Հա

Քաղաքական

17/02/2021 - 10:50

«2018-2020 թւականների համար նախատեսւած էր ձեռք բերել հազարից աւելի հետախուզական եւ հարւածային անօդաչու թռչող սարք, բայց նոր իշխանութիւնները սպառազինութեան այդ պլանը փոխեցին». Սերժ Սարգսեան

Բա եթէ մենք բանակ չունէինք, ապա ինչպէս 2016-ի Ապրիլեան պատերազմի ժամանակ, կարելի է ասել, պարտադրեցինք Ադրբեջանին, որ հրադադար հաստատի, բա եթէ մենք ընդհանրապէս բանակ չունէինք, ոչինչ չունէինք, ինչո՞ւ մինչ 2016-ը, 2017-ին, 2018-ին Ադրբեջանը պատերազմ չէր սկսում: Դրանք իրականութեանը չեն համապատասխանում, իրականութեանը համապատասխանում է հետեւեալը, որ մենք երբեք Ադրբեջանից շատ եւ աւելի ժամանակակից զինատեսակներ չենք ունեցել. սա իրականութիւն է: 

«alikonline.ir» - ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսեանը հարցազրոյց է տւել «Արմնիւզ» հեռուստաընկերութեանը՝ անդրադառնալով ԼՂ հակամարտութեան կարգաւորման բանակցային գործընթացին, արցախեան վերջին պատերազմում ՀՀ դիւանագիտական եւ ռազմաքաղաքական ձախողումներին՝ կապիտուլեացիայի պատճառներին, հետեւանքներին, ինչպէս նաեւ ստեղծւած իրավիճակից ելքին ու ապագային միտւած ծրագրերին:

 

Պարո՛ն նախագահ, սպառազինութեան հարցը քննարկենք, այդ մասին շատ է խօսւում: Իշխանութիւնը շատ է խօսում այդ մասին: Երբ պատերազմը սկսւեց, այս իշխանութիւնը 2.5 տարի պաշտօնավարում էր եւ օբիեկտիւօրէն չէր կարող սպառազինութեան մեծ ծաւալներ ձեռք բերել, դրանք գործարկել, շահագործել, սպասարկել: Դուք ընդունո՞ւմ էք, որ Ձեր ժամանակ մենք կարող էինք շատ աւելի տեխնոլոգիական զէնքերով սպառազինւել եւ աւելի պատրաստ լինել այս պատերազմին:

- Ոչ, ես դա չեմ կարող հերքել, որովհետեւ ինչքան շատ ունենայինք, այդքան լաւ, բայց ես հերքում եմ այն տխմար թէզը, թէ իբր մինչեւ 2018 թւականը մեր բանակը մարտունակ չէր, սպառազինութիւն չունէր եւ այլն, զինւորը ելակ չէր ուտում: Բա եթէ մենք բանակ չունէինք, ապա ինչպէս 2016-ի Ապրիլեան պատերազմի ժամանակ, կարելի է ասել, պարտադրեցինք Ադրբեջանին, որ հրադադար հաստատի, բա եթէ մենք ընդհանրապէս բանակ չունէինք, ոչինչ չունէինք, ինչո՞ւ մինչ 2016-ը, 2017-ին, 2018-ին Ադրբեջանը պատերազմ չէր սկսում: Դրանք իրականութեանը չեն համապատասխանում, իրականութեանը համապատասխանում է հետեւեալը, որ մենք երբեք Ադրբեջանից շատ եւ աւելի ժամանակակից զինատեսակներ չենք ունեցել. սա իրականութիւն է: Ոչ 1992-94 թւականներին, ոչ 2016-ին, ոչ էլ 2020-ին, բայց առաջին երկու դէպքերում դա մեզ չի խանգարել յաղթել, որովհետեւ... չասեմ պատճառները: Որովհետեւ խնդրով զբաղւել են նւիրւած, գիտակ մարդիկ, եւ մարդիկ, որոնք անմնացորդ նւիրւած են եղել այդ գործին:

 

Պարո՛ն նախագահ, ես հիմա պէտք է ասեմ Ձեր ասածի հակառակ մեկնաբանութիւնը, որը բաւական լայնօրէն տարածւած է: Այն, որ վերջին երկու տասնամեակում բանակը թալանւել է, ինչպէս եւ մենք բոլորս ենք թալանւել, զինւորի հացը թալանւել է. զինւորը եղել է կիսասոված, եւ այն փողերը, որոնք պէտք է ծախսւէին սպառազինութեան վրայ, ասենք Մոնումենտում դղեակներ են կառուցւել, հաւանաբար լսել էք «Մոնումենտի դղեակները մեր անօդաչուները պէտք է լինէին» արտայայտութիւնը: Ի դէպ, անօդաչուների մասին, սա շատ կարեւոր դրւագ է: Այս պատերազմի կարեւորագոյն զինատեսակներն էին անօդաչուները, Ձեր նախագահութեան օրօք ինչո՞ւ չարտադրւեցին կամ ինչու չգնւեցին բաւարար չափով անօդաչուներ:

- Ես այդ հարցին մի քիչ այլ կերպ պատասխանեմ: Դեռեւս թալանը դնենք մի կողմ, բուն հարցին անդրադառնանք: Մամուլում էլ տարբեր նախկին պաշտօնեաներ խօսել են այդ մասին: Ուրեմն, Ապրիլեան պատերազմից յետոյ մենք տեւական ժամանակ զբաղվւած էինք հետաքննութիւն անցկացնելով, Ապրիլեան պատերազմի դասերն ուսումնասիրելով, որովհետեւ ցանկացած բարեփոխում բանակում, ցանկացած նոր սպառազինութիւնների ձեռքբերում պէտք է պայմանաւորւած լինի ռազմական գործողութիւնների արդիւնքով եւ քո հակառակորդի կողմից կիրառւած զինամթերքով ու նորարարութեամբ: Եւ մենք հաստատեցինք 2018-2024 թւականների համար երկու փաստաթուղթ. փաստաթուղթ համար մէկ՝ զինւած ուժերի զարգացման պլան, բաղկացած 169 կէտից, թէ մենք ինչ պէտք անենք, ինչ փոփոխութիւն պէտք է մտցնենք զինւած ուժերում եւ որ զինատեսակները պէտք է զարգացնենք, ու արդիւնքում ինչ պէտք է ստանայինք, եւ այդ փաստաթղթի հիման վրայ կազմւեց ռազմական տեխնիկայի եւ սպառազինութեան ձեռքբերման պլան:

Այդ պլանի համար նախատեսւած էր 1 մլրդ 300 մլն դոլար, եւ այդ միջոցների աղբիւրները յստակօրէն կային, 100 մլն-ը վարկային միջոցներով էին՝ իւրաքանչիւր տարի, 100 մլն-ը՝ այլ բիւջետային միջոցներ: 2018-2020 թևականների համար նախատեսևած էր կէսից աւելին, ընդ որում՝ 1 մլրդ 300 մլն դոլարից 500 մլն-ից աւելին նախատեսւած էր աւիացիայի, ՀՕՊ-ի եւ անօդաչու թռչող սարքերի կատարելագործման ու ձեռքբերման համար: Մի թիւ ասեմ. նախատեսւած էր մինչեւ 2024 թիւը ձեռք բերել 2500 անօդաչու թռչող սարք:

 

Ումի՞ց, երկրնե՞րը կարողէ ասել, պարո՛ն նախագահ:

- Նպատակայարմար չեմ համարում, բայց եթէ ծայրայեղ անհրաժեշտութիւն լինի՝ մի անգամ կասեմ:

 

Այդ գործարքները յետոյ չարւեցի՞ն:

- Ոչ: Ընդ որում, 2018-2020 թւականների համար նախատեսւած էր ձեռք բերել 1000-ից աւելի անօդաչու թռչող սարք, ընդ որում, այդ սարքերը ե՛ւ հարւածային էին, ե՛ւ հետախուզական, ե՛ւ կախւած արժէքից՝ 5-150 կմ շառաւղով գործելու ունակ էին լինելու:

Բայց, ցաւօք, չգիտես ինչից ելնելով, միգուցէ հայ պաշտօնեայի բնաւորութիւնից, որ ես եկել եմ ինչ-որ բան պէտք է փոխեմ, որովհետեւ նախկինները լաւ չէին հասկանում, փոխեցին այդ ամբողջ պլանը: Ես անկեղծ պէտք է խոստովանեմ, որ ես տեղռակ չեմ, թէ ինչ փոփոխութիւններ են մտցրել, բայց ասում եմ՝ հաստատապէս փոխւեց «ՏՈՌ» համալիրներ ձեռք բերելու պլանը, որը նախատեսւած էր երեք խմբաքանակով, ՀՀ-ն ստացաւ միայն մէկ խմբաքանակ, այն էլ մեր ստորագրած պայմանագրով:

 

Բայց SU-30 գնեցինք, պարո՛ն նախագահ, մենք կործանիչ աւիացիա չէինք ունեցել:

- Բա որ գնեցիք, յետոյ օգտագործեցի՞ք: Սպառազինութիւնը գնելն էլ է արւեստ, հասկանում եք: Հէնց այնպէս չես կարող նպատակ ունենալ դրանով PR անել, քաղաքական հարցեր լուծել, մտածելով, որ տեսէք-տեսէք՝ նախկինները Իսկանդեր էին բերել, մենք էլ SU-30 ենք բերում, նախկինները 80-ականների զէնք են բերում, մենք էլ նոր SU-30 ենք բերում: Քանի՞ անգամ թռաւ SU-30-ը: Այո, այն թռաւ մէկ անգամ Տաւուշի սահմանային միջադէպի ժամանակ, այն էլ... ուղղակի ամէն ինչ ասել են տալիս, թռաւ այնպիսի ապաշնորհ ձեւով, որ ստիպւած եմ եղել խնդրել իմ գործընկերներից մէկին, որպէսզի զանգի ՊՆ եւ ասի՝ այդ յիմարութիւնը մի արէք, մենք տեսնում ենք, որ այդ ինքնաթիռը առանց սպառազինութեան է թռնում, առանց սպառազինութեան ո՞ւր էք թռնում: Ես ինքնաթիռի վրայ սպառազինութիւն չեմ տեսել, այնուհետեւ իրենք, զինւորականներն ասացին, որ սպառազինութիւն չկար: Մէկ փորձում էին արդարացնել, որ սա շատ բարդ բան է, եւ այդ բարդ բանն օգտագործելու համար շատ տեւական ժամանակ է պէտք եւ այլն, բա գնելուց դա չէի՞ք հասկանում: Ես վստահութեամբ ասում եմ, որովհետեւ ես այդպէս էլ տեղեկութիւն չունեցայ, թէ մենք անօդաչու թռչող սարքեր օգտագործե՞լ ենք, թէ՞ ոչ, եւ արդեօ՞ք արդիւնաւէտ ենք օգտագործել:

 

Այսինքն՝ քաղաքական որոշման արդիւնքո՞ւմ է փոխւել նախագիծը:

- Ես չեմ կարող ասել, միգուցէ նախաձեռնութիւնը գլխաւոր շտաբից է եղել այն ժամանակ, երբ արդէն փոփոխութիւն է տեղի ունեցել:

 

Բայց զինւորականները հո հասկանում էին, թէ մեզ ինչ է պէտք:

- Իհարկէ, զինւորականները հասկանում էին, բայց շատ դէպքերում զինւորականների միջեւ էլ է, լաւ առումով ասեմ, պայքար գնում, թէ որ սպառազինութիւնն է պէտք աւելացնել: Մրցակցութիւն է, այսինքն՝ հրետանաւորը ուզում է ժամանակակից հրետանային միջոցներ ունենալ, օդաչուն ուզում է նոր ժամանակակից ինքնաթիռներ ունենալ եւ այլն: Միշտ ցանկութիւն լինում է, բայց պէտք է շատ սթափ վիճակը գնահատել եւ պահպանել զէնք-զինամթերք ձեռք բերելու տարրական կանոնները: Նախաձեռնութիւնը պէտք է գայ ամենաներքեւից՝ գլխաւոր շտաբի վարչութիւններից, որը հաշւի կառնի զօրքերի պահանջը, ռազմական թատերաբեմին աւելի յարմար ու հակառակորդին զսպող միջոցների ամբողջականութիւնը, այնուհետեւ դա գլխաւոր շտաբում պէտք է միս ու արիւն ստանայ, այնուհետեւ քննարկւի պաշտպանութեան նախարարի մասնակցութեամբ, այնուհետեւ, խոշոր զինամթերքի դէպքում՝ համաձայնեցւի գերագոյն հրամանատարի հետ:

 

Սուղ բիւջէի պայմաններում հասկանալ, թէ ինչն է անհրաժեշտ մեզ:

- Այո, եթէ մենք ունենայինք հնարաւորութիւն ձեռք բերելու ե՛ւ կործանիչ աւիացիա, ե՛ւ հետախուզական աւիացիա, ե՛ւ շատ մեծ քանակով խոշոր տրամաչափի զինատեսակներ, ե՛ւ հակաօդային պաշտպանութեան ամենաժամանակակից միջոցներ եւ այլն, բայց երբ քո գրպանի պարունակութիւնը քեզ թոյլ չի տալիս բոլոր «վայելքներից» օգտւել, պէտք է ընտրել կարեւորագոյնը, կենսականը, այլ ոչ թէ ցուցադրականը:

 

Պարո՛ն նախագահ, զէնքի առեւտրի հետ կապւած՝ վարչապետը ոչ մէկ անգամ ձեզ է մեղադրել, պնդելով, որ Դուք չկրակող զէնքեր էք գնել: Բառացի մէջբերում անեմ. «Դէպք ունէք, ժողովո՛ւրդ, Սերժ Սարգսեանի իշխանութիւնը 42 մլն դոլար տւել է զէնք է առել, ու այդ զէնքը չի աշխատում, ոչ մի բանի պիտանի չէ, պարզապէս մետաղի ջարդոն: 42 մլն դոլար են տւել, դա ոչ մի բանի պիտանի չէ, զէնք էլ չէ, հիմա քրէական գործ է յարուցւել, թող Սերժ Սարգսեանը գայ, սրա պատասխանը տայ եւ ես ասում եմ՝ տարբերակ չունէք, բերելու էք, տաք»: Այս մասով Քննչական կոմիտէն որեւէ հաղորդագրութիւն չի տարածել: Ինչի՞ մասին է խօսքը, սա ի՞նչ զէնք է:

- Գիտէք, այդ յայտարարութիւնից բխում է հետեւեալը, որ եթէ ես մի ցորենի հատիկի չափ մեղք ունենայի այդ գործում, վաղուց ուրիշ տեղ կը յայտնւէի, պատկերացնո՞ւմ էք ինչ ակցիաներ կանցկացնէին:

 

Ձեզ այդպէս էլ չե՞ն հրաւիրել Քննչական կոմիտէ:

- Ոչ, իհարկէ ոչ: Նախ ի՞նչ առնչութիւն պէտք է ունենայի, բացի այդ, Սերժ Սարգսեանը զէնք գնելու պայմանագի՞ր է ստորագրում: Սա՝ մէկ, երկրորդ՝ բա ի՞նչ է, այդ մարդիկ ձերբակալւա՞ծ են, ովքեր ուղիղ առնչութիւն են ունեցել այդ սարքաւորումը ձեռք բերելուն, բա մի ամբողջ տարի է անցել, բա ու՞ր է: Ես զարմացած եմ հարց տալիս, յետոյ ինքս ինձ հարցնում եմ՝ ինչի՞ վրայ ես զարմանում: Այդ ստերի շտեմարանը ամէն անգամ այսպէս բաւարար չափաբաժին է բաց թողնում, մարդկանց յիմարացնում ու փորձում ստիպել իրաւապահներին, որպէսզի իր երեւակայութիւնները դարձնեն քրէական գործ: Իհարկէ, գիտեմ ինչի մասին է խօսքը՝ «Ռեպելենտ» եւ «Աւտոբազա» համակարգերի մասին է խօսքը: Քրէական գործ վաղուց յարուցւած է, ինչ-որ մարդկանց հարցաքննել են, բայց որեւէ մէկն ինձ որեւէ հարց չի տւել:

 

Բայց Ձեր անունն է ասւել այստեղ:

- Դէ ինքը ամէն ինչ ինձ է վերագրում, խօսում է, հեքիաթներ է պատմում, յետոյ արդիւնքն ի՞նչ է լինում: Իհարկէ, ինքը շատ մեծ ցանկութիւն ունի ինչ-որ կոպիտ սխալ գտնելու, հաստատելու, ինչ-որ կոռուպցիոն դէպքեր յայտնաբերելու եւ այլն: Մարդն ասել է, չէ՞, որ, իմ ընտանիքն այս աշխարհի ամենակոռումպացւած ընտանիքն է, յետոյ սրան-նրան համոզել, որ իմ մերձաւորներին, իմ բարեկամներին, իմ երեխաներին քրէական պատասխանատւութեան կանչեն: Այսինքն՝ դա ի՞նչ է, շնորհք է՝ ենթադրութիւնները պարտադրել, իրականութիւն դարձնել, այսինքն՝ չարութիւնը հանելու ուրիշ ձեւ չկա՞յ:

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։