Հա

Քաղաքական

02/10/2022 - 14:20

Որոշ դիտարկումներ մի հարցազրոյցի առիթով

Քաղաքական իրապաշտութիւնը ենթադրում է նաեւ առարկայական լինել անցեալի քաղաքական իրադարձութիւնները մեկնաբանելիս: Ցաւօք, մենք դա չտեսանք առաջին նախագահի վերջին հարցազրոյցի ժամանակ եւ փորձենք համեստաբար որոշ դիտարկումներ անել:

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ

 

Քաղաքական իրապաշտութիւնը ենթադրում է նաեւ առարկայական լինել անցեալի քաղաքական իրադարձութիւնները մեկնաբանելիս: Ցաւօք, մենք դա չտեսանք առաջին նախագահի վերջին հարցազրոյցի ժամանակ եւ փորձենք համեստաբար որոշ դիտարկումներ անել:

Շփոթեցնող է կրկին անվտանգութեան փոխարէն թմբկահարել խաղաղութեան հարցը: Այն, ինչ անում են այսօրւայ իշխանութիւնները: Վերջին տարիներին Հայաստանի դէ ֆակտօ իշխանութիւնների կողմից Արցախեան հիմնախնդրի կարգաւորման տրամաբանութիւնը տարածաշրջանում, այսպէս կոչւած դէպի խաղաղութեան հաստատման առաքելութիւն «միակողմանիօրէն» թեքելով, մենք աւելի հեռացանք հակամարտութեան կարգաւորման հայանպաստ լուծման վերջնակէտից: Եւ դա պայմանաւորւած էր այն պարզ տրամաբանութեամբ, որ Ադրբեջանը պատրաստ չէր եւ չի էլ ուզում պատրաստւել խաղաղութեան: Քանի մենք պատրաստ չենք, կամ ի զօրու չենք ապահովել մեր անվտանգութիւնը, մեզ համար խաղաղութիւն չի լինելու: Տարածաշրջանային խաղաղութիւնը լաւ բան է, բայց այն հաստատելու համար եւս ուժ է պէտք, որը մենք չունենք, եւ այդ տեսանկիւնից անիմաստ սնապարծութիւն է անընդհատ խաղաղութիւնից խօսելը: Իրականում թուրքի հետ հնարաւոր չէ խաղաղ հարեւանութեամբ ապրել, բայց կարելի է այնպէս անել, որ այդ հարեւանութիւնը հնարաւորինս անվտանգ լինի: Հետեւաբար մեր նպատակը ոչ թէ, կամ ոչ այնքան խաղաղութեան հաստատումը պէտք է լինի, այլ որքան՝ մեր անվտանգութեան ապահովումը:

Առաջին հանրապետութեան անկման շրջանից բերւած օրինակը որպէս մոդել առաջարկւում էմանիպուլացւած ձեւով՝ այսօրւայ խնդրի լուծման համար, քանի որ այն աղճատւած ներկայացւեց: Ներկայացւեց, թէ դաշնակցականներն ու կոմունիստներն իրար հետ լեզու գտան եւ Հայաստանում երկարատեւ խաղաղութիւն հաստատւեց: Իրականում իրար հետ լեզու գտան Հայաստանի առաջին հանրապետութեան եւ Խորհրդային Ռուսաստանի ղեկավարութիւնները: Առաջին նախագահը պարտաւոր էր այս կտրւածքով ներկայացնել իրողութիւնը: Առաջին Հանրապետութեան տարիներին, յատկապէս ակնարկւող ժամանակաշրջանում, Հայաստանի ներսում Դաշնակցութիւնը, որպէս ղեկավար ուժ, այնպիսի ներքաղաքական խնդիրներ չունէր, ինչպիսին ունի Հայաստանի այսօրւայ իշխանութիւնը: Պէտք է ասել ոչ թէ այն օրերին դաշնակցականներն ու կոմիունիստներն ունեցան խոհեմութիւն իրար հետ լեզու գտնելու եւ խաղաղութիւն ապահովելու, այլ Դաշնակցութիւնը որպէս կուսակցութիւն խոհեմութիւն ունեցաւ յանուն երկրի եւ ժողովրդի անվտանգութեան լեզու գտնել Ռուսաստանի հետ: Դաշնակցութեան մէջ կային մարդիկ (Դրաստամատ Կանայեան եւ ուրիշներ), ովքեր համարձակութիւն ունեցան դրսեւորելու այդ խոհեմութիւնը:

Բոլորովին անիմաստ եւ անտեղի էր պատմութիւնից բերւած միւս օրինակը: Երկրորդ աշխարհամարտի աւարտին Գերմանիայի եւ Ճապոնիայի կապիտուլեացիաները անհամեմատելի են Հայաստանի հնարաւոր կապիտաուլեացիայի հետ, թէ՛ պատճառների, եւ թէ՛ հետեւանքների առումով: Նախ՝ թէ՛ Գերմանիան, թէ՛ Ճապոնիան պատժւեցին իրենց գործած յանցանքների համար: Հայաստանը նման յանցանք չի գործել: Երկրորդ, եթէ Գերմանիան եւ Ճապոնիան ստիպւած լինելուց բացի գիտակցաբար գնացին կապիտուլեացիայի, ապա նրանք գիտէին, որ ունեն վերականգնւելու համար բաւարար տարածքային, մարդկային, նաեւ գաղափարական, բարոյական, հոգեբանական, կազմակերպական ներուժ: Անկեղծ եւ իրապաշտ լինենք, Հայաստանը դրանցից ոչ մէկը չունի:

Իսկ ի՞նչ չասւեց պատմութիւնից: Այո, ոչ մի խօսք, առաւել եւս համոզիչ խօսք այն մասին, որ թուրքերի հետ ոչ մի պայմանագիր չի կարող երաշխիք լինել ոչ անվտանգութեան, ոչ էլ այնքա՜ն ցանկալի խաղաղութեան համար: Ադրբեջանը, Թուրքիայի հովանաւորութեամբ, կը ներէք արտայայտութեանս համար, պետքարանի համար կօգտագործի Հայաստանի հետ ցանկացած խաղաղութեան պայմանագիր, եթէ կարող է զաւթել եւ նւաճել աւելին, քան նշւած է այդ պայմանագրում: Որովհետեւ Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի նպատակը ոչ թէ խաղաղութեան հաստատումն է, այլ Հայաստանի վերացումն ու ոչնչացումը: Ուրեմն պատրաստ լինենք Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի դէմ պայքարին, որի մասին, ցաւօք, առաջին նախագահը ոչինչ չասաց:

 

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակութիւն © 2011-2022 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանւած են։