Հա

Քաղաքական

02/12/2021 - 10:10

«Նախիջեւանը հայաթափւեց այդ նոյն «խաղաղութեան» շրջանակներում». քաղաքագէտ

Հայաստանում կատարւող վերջին իրադարձութիւնների, Սոչիում կայացած հանդիպման ժամանակ չքննարկւած հարցերի եւ հնարաւոր «խաղաղութեան դարաշրջանի» բացման մասին Yerkir.am-ը զրուցել է քաղաքագէտ Թեւան Պօղոսեանի հետ։

«alikonline.ir» - Հայաստանում կատարւող վերջին իրադարձութիւնների, Սոչիում կայացած հանդիպման ժամանակ չքննարկւած հարցերի եւ հնարաւոր «խաղաղութեան դարաշրջանի» բացման մասին Yerkir.am-ը զրուցել է քաղաքագէտ Թեւան Պօղոսեանի հետ։

 

- Պարո՛ն Պօղոսեան, ներկայիս իշխանութիւններն Արցախի մեծ մասի կորստից յետոյ փորձում են ամէն կերպ հասարակութեանը նախապատրաստել, այսպէս կոչւած, խաղաղութեան պայմանագրի կնքմանը։ Հետաքրքիր է՝ արդեօ՞ք Ադրբեջանի հետ «խաղաղութեան դարաշրջան» բացող իշխանութիւնները հարց տւել են՝ Ադրբեջանն ուզո՞ւմ է այդ խաղաղութիւնը:

- Իհարկէ, չեն տւել, եթէ տային, ապա չէր առաջանայ այնպիսի հարց, թէ՝ ցանկանում ենք Ադրբեջանին հարցնել` իրենց նպատակը ո՞րն է. ուզում են ցեղասպանե՞լ հայերին, թէ՞ ոչ։ Այս մօտեցումը միայն կարելի է ցինիզմով մեկնաբանել։ Ձեր թշնամին երբեւէ յետ կը կանգնի՞ իր նպատակներից։ Նպատակների մասին եզրակացութիւնը կազմում ենք ոչ թէ խօսքի, այլ գործողութիւնների վրայ։

Ուղղակի պէտք է գիտակցենք՝ Ադրբեջանում փոփոխութիւններ չեն եղել, Թուրքիայում էլ` վերջին 5 տարիներին, այդ ո՞նց է ստացւում, որ 2018-19 թւականների «կոնստրուկտիւ» ղեկավարը զէնքով սկսեց կրակել։ Դա չի սկսւել սեպտեմբերի 27-ին, չգիտես՝ ինչու, բոլորս մոռանում ենք, որ ընդամէնը դրանից երկու ամիս առաջ տաւուշեան դէպքերն էին։ Բայց այդ ժամանակ մենք ունէինք յաղթանակած բանակ. փաստօրէն, նախկինների կողմից բանակը չէր թալանւել, իսկ յետոյ օգոստոս-սեպտեմբեր ամիսներին՝ մինչեւ 27-ը, թալանւեց ամէն ինչ, եւ ունեցանք պարտութիւններ։

Գիտէք` մեզ թւում է, որ մենք ենք ինչ-որ ձեւով ներազդելու Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի քաղաքականութեան վրայ։ Այդ քաղաքականութիւնը նոր չի ձեւաւորւել. 1000 տարի առաջ, երբ թուրքերը ներխուժեցին տարածաշրջան, այդ ժամանակից սկսած, Հայաստանը փոքրանում եւ փոքրանում է։ Թուրքիան եւ Ադրբեջանը առաջնորդւելու են իրենց սեփական մօտեցումներով։ Միակ լեզուն, որը թշնամին գիտի, ուժի լեզուն է։ Մենք այդ ուժը կարողացանք միասնական ցուցադրել 1994 թ., երբ Ադրբեջանը գնաց եւ Արցախի հետ նստեց բանակցութիւնների սեղանի շուրջը` ստորագրելով զինադադար։

 

- Վերջին շրջանում Էրդողանը մեծ պլաններ ունի այս տարածաշրջանի եւ, յատկապէս, Հայաստանի հետ կապւած։ Մտավախութիւն չկա՞յ, որ սիրիական սցենարը չի կրկնւի այստեղ, եւ թուրքական զօրքերը չեն ներխուժի Սիւնիք։

- Էրդողանի պլանը մէկն է` Հայաստանի չլինելը։ Հասկանալի է, որ Զանգեզուրի միջանցքը նրանց միշտ է հետաքրքրել, ու հիմա ենք դիտարկում Մոնթէի խօսքերը՝ եթէ չլինի Արցախը, մենք կը շրջենք հայոց պետականութեան վերջին էջը: Հասկանալի է, որ եթէ Արցախը վերցրին, յաջորդը Սիւնիքն է, իսկ դրանից յետոյ Հայաստան լինել չի կարող։ Երէկ էլ տեսանք, որ Էրդողանը դարձեալ կրկնեց՝ «Զանգեզուրի միջանցքը» իրենց նպատակն է, եւ իրենք դա անպայման, ինչ գնով էլ լինի, պէտք է վերցնեն։

Այնպէս որ՝ նրանք իրենց ծրագրերը իրագործելու համար քայլերի են դիմում։ Եթէ Հայաստանը ուժեղ լինի, ծրագրերը կը խափանի, իսկ եթէ՝ ոչ, ապա ո՛չ պանթուրքիզմի, ո՛չ Թուրքիայի հայատեացութեան, ցեղասպանութեան քաղաքականութեան շարունակութեանը չենք կարող դիմագրաւել։ Թուրքիան կամ Ադրբեջանը ցանկացած դէպքում, երբ հասկանան, որ կարող են մինչեւ վերջ լուծել այդ խնդիրը, գնալու են այդ խնդրի հետեւից։

 

- Փաստօրէն, եռակողմ հանդիպումից պարզ դարձաւ, որ կողմերը դէ ֆակտօ հաստատում են՝ Արցախի կարգավիճակի հարցը փակւած է, քանի որ ոչ մի խօսք չկար Արցախի մասին, թէ ինչպիսի՞ն է լինելու Արցախի ապագան։

- Տեսէք` ամբողջ խնդիրը մեր մէջ է՝ արդեօ՞ք Հայաստանի իշխանութիւնները կը խօսեն մեր շահերից։ Գործող իշխանութիւնները ձեռքերը լւացել են Արցախի հարցից։ Այլ պարագայում չմոռանանք, որ կայ ՀՀ օրէնք, ըստ որի՝ արգելւում է Հայաստանի որեւէ պաշտօնեայի ստորագրութիւն մի փաստաթղթում, որտեղ Արցախի խնդիրը՝ ինքնորոշման իրաւունքը, ամրագրւած չլինի։ Եթէ այդպէս է եղել, այն դառնում է անօրինական, եթէ, իհարկէ, մենք իրաւական պետութիւն լինէինք, բայց, ցաւօք, շատ հեռու ենք դրանից։

 

- Խօսւում է սահմանազատման եւ սահմանագծման անհրաժեշտութեան մասին, բայց ի՞նչ սկզբունքով եւ տրամաբանութեամբ, ոչ մի խօսք։ Հաշւի առնելով մինչ օրս տեղի ունեցող իրադարձութիւնների ընթացքը՝ դժւար չէ գուշակել, որ իրադարձութիւնները նոյնպէս զարգանալու են ոչ ի շահ Հայաստանի:

- Ցաւօք, պարտւած իշխանութիւնները չեն կարողանալու որեւէ բանակցային սեղանի շուրջը Հայաստանի շահն առաջ տանել։ Բանակցողի փոփոխութեան անհրաժեշտութիւն կայ, եւ դա պէտք է ցանկացածը գիտակցի, եւ առաջինը հէնց իրենք` բանակցողները։ Այս պարագայում մենք միշտ պարտւած ենք լինելու։ Նոյնիսկ մինչ Սոչի գնալն էինք այդ մասին խօսում, որ մենք պէտք է հասկանանք՝ այո, Ադրբեջանն իր շահերի հետեւից է քայլ առ քայլ գնում` ցանկանալով հայաթափել Արցախը, ճնշումներ գործադրել (դա կը լինի նաեւ ուժի ցուցադրութեամբ), կտրել Սիւնիքը Հայաստանից։ Որքան կը ստացւի, կը ստացւի, իսկ յետոյ կը հասնի մի կէտի, որ, այսպէս ասած, «խաղաղութեան դարաշրջանում» աւելի արագ կը կորցնենք շատ հայկական տարածքներ, քան երբ ունէինք առճակատումներ։ Օրինակ` նոյն Նախիջեւանը հայաթափւեց «խաղաղութեան» շրջանակներում։

 

- Ներկայի իշխանութիւնների վարած քաղաքականութիւնն արդեօ՞ք սպառնալիք չէ Հայաստանի ինքնիշխանութեանը, երբ ակնյայտ երեւում է, որ Էրդողանը նպատակ ունի, ի հաշիւ Հայաստանի տարածքների, միաւորել թուրքական աշխարհը։

- Բնական է, բայց հարց է, թէ հիմա պանթիւրքիստական աշխարհի ո՞ր մասը կը միաւորի, ինչպիսի՞ քայլեր կը կատարի։ Այդ իմաստով Թուրքիան, ինչպէս այդ նպատակները ունեցել է նախկինում, այդպէս էլ շարունակում է։ Մենք պէտք է գիտակցենք մեր ճակատագիրը եւ պատրաստ լինենք այդ ճակատագրով ապրելուն՝ կա՛մ կը լինենք, կա՛մ կը ձուլւենք։ Յստակ չեմ կարող ասել` ինչ սցենարներ կը լինեն, բայց ինքներս մեզ հարց տւե՞լ ենք՝ որքա՞ն է եղել մեր ինքնիշխանութիւնը մինչեւ 2018թ. եւ որքա՞ն է եղել 2018թ. մինչ 2020թ. սեպտեմբերի 27-ը, իսկ որքա՞ն է այդ իշխանութիւնը մնացել դրանից յետոյ։

Նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթի 9-րդ կէտը եթէ մինչեւ վերջ կարդում ենք, էլ այդտեղ ինքնիշխանութեան մասին խօսք անգամ չկայ։ Ինքնիշխանութիւնն այն էր, երբ ցանկացած հայ հանգիստ կարող էր գնալ Արցախ։ Մենք ինքնիշխանութեան խնդիր ենք ունեցել, երբ որոշում էինք անդամակցել տարբեր կազմակերպութիւնների։ Երբ ինքնիշխանութիւն ենք ասում, ապա պէտք է յստակ պատկերացնենք՝ ո՞րն է, որ բխում է մեր շահերից, որտե՞ղ մենք կարող ենք աւելի երկար ճանապարհ ունենալ ՀՀ-ի համար։ Հիմա, երբ ամբողջ Սիւնիքի անվտանգութիւնը ապահովում է մեր ռազմավարական դաշնակիցը, էլ ի՞նչ ինքնիշխանութեան մասին է խօսքը։ Երբ մեզ ստիպում են երթեւեկել ոչ թէ այն ճանապարհներով, որ մենք ունենք, այլ այլընտրանքային (ամէն օր արագ-արագ ճանապարհ են կառուցում), ապա դա արդեօ՞ք ինքնիշխանութիւն է։ Միայն նախարար նշանակելուց ես եմ որոշում՝ դա՞ է ինքնիշխանութիւնը։

 

- Ինչպիսի՞ զարգացումներ էք կանխատեսում Բրիւսէլում կայանալիք հանդիպումից յետոյ, արդեօ՞ք Փաշինեանը կը բարձրացնի Արցախի հարցի կարգաւորման եւ Արցախի ժողովրդի իրաւունքի իրացման հարցը։

- Բրիւսէլում կայանալիք հանդիպումից որեւէ ակնկալիք չպէտք է ունենալ։ Այս իշխանութիւններն ամէն օր իրենց վարքագծով են ապացուցում, որ իրենք փակել են Արցախի հարցը։ Մինչեւ Սոչիի հանդիպումը` օրեր առաջ, Փաշինեանը մամուլի ասուլիսում Արցախի հարցի կարգաւորման մասին ասում է՝ արդեօ՞ք դա մեզ պէտք է, դա մեզ ի՞նչ է տալու։

 

Լենա Կարապետեան

 

Յարակից լուրեր

  • Հայաստանը դառնում է մէկ մարդու կամքից, քաղաքական քիմքից, արժեհամակարգից ու պատկերացումներից կախւած երեւոյթ
    Հայաստանը դառնում է մէկ մարդու կամքից, քաղաքական քիմքից, արժեհամակարգից ու պատկերացումներից կախւած երեւոյթ

    «alikonline.ir» - «Այո, ԵՊՀ կառավարման խորհրդի նախագահը ՔՊ վարչութեան նախագահ Սուրէն Պապիկեանն է: Այդ որոշումը ե՛ս եմ կայացրել, բայց Սուրէն Պապիկեանը չի գնացել այնտեղ, ոչ էլ Տիգրան Աւինեանը՝ այնտեղ ՔՊ-ացնելու, այլ գնացել են՝ բուհերին պաշտպանեն կուսակցականացումից: Սա է գործիքը: Գնացել են, որ բուհերից արմատախիլ անեն բոլոր կուսակցական, խմբային, կոռուպցիոն եւ ենթակոռուպցիոն երեւոյթները, դրա համար մանդատ ենք ստացել»,- այսպիսի յայտարարութիւն արեց վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանը իր վերջին առցանց ասուլիսում: Մինչդեռ 2018-ի ապրիլին յայտարարել էր, թէ՝ բուհերը պէտք է ապաքաղաքականացւեն ու որեւէ կուսակցական չպէտք է բուհ կառավարի:

    Aravot.am-ը ՀՅԴ Հայաստանի ԳՄ անդամ, «Հայաստան» խմբակցութեան պատգամաւոր, ԱԺ գիտութեան, կրթութեան, մշակոյթի, սփիւռքի, երիտասարդութեան եւ սպորտի հարցերի յանձնաժողովի անդամ Լիլիթ Գալստեանին հարցրեց՝ Փաշինեա՞նը պէտք է որոշի ԵՊՀ կառավարման խորհրդի նախագահին, թէ՞ դրա համար հոգաբարձուների խորհուրդ կար ու խորհուրդը պէտք է որոշէր:

    Նա պատասխանեց. «Արդէն 3 տարի է՝ մենք հասկացել ենք, որ ՔՊ-ն ու Նիկոլ Փաշինեանը իրենց նախկին էութեան, իրենց հաստատումների, համոզումերի 180 աստիճանով խեղւած իրականութիւնն են պարտադրում հայ ժողովրդին: Աւելի քան տրագիկոմիկ էր Նիկոլ Փաշինեանի շուրթերից լսելը, թէ՝ Հայաստանի բրենդային պատկերը ժողովրդավարութիւնն է: Նրանք դեռ հաւատում են, որ Հայաստանը ժողովրդավարութեան բաստիոն է»:

    Երբ փոխանցեցինք՝ Գագիկ Մելքոնեանն ասում է՝ Բրիւսէլ են կանչում, մեզ մարդատեղ են դնում, նշանակում է՝ ժողովրդավար ենք՝ Գալստեանը արձագանգեց. «Չգիտեմ ինչպէս կառուցեմ խօսքս, որ անձնական վիրաւորանքի դաշտ չտանեմ, բայց պարոն Մելքոնեանին, որ յայտնւել է խորհրդարանում ՔՊ ցուցակով, երեւի ինչ-որ առիթով եւրոպական կառոյցների, արժեհամակարգերի, կանոնադրութիւնների նաեւ մեր անդամակցութեան վերաբերեալ որոշակի նիւթեր կը տամ ու կը հասկանայ, որ Երեւան-Բրիւսէլ, Երեւան-Ստրասբուրգ տոմսի գոյութիւնը, կամ նոյնիսկ ժողովրդավարութեան, պառլամենտարիզմի մայրաքաղաք Լոնդոն մեկնելը դեռ չի նշանակում, որ դու այդ ինստիտուտի բաժնեկից եւ ժողովրդավար ես»:

    Ինչ վերաբերում է բուհերի քաղաքականացմանը, Լիլիթ Գալստեանը նշեց, որ այս իշխանութիւնները «զոռբայութեամբ» «Կրթութեան մասին» օրէնքում փոփոխութիւնները բերեցին ու անցկացրեցին արագընթաց. «Բուհերի կառավարման թափանցիկ ու ժողովրդավարական մեխանիզմներ ունէինք: Ըստ էութեան, բուհերի կառավարման խորհուրդը դարձրեցին 5 եւ 3-ը նշանակւում են լիազօր մարմնի կողմից: Սա եւս զաւթման մասին է խօսում: Այն Փաշինեանը, որն իբրեւ ընդդիմադիր պատգամաւոր այստեղ բոցաշունչ ելոյթներ էր ունենում կրթութեան համակարգի քաղաքականացման եւ իշխող քաղաքական ուժերի ձեռք տակ պահելու մասին էր խօսում, այսօր ոչ միայն բուհերն են քաղաքականացւում Պապիկեանի, Տիգրան Աւինեանի նշանակումով: Այստեղ խօսում են բարոյականութեան մասին, բայց երկրորդ վայրկեանին հակառակն են ապացուցում: Գլխիվայր այսօր էլ շրջում են դպրոցի կառավարման մոդելը եւ, ըստ էութեան, նոյնը վերաբերում է դպրոցի տնօրէններին, այլեւս տնօրէնի համար նախատեսել են նշանակովիութեան ինստիտուտը: Հայաստանը դառնում է մէկ մարդու կամքից, քաղաքական քիմքից, արժեհամակարգից ու պատկերացումներից կախւած երեւոյթ»:

    Դիտարկմանը, որ իրենք էլ ձեզ են քննադատում, որ դպրոցների տնօրէններին կուսակցականացրել էիք, դուք էլ ՀՀԿ-ի հետ կոալիցիոն գործընկեր էիք՝ Լիլիթ Գալստեանը պատասխանեց. «Ներողութիւն, շատ յաճախ անպատասխանատու գնահատականներ ենք շպրտում: Եթէ հանրակրթութեան մէջ խնդիրներ կան, գնում ենք ամէն ինչ ոչնչացման ճանապարհով, չենք գնում լուծման ճանապարհով: Սրանք մերժումն ու ուրացումը բերեցին հաւասարեցրեցին: Նախ, վերջին իշխանութիւնների օրօք մենք ընդամէնը մէկ տարի եւ մի քանի ամիս ենք եղել իշխանութեան մաս, բայց դա չի նշանակում, որ ես մերժում եմ դա: Հայրասպանութեան վերածւող ուրացումի են գնացել սրանք՝ կուզի կրթական համակարգին վերաբերի, արտաքին քաղաքականութեանը, բանակին: Դրա համար ունենք պարտւած, նւաստացած, զգետնւած Հայաստանը, Եռաբլուրն է նրանց կնիքը: Տկլոր, սին մեղադրանքները երբեւէ տեսե՞լ էք, որ փաստերով ամրագրեն: Այո, ունեցել ենք խնդիրներ, 3 տարի դուք եկել էք Հայաստանը նորովի կառուցելու, բայց որտեղ ձեռք տւեցին, այնտեղ աւեր եւ քանդում»:

    Փոխանցեցինք՝ ՔՊ պատգամաւոր Յակոբ Ասլանեանն ասում է, որ Եռաբլուրը ձեր մեղքն է, քանդեցիք երկիրը՝ Լիլիթ Գալստեանը հակադարձեց. «Մենք պետականութիւն ենք կառուցել, մենք երկիր ու հայրենիք ենք ազատագրել, ՀՅԴ-ն մասնակցել է հայոց պետականաշինութեանը: Կարելի՞ է այդպէս մերկապարանոց յայտարարութիւն անել, ո՞նց արձագանգենք, ասենք՝ տգիտութիւն է, չեմ պատասխանում այդ տգէտ յայտարարութիւններին: Իսկապէս տգէտ է, ո՞նց կարելի է: Եւ այդ յայտարարողը պատմութեան ուսուցիչ է, ո՞նց կարելի է այդքան սնամէջ լինել»:

     

  • Արցախի Հանրապետութեան հռչակումը տեղի է ունեցել մինչեւ Ադրբեջանի կողմից իր անկախութեան հռչակումը
    Արցախի Հանրապետութեան հռչակումը տեղի է ունեցել մինչեւ Ադրբեջանի կողմից իր անկախութեան հռչակումը

    Lragir.am-ի զրուցակիցն է ՀՅԴ անդամ, Ազգային ժողովի «Հայաստան» խմբակցութեան պատգամաւոր Արթուր Խաչատրեանը։

  • Թուրքիայի համար հիմա շատ կարեւոր է աշխարհում բարձրացնել իր հեղինակութիւնը
    Թուրքիայի համար հիմա շատ կարեւոր է աշխարհում բարձրացնել իր հեղինակութիւնը

    Նիկոլ Փաշինեանն իր առցանց ասուլիսի ժամանակ, անդրադառնալով հայ-թուրքական յարաբերութիւնների կարգաւորմանը, ասել է, որ Հայաստանը երբեք Հայ Դատի քաղաքականութիւն չի վարել եւ որ երբեք Հայաստան-Թուրքիա սահմանը կասկածի տակ չի առել։ Վերջերս էլ Թուրքիան Հայաստանին հրաւիրել է Անթալիայի դիւանագիտական ֆորումին, իսկ Նիկոլ Փաշինեանը հնարաւոր համարեց, որ առաջարկը չեն մերժի։

  • ««Այս պահին առկայ օրակարգը միայն ի վնաս Հայաստանի է». դէ ֆակտօ իշխանութիւնները չեն պաշտպանում երկրի շահը». «Փաստ»
    ««Այս պահին առկայ օրակարգը միայն ի վնաս Հայաստանի է». դէ ֆակտօ իշխանութիւնները չեն պաշտպանում երկրի շահը». «Փաստ»

    Այսպէս կոչւած՝ հայ-թուրքական յարաբերութիւնների կարգաւորման գործընթացում «Կովկաս» ինստիտուտի փորձագէտ, քաղաքագէտ Հրանտ Միքայէլեանը միանգամից մի քանի կողմերի ներգրաււածութիւն է տեսնում:

  • «Փորձ է արւում մեղաւորի գտնել անցեալ եւ ապագայում անխուսափելի պարտութիւնների համար. ի՞նչ է նշանակում ՀՀ նախագահի հրաժարականը». Regnum  
    «Փորձ է արւում մեղաւորի գտնել անցեալ եւ ապագայում անխուսափելի պարտութիւնների համար. ի՞նչ է նշանակում ՀՀ նախագահի հրաժարականը». Regnum  

    Հայաստանի նախագահի հրաժարականի յայտարարութիւնը սենսացիա չդարձաւ: Իրական իշխանութիւնն ու լիազօրութիւնները մի քանի տարի է, ինչ պատկանում են կառավարութեանը, որը, չնայած ներքին քաղաքականութեան տապալումներին եւ անգամ 2020 թւականին պատերազմում կրած պարտութեանը, գլխաւորում է Նիկոլ Փաշինեանը: Այս մասին գրում է Regnum գործակալութեան յօդւածագիր Ալեքսանդր Սաւելեւը՝ վերլուծելով նախագահի հրաժարականի ենթատեքստը:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։