ազատ ապրելու նրանց իրաւունքը: Եւ հիմա Դուք ինձ ասում էք, որ այն, ինչ մենք անում ենք՝ ապահովելու մեր հայրենակիցների բնականոն կեանքով ապրելու հնարաւորութիւնը, սադրիչ գործողութիւն է: Ես չեմ կարող համաձայնւել դրա հետ:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Բացարձակապէս ոչ: Ես պարզապէս հարցնում եմ Ձեզ այն ճանապարհի մասին, որը դուք պատրաստւում էք կառուցել Արցախում, որը միւս կողմը համարում է սադրանք, պարոն արտգործնախարար: Յաջորդ գործողութիւնը, որի մասին նոյնպէս կը ցանկանայի Ձեզ հարցնել, եւ որը նոյնպէս դիտւել է որպէս սադրանք միւս կողմից, հետեւեալն է. այն փաստը, որ վերջերս տեղի ունեցան ընտրութիւնների հետ է կապւած. երդմնակալութեան արարողութիւնը Շուշիում, որը մինչեւ 1992-1994 թթ. պատերազմը բազմաբնակեցւած  է եղել ադրբեջանցիներով եւ առանցքային խորհրդանիշ էր Ադրբեջանի կողմից այդ տարածքի նկատմամբ ունեցած յաւակնութիւնների, ըստ երեւոյթին, զգալիօրէն զայրոյթ առաջացրեց Ադրբեջանում, որին այնուհետեւ աւելացաւ նաեւ ձեր վարչապետի` երդմնակալութեան արարողութեանը ներկայ լինելու փաստը: Եւրոմիութիւնն այս ընտրութիւնները ճանաչեց անվաւեր` ըստ միջազգային իրաւական չափանիշերի: Դուք ընդունո՞ւմ էք, որ սա նոյնպէս սադրիչ էր:

Զոհրաբ Մնացականեան. Կրկին, Եւրոմիութիւնը հէնց այդպէս չի ասել: Եւրոմիութիւնն ընդունեց, որ Արցախը մարդկանց համայնք է, ովքեր իրենց կեանքը կազմակերպում են ժողովրդավարական ճանապարհով։

 

«Դոյչէ Վելլէ». Նրանք ասացին. նկատի ունենալով այսպէս կոչւած Արցախի նախագահական եւ խորհրդարանական ընտրութիւնները՝ նրանք կրկին վերահաստատեցին, որ չեն ճանաչում սահմանադրական եւ իրաւական շրջանակներ:

Զոհրաբ Մնացականեան. Այո, հէնց սահմանադրական եւ իրաւական դաշտը, սակայն իրենք չեն ժխտում Արցախի բնակչութեան ժողովրդավարական ճանապարհով կեանքի կազմակերպման իրաւունքը` ընտրելու իր ներկայացուցիչներին, ընտրելու իր ներկայացուցիչներին ժողովրդավարական ճանապարհով: Եւ Ադրբեջանից հնչող մեղադրանքները, մեղմ ասած, անհեթեթ են. Դրանք գալիս են մի հասարակութիւնից, որը 1990-ականներից ի վեր մէկ ընտանիքի իշխանութիւնից բացի ոչինչ չի տեսել: Եւ խօսել ժողովրդավարական գործընթացի մասին ու հերքել մեր ժողովրդի՝ ժողովրդավարական գործընթացի իրաւունքը եւ Արցախի ժողովրդին պարտադրելու իրենց մեթոդները. դա չի աշխատելու:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Ես կը ցանկանայի Ձեզ նաեւ հարցնել, քանի որ մենք այնքան շատ խօսեցինք խաղաղութեան մասին: Ես կը ցանկանայի Ձեզ հարցնել, թէ որ փուլում է այդ գործընթացը, եւ որն է Ձեր դերն այդ ամենում: Քանի որ միջազգային հանրութիւնն իսկապէս կոչ է անում ձեզ ստանձնել այս հարցում փոխզիջման գնալու առաջնորդութիւնը: Դուք ասում էք, որ աշխատում էք ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի հետ, որը ստանձնել է հակամարտութեան կարգաւորմանն աջակցելու պատասխանատւութիւնը: Բայց Ձեզ նոյնիսկ կարող էր յաջողւել քայլեր ձեռնարկել այն հիմնարար սկզբունքներից որոշների շուրջ, որոնք առաջ են քաշւել Մինսկի խմբի կողմից աւելի քան մէկ տասնամեակ առաջ՝ ներառեալ Ադրբեջանին տարածքների` եօթ շրջանների վերադարձը, խօսքը Արցախի յարակից շրջանների մասին է: Ուստի, ցանկանում եմ Ձեզ հարցնել. արդեօ՞ք տարածքը ձեզ համար աւելի կարեւոր է, քան խաղաղութիւնը:

Զոհրաբ Մնացականեան. Մեզ համար ամենակարեւորն Արցախում մեր հայրենակիցների ազատ կեանքն է արժանապատւութեան եւ անվտանգութեան մէջ, նրանց անվտանգութիւնը: Հետեւաբար, մեզ համար ամենակարեւորը Արցախի անվտանգութիւնն ու կարգավիճակն են: Դա է եղել Հայաստանի հետեւողական դիրքորոշումը, եւ մենք շարունակում ենք աշխատել այդ հիմքի վրայ: Մենք ունենք անհրաժեշտ չափորոշիչները մշակելու համար այն փոխզիջումը, որում մեր շահերը կը հասցէագրւեն, միեւնոյն ժամանակ դա պէտք է տեղի ունենայ չափելի հաշւեկշռում, այնպէս, որ հասցէագրւեն նաեւ միւս կողմի շահերը: Մեզ համար աւելի կարեւոր չեն տարածքները, այլ աւերածութիւնները, այս շարունակական հարւածները, օդային ռմբակոծութիւններն ու հրետակոծութիւնները, որոնք արդէն երեքուկէս շաբաթ է, ինչ սպառնում են այդ մարդկանց, նրանք ապրում են ապաստարաններում, եւ այս ամենը տեղի է ունենում կորոնավիրոսային համավարակի պայմաններում: Բայց դա Ադրբեջանին ամենաքիչն է հետաքրքրում: Նրանք, ըստ երեւոյթին, չեն անհանգստանում սեփական ժողովրդի կեանքի համար, նրանք համակւած են պատերազմի իրենց ընտրութեամբ:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Վերադառնալով դրան՝ ես կը ցանկանայի Ձեզ հարցնել, քանի որ Հայաստանում ԱՄՆ նախկին դեսպան Ռիչարդ Միլսը, նկատի ունեմ, Դուք ասում էք, որ աջակցում էք տարածաշրջանում խաղաղութեանը, նա 2018 թ. երկրից մեկնելիս իրավիճակը գնահատեց հէնց այսպէս. նա ասաց, որ մտահոգիչ է, թէ որքան քիչ հայեր էին ցանկանում զիջումներ կատարել Ադրբեջանին Լեռնային Ղարաբաղի հարցով, նա մէջբերել է. «Դաժան իրականութիւնն այն է, որ ցանկացած բնակավայրի համար հարկաւոր է լինելու գրաւեալ տարածքների մի որոշ մասի վերադարձը»: Թւում է, թէ նա չի հաւատում, որ դուք լուրջ էք վերաբերւում դրան:

Զոհրաբ Մնացականեան. Ես համաձայն չեմ այդ գնահատականի հետ, ես համաձայն չեմ Ռիչարդ Միլսի գնահատականի հետ: Ես նորից կը կրկնէի՝ ասելով, որ ես չեմ տեսել փոխզիջման ինչ-որ նշաններ Ադրբեջանից: Այն, ինչ մենք հետեւողականօրէն ականատես ենք եղել առաւելապաշտութիւնն էր եւ ատելութիւն սերմանող այս հռետորաբանութիւնը, Ադրբեջանի կողմից փոխզիջումներ անելու անպատրաստակամութիւնը: Սակայն թոյլ տւէք դա մի կողմ դնել եւ նորից վերադառնալ փոխզիջման հարցին: Վերջին երկու տարիների ընթացքում մեր կառավարութիւնը լիովին հաւատարիմ է եղել խաղաղ գործընթացով առաջ շարժւելուն:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Շատ լաւ: Թոյլ տւէք հարցնել Ձեզ: Քանի որ, երբ ձեր կառավարութիւնը եկաւ իշխանութեան դեռ 2018 թ. այսպէս կոչւած «թաւշեայ յեղափոխութեան» արդիւնքում, այդքան մեծ յոյսեր կային հակամարտութեան մեղմացման հետ: Եւ ահա թէ ինչպէս էր գնահատում իրավիճակը Միջազգային ճգնաժամային խումբը. նրանց պնդմամբ, որ առաջընթացը շօշափելի էր, եւ որ նոր կառավարութիւնը պատրաստ էր փոխզիջումային լուծման, եւ թւում էր, թէ Ադրբեջանի կառավարութիւնը համանման կերպով պատասխանեց: Բայց յետոյ, նրանք վկայակոչեցին այս հռետորաբանութիւնը, այս փոխադարձ սպառնալիքների հռետորաբանութիւնը, որի մասին մենք աւելի վաղ խօսել ենք մեր զրոյցի ընթացքում: Այս կապակցութեամբ եւս կուզէի հարցնել: Արիւնահեղութիւնը, երկու կողմերի թունաւոր հռետորաբանութիւնը արդեօ՞ք չեն սահմանափակել համաձայնութեան հասնելու ձեր կարողութիւնը, եւ արդեօ՞ք դուք բաց չէք թողել այդ սկզբնական յոյսից օգտւելու հնարաւորութիւնը, եւ արդեօ՞ք չէք գերագնահատել ձեր հնարաւորութիւնները:

Զոհրաբ Մնացականեան. Ես կարծում եմ` շատ կարեւոր հարց էք բարձրացնում: Նայէք, վերջին երկու տարիների ընթացքում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահութեան շրջանակներում մեր աշխատանքի մի մասն է կազմում խաղաղութեանը նպաստող միջավայրի ստեղծումը: Եւ մենք բաւականին մեծ ջանք ենք ներդրել այդ ամենի մէջ, ի դէպ՝ միասին: Արցախի եւ Ադրբեջանի հետ միասին մենք աշխատել ենք այնպիսի քայլերի ուղղութեամբ, որոնք կարող էին ինչ-որ կերպ թօթափել, նւազեցնել լարւածութիւնը եւ փոխադարձ անվստահութիւնը: Մենք շատ հետաքրքիր ծրագիր իրականացրեցինք 2019 թ. աշնանը, երբ լրագրողների փոխայցելութիւններ տեղի ունեցան Երեւան, Բաքու եւ Ստեփանակերտ: Սա շատ համեստ, բայց կարեւոր քայլ էր, այն չձախողւեց: Եւ մենք լիովին վստահ էինք, եւ հայկական կողմը շատ լաւ հասկանում էր, որ մենք պէտք է ջանքեր գործադրենք խաղաղութեանը նպաստող միջավայրի ստեղծման ուղղութեամբ: 

Ինչ մենք տեսնում ենք հիմա, այն է, որ դա ապարդիւն ջանք էր, ինչը շատ վատ է: Ինչ վերաբերում է հնարաւորութիւններին, մեր աշխատանքը եւ մեր պարտականութիւնն է երբեք չյանձնւել, օգտագործել ամէն հնարաւորութիւն եւ ցանկացած պատուհան, որքան որ այն փոքր լինի, մենք համաձայն ենք քայլելու ցանկացած միջանցքով, քանի որ սա պատասխանատւութիւն է եւ վերաբերում է մեր ժողովրդի կեանքին: Մենք հոգ ենք տանում մեր ժողովրդի կեանքի մասին. ցանկացած կեանք մեզ համար կարեւոր է: Եւ հիմա մենք ունենք այսքան շատ զոհեր: Յոյս ունեմ, որ ադրբեջանական կողմը նոյնպէս ունի պատասխանատւութեան այդպիսի զգացում: Մենք կը ցանկանայինք գործնականում տեսնել դա: Եւ դա պէտք է արտայայտւած լինի ռազմական գործողութիւնների դադարեցման, հրադադարի, վերիֆիկացիոն մեխանիզմների ներրման եւ խաղաղ գործընթացով առաջ գնալու տեսքով:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Եւ, պարոն արտգործնախարար, քանի որ իւրաքանչիւր կողմ ունի նմանատիպ ուղերձ, եւ քանի որ իւրաքանչիւր կողմ սպասում էր երկու կողմերից քայլերին, ես կը ցանկանայի աւելի մեծ տարածաշրջանային պատկերի մէջ դնել դա, քանի որ ՆԱՏՕ-ի դաշնակից Թուրքիան, իհարկէ, բաւականին յամառ կերպով աջակցում է Ադրբեջանին, եւ պէտք է նշել, որ առաջ է մղում ռազմական լուծման տարբերակը: Դուք Ռուսաստանի հետ պաշտպանական գործարք ունէք, ինչպէս գիտենք, բայց մինչ այժմ նրանք համեմատաբար չէզոք են եղել: Դուք հիմա բարեկամների պակաս ունէ՞ք: 

Զոհրաբ Մնացականեան. Մենք երբեք ընկերների պակաս չենք ունեցել: Բայց շատ կարեւոր հարց բարձրացրիք գլխաւոր սադրիչի մասին՝ Թուրքիայի. Թուրքիան շարունակում է հանդիսանալ այս իրավիճակի ապակայունացնող ուժը: Մենք հետեւողականօրէն զգուշացնում ենք այս մասին, մենք ականատես ենք լինում այս ապակայունացնող ագրեսիւ քաղաքականութեանը Թուրքիայի հարեւանութեան իւրաքանչիւր ուղղութեամբ՝ Մերձաւոր Արեւելք, Հիւսիսային Աֆրիկա, եւ մենք լիովին գիտակցում ենք մեր տարածաշրջան նման ապակայունացնող քաղաքականութիւն արտահանելու վտանգները: Մենք տեսնում ենք դրա նշանները, երբ ռազմական սպառազինութիւն էր տեղափոխւում Ադրբեջան, երբ Լիբիայում եւ Սիրիայի՝ Թուրքիայի կողմից կառավարւող հատւածներում հաւաքագրւած օտարերկրեայ զինեալ ահաբեկիչներ էին տեղափոխւում Ադրբեջան: Եւ այն, ինչ արել է Ադրբեջանը լիովին անհեթեթութիւն է. Ադրբեջանն այժմ դարձել է ահաբեկչական օջախ:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Բայց պարոն նախարար իմ հարցը Ձեզ այն մասին էր, թէ արդեօ՞ք Դուք տեսնում էք տարածաշրջանում մեկուսացւելու վտանգը, որովհետեւ Եւրոպական խորհուրդը եւ արտաքին կապերը տւել են հետեւեալ գնահատականը. նրանք ասում են, որ Ռուսաստանի բաւականին չէզոք ռեակցիան՝ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ վերջին բախումների վերաբերեալ, արտացոլում է յոգնածութիւնը դաշնակցի՝ բանակցութիւններում ոչ ճկուն լինելու պատճառով: Ընկալում կայ Մոսկւայում, որ վերջին երկու տասնամեակների ընթացքում իշխանութեան բալանսը թեքւել է՝ ի օգուտ Ադրբեջանի եւ քիչ թէ շատ ընդունելի գործարք ընդունելու փոխարէն Հայաստանը հանդէս է գալիս անխոհեմ եւ անզիջող դիրքերից: Ռուսաստանը չի ցանկանում վերցնել դրա աշխարհաքաղաքական պատասխանատւութիւնը: Դուք վախենո՞ւմ էք մեկուսացած լինելուց: 

Զոհրաբ Մնացականեան. Ես չեմ համաձայնւի այս գնահատականի հետ: Տեսէք, մենք ունենք ԵԱՀԿ Մինսկ խմբի համանախագահութիւն, որի պատասխանատու անդամ է Ռուսաստանը: Մենք ունենք դաշնակցային յարաբերութիւններ Ռուսաստանի հետ, եւ մենք ունենք շատ այլ գործընկերներ աշխարհում: Հիմա, հարցի էութիւնն այն է, որ մենք հետեւողական ենք եղել կրակի դադարեցման եւ հոկտեմբերի 10-ի անձամբ նախագահ Պուտինի եւ հոկտեմբերի 17-ի անձամբ նախագահ Մակրոնի իրականացրած աշխատանքի վերաբերեալ: Սա պէտք է կեանքի կոչւի: Ուստի, Հայաստանի անզիջում լինելու փաստարկին ես չեմ կարող համաձայնել: Արցախի ուժերի կողմից Հայաստանի աջակցութեամբ Արցախի հայ բնակչութեան պաշտպանութիւնը պարզապէս վերաբերում է Արցախում մարդկային կեանքի պաշտպանութեանը: Բայց կրկին, քանի անգամ պէտք է ասեմ, որ խաղաղ կարգաւորումն այլընտրանք չունի:

 

«Դոյչէ Վելլէ». Շատ լաւ, ստիպւած ենք կանգ առնել այստեղ։ Շատ շնորհակալութիւն, պարոն արտգործնախարար, Զոհրաբ Մնացականեան՝ «Conflict Zone» ծրագրին հիւրընկալելու համար։ 

Զոհրաբ Մնացականեան. Ձեզ շնորհակալութիւն։ 

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։