Հա

Քաղաքական

17/07/2021 - 11:45

«Կը կանգնենք մինչեւ վերջ, բայց երբեք չենք լինի Ադրբեջանի կազմում». Արցախի ԱԳ նախարար

Արցախի՝ վերջին պատերազմից յետոյ ներկայիս վիճակում յայտնւելուց յետոյ Ադրբեջանը գործնական քայլեր է անում Սիւնիքի բռնազաւթման ուղղութեամբ՝ բացելով նոր՝ «զանգեզուրեան աշխարհաքաղաքական ճակատը»: «Արմէնպրես»-ի հետ զրոյցում այս մասին ասաց Արցախի Հանրապետութեան արտաքին գործերի նախարար Դաւիթ Բաբայեանը՝ կոչ անելով սթափւել եւ հասկանալ՝ ինչ է կատարւում, պատրաստ լինել Ադրբեջանի կողմից նոր ագրեսիայի:

«alikonline.ir» - Արցախի՝ վերջին պատերազմից յետոյ ներկայիս վիճակում յայտնւելուց յետոյ Ադրբեջանը գործնական քայլեր է անում Սիւնիքի բռնազաւթման ուղղութեամբ՝ բացելով նոր՝ «զանգեզուրեան աշխարհաքաղաքական ճակատը»: «Արմէնպրես»-ի հետ զրոյցում այս մասին ասաց Արցախի Հանրապետութեան արտաքին գործերի նախարար Դաւիթ Բաբայեանը՝ կոչ անելով սթափւել եւ հասկանալ՝ ինչ է կատարւում, պատրաստ լինել Ադրբեջանի կողմից նոր ագրեսիայի:

ԱԳ նախարարի խօսքով՝ թէեւ Արցախը հիմա «վերակենդանացման բաժանմունքում է», թէեւ արցախեան «վահանը» ջարդւած է, բայց ոչնչացւած չէ: Դաէիթ Բաբայեանը ընդգծեց, որ պաշտօնական Ստեփանակերտի դիրքորոշումը մնացել է անփոփոխ՝ Արցախը երբեք չի լինելու Ադրբեջանի կազմում:

 

- Պարոն Բաբայեան, Ադրբեջանի նախագահը յայտարարել է, թէ իրենց հասած «ոչ պաշտօնական տեղեկութիւններով»՝ «Հայաստանը պատրաստ չէ» Ադրբեջանի հետ «խաղաղութեան համաձայնագրի» ստորագրմանը: Հայաստանի փոխվարչապետի պաշտօնակատար Տիգրան Աւինեանը, մեկնաբանելով այս յայտարարութիւնը, ասաց, որ քանի դեռ Արցախի կարգավիճակի հարցը վերջնականապէս լուծւած չէ՝ այլ լուծումների մասին դժւար կը լինի խօսել: Ձեր կարծիքով՝ ի՞նչ համաձայնագրի մասին է խօսում Ալիեւը, ի՞նչ նպատակով է նման յայտարարութիւն անում եւ որքանո՞վ է հիմա ընդհանրապէս իրական խօսել խաղաղութեան պայմանագրի կնքման մասին՝ հաշւի առնելով այն բարդ խնդիրների ամբողջ համալիրը, որ այսօր ունենք Արցախեան հիմնահարցի եւ հայ-ադրբեջանական կոնֆլիկտի տիրոյթում:

- Ես ասեմ հետեւեալը: Մենք ընդհանրապէս պէտք է կենտրոնանանք ոչ թէ Ալիեւի կողմից հնչեցւող այդ իրաւական գաղափարների վրայ, ասենք՝ պայմանագիր, համաձայնագիր, խաղաղութիւն եւ այլն, այլ նրա կողմից շրջանառութեան մէջ արդէն իսկ դրւած նոր թեմայի վրայ, որը շատ կանխատեսելի էր եւ որի մասին մենք տարիներ շարունակ խօսում ենք, կարծես, թէ բոլորը հասկանում էին, բայց հիմա զարմանում են՝ «էդ ո՞նց է, էդ ի՞նչ է կատարւում»: Ալիեւը նոր աշխարհաքաղաքական թեմա է բացել, նոր աշխարհաքաղաքական ճակատ է բացել՝ զանգեզուրեան ճակատը: Եւ սա արդէն դարձել է քննարկման առարկայ, դարձել է իրականութիւն: Տարիներ շարունակ մենք ասում էինք՝ եթէ, Աստւած մի՛ արասցէ, Արցախը թուլանայ, մայր Հայաստանը կը լինի մահացու վտանգի տակ, ոմանք մտածում էին, թէ Արցախը բեռ է, ազատւելով լաւ կապրեն, առեւտուր կանեն: Ո՛չ, այդպէս չէ եւ չի լինելու այդպէս: Տեսնո՞ւմ էք՝ Արցախը թուլացել է, հիմա զանգեզուրեան ճակատն է բացւել: Հիմա Ադրբեջանը անցել է զանգեզուրեան աշխարհաքաղաքական ճակատի բացման գործընթացին:

 

- Ի՞նչ է դա նշանակում:

- Դա նշանակում է հետեւեալը, որ Արցախի՝ այս վիճակում յայտնւելուց յետոյ,- աշխարհաքաղաքական, հոգեբանական, տնտեսական եւ այլ առումներով մենք գտնւում ենք վերակենդանացման բաժանմունքում,- այդ վահանը ջարդւած է. ոչնչացւած չէ, բայց ջարդւած է, եւ հիմա այլ ճակատ է բացւել՝ զանգեզուրեան ճակատը:

Ի՞նչ են անում նրանք: Նրանք միշտ խօսում էին, որ «Զանգեզուրը ադրբեջանական է» եւ նմանատիպ անհեթեթ բաներ: Հիմա անցել են դրա պրակտիկ կիրառմանը, այդ պրոյեկտի իրականացմանը: Ստեղծել են «Արեւելեան Զանգեզուրի տնտեսական շրջան»: Իմիջիայլոց, այդ տնտեսական շրջանների ստեղծումը առաջին քայլն է: Յետոյ այդ տնտեսական շրջանները վերածւելու են մարզերի կամ վիլայէթների: Բայց հարցն այն է, որ «Արեւելեան Զանգեզուրի տնտեսական շրջան» եւ ընդհանրապէս Զանգեզուր անունը կրող որեւէ տնտեսական, մշակութային կամ վարչատարածքային միաւոր Ադրբեջանում երբեք չի եղել: Հիմա նրանք ստեղծել են այդ տնտեսական շրջանը: Վաղը դա կը դարձնեն վարչատարածքային միաւոր:

Եթէ կայ «Արեւելեան Զանգեզուր»՝ մենք ասել ենք, որ հէնց դա ստեղծեց՝ կը խօսի «Արեւմտեան Զանգեզուրի» մասին: Երէկ Ալիեւը դրա մասին խօսեց: Ասաց, թէ «Արեւմտեան Զանգեզուրը, որը բռնակցւած է Հայաստանին, պէտք է ազատագրւի»: Եւ ի՞նչ արեց: Նա «Արեւելեան Զանգեզուրի տնտեսական շրջանը», որը նախկինում կոչում էին Քելբաջար-Լաչինի տնտեսական շրջան, թէպէտ նրանք չէին վերահսկում, բայց դրա մէջ ներառեց նոյն Քելբաջարը՝ Քարվաճառը, ինչպէս նաեւ Հադրութի հարաւային մասը՝ Ջաբրայիլ կոչեցեալը: Այսինքն՝ ո՛չ այդ Ջաբրայիլը, ո՛չ էլ Քարվաճառը պատմականորեն երբեք Զանգեզուր չեն կոչւել: Հետեւաբար ինչո՞ւ է հիմա այդպէս կոչել. որ զուգահեռաբար նոյնանման տարածքի վրայ ստեղծի «Արեւմտեան Զանգեզուր» հասկացութիւնը եւ սկսի այդ գործընթացը: Իսկ դա Սեւանայ լճի գրեթէ ողջ հարաւային աւազանն է, Վայոց Ձորն է, Սիւնիքի մարզն է: Եւ արդէն առաջին քայլն արել է՝ այդ հասկացութիւնը դնելով շրջանառութեան մէջ: Եւ խօսում է ոչ թէ նոյնիսկ Մեղրիի, այլ «զանգեզուրեան միջանցքի» մասին: Այսինքն՝ այդ աշխարհաքաղաքական ճակատը արդէն սկսել է գործել:

Պէտք է սթափւե՛նք, հասկանա՛նք՝ ինչ է կատարւում, պատրա՛ստ լինենք: Նրանք շատ պատրաստւած են գալիս աշխատանքին, գործին պատրաստւած են մօտենում: Մենք սա էլ պէտք է հաշւի առնենք: Քայլ առ քայլ են մօտենում: Սկզբում՝ տնտեսական շրջան, յետոյ դարձնելու են վարչատարածքային: Եւ հիմա սկսել է գործել: Դրա համար անընդհատ նմանատիպ յայտարարութիւններ են անելու: Եթէ ինքը ուզում է խաղաղութեան պայմանագիր, ապա ասելու է՝ «յանձնէք ինձ Արեւմտեան Զանգեզուրը», «յանձնէք ինձ Գեոքչան», որը Սեւանն է, «յանձնէք ինձ Երեւանը»: Եւ դա արդէն երեւում է: Իրենց աշխարհաքաղաքական հիմնական հարւածների ուղղութիւնները շատ պարզ են: Նրանք ամենաազնիւ թշնամիներն են. երբեք չեն թաքցրել իրենց բուն նպատակները:

 

- Պարոն Բաբայեան, վարչապետի պաշտօնակատարը ասել է, որ Ադրբեջանը այսպէս կոչւած «միջանցքի» մասին յայտարարութիւններ անում է եռակողմ աշխատանքային խմբի գործունէութիւնը խաթարելու եւ տարածաշրջանային կոմունիկացիաների բացում թոյլ չտալու համար:

- Տեսէք: Մենք տրանսպորտային կոմունիկացիաները պէտք է տարբերենք աշխարհաքաղաքական հասկացութիւնից: Նա չի ասում՝ Մեղրիով անցնող ճանապարհ, նա ասում է՝ «Զանգեզուրի միջանցք», «Արեւմտեան Զանգեզուր», «Արեւելեան Զանգեզուր»: Սա արդէն աշխարհաքաղաքական է, հասկանո՞ւմ էք:

 

- Երեւանը ասում է՝ միջանցք՝ չէ, բայց ճանապարհ կարող է բացւել: Իսկ ի՞նչ նկատի ունեն ադրբեջանցիները՝ «միջանցք» ասելով:

- «Միջանցքը», իրենց պատկերացմամբ, «Արեւմտեան Զանգեզուրի» միացման առաջին քայլն է: Այսպէս պէտք է հասկանալ: Թուրքիա-Ադրբեջան միացման եւ «Արեւմտեան Զանգեզուրի», ասել է, թէ մեր հայոց ժայռաբեկորների աստիճանաբար բռնակցումն է Ադրբեջանին: Սրանք այդպէս են մտածում, եւ պէտք չէ իլուզիաներով տառապել:

 

- Այսինքն՝ Դուք կարծում էք, որ Արցախի մեծ մասի բռնազաւթումից յետոյ Ադրբեջանը անցնելու է Սիւնիքի բռնազաւթմա՞նը:

- Արդէն անցե՛լ է: Պարզապէս ոչ թէ սրընթաց ձեւով, լայնածաւալ պատերազմ յայտարարելով, այլ՝ կամաց-կամաց:

 

- Բայց, ներեցէք, այս իրավիճակում խօսում են խաղաղութեան համաձայնագրի, ճանապարհների բացման, տրանսպորտային կապերի վերականգնման, ապաշրջափակման, սահմանագծման եւ սահմանազատման մասին: Այս իրավիճակում, երբ, ինչպէս Դուք էք ասում, Ադրբեջանը փաստացի սկսել է Սիւնիքի բռնազաւթման իր ծրագրի իրականացումը, նմանատիպ խօսակցութիւնները մի քիչ տարօրինակ չե՞ն:

- Իսկ Ալիեւը երբեւիցե թաքցրե՞լ է իր այդ մտադրութիւնները: Նա բացէիբաց յայտարարում է դրա մասին: Ոչ մի տարօրինակ բան չկայ, որովհետեւ կայ տարբեր մօտեցում, տարբեր պատկերացում, տարբեր աշխարհընկալում: Իրենց աշխարհընկալումն այդպիսինն է:

 

- Պարոն Բաբայեան, պատերազմից յետոյ ձեւաւորւած նոր ստատուս-քւոյի պայմաններում խօսում են խաղաղութեան պայմանագրի, բանակցութիւնների վերսկսման եւ այլնի մասին, Երեւանն ասում է՝ առաջնահերթութիւնը Արցախի կարգավիճակի ճշգրտման հարցն է, Ադրբեջանը այլ յայտարարութիւններ է անում: Որտե՞ղ է Արցախը այս խօսակցութիւններում: Արցախի Հանրապետութիւնը այլեւս սուբիեկտ չէ՞: Ո՞րն է Արցախի դիրքորոշումը: Արցախի կարծիքը ոչ ոք չի՞ հարցնում հիմա:

- Արցախի կարծիքը մնացել է անփոփոխ՝ մենք Ադրբեջանի մաս չենք լինելու երբեք: Բոլորը պէտք է սա լաւ հասկանան: Ասենք, դեսպանները վեր են կենում, գալիս են Շուշի: Դրանով, փաստօրէն, Ադրբեջանին ասում են՝ «Արցախը ձերն է»: Մեզ համար դա անընդունելի է: Մենք ասում ենք՝ այստեղ երկու տարբերակ կայ. կա՛մ պէտք է կանգնենք մինչեւ վերջ, մինչեւ վերջին կաթիլ արիւնը, կոտորւենք, կա՛մ պէտք է ազգովի դուրս գանք: Ուրիշ տարբերակ չկայ, չե՛նք լինելու Ադրբեջանի կազմում: Սա պարզ է: Սա է մեր դիրքորոշումը:

 

- Շատ լաւ: Այդ դէպքում ինչպէ՞ս է պաշտօնական Ստեփանակերտը պատկերացնում Արցախի կարգավիճակը մօտ ապագայում՝ հաշւի առնելով ռազմաքաղաքական դրութիւնը եւ մասնաւորապէս՝ ռուս խաղաղապահների, ռուսական զօրքերի ներկայութիւնը Արցախում:

- Ինքնակառավարւող, անկախ երկիր, առանձին սուբիեկտ, որը ունի իր աշխարհաքաղաքական դերակատարութիւնը տարածաշրջանում: Որպէս աշխարհաքաղաքական սուբիեկտ պէտք է հանդէս գանք:

 

- Անկախ հանրապետութիւն, որը յետոյ ձգտելու է Հայաստանի հետ միացմա՞նը, թէ՞ որը լինելու է Ռուսաստանի կազմում կամ այլ կարգավիճակ է ստանալու:

- Տեսէք: Սա այնքան հեռաւոր ապագայի խնդիր է, որ հիմա շահարկելը, Կիկոսի պատմութիւնը սարքելը ճիշտ չէ: Ամենակարեւորը՝ չե՛նք լինելու Ադրբեջանի կազմում, պահպանելու ենք մեր ինքնիշխանութիւնը: Այնուհետեւ կը տեսնենք:

 

- Շնորհակալ եմ հարցազրոյցի համար, պարոն Բաբայեան:

Հարցազրոյցը վարեց Արամ Սարգսեանը

 

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։