Հա

Քաղաքական

16/04/2017 - 09:10

Դէպի ո՞ւր է գնալու Թուրքիան

Եթէ նոր Սահմանդրութիւնն ընդունւի, ապա էականօրէն կընդլայնւեն նախագահ Ռեջեբ Թայիբ Էրդողանի լիազօրութիւնները: Նա կստանայ կառավարութեան կառուցւածքը փոխելու, խորհրդարանը լուծարելու, բիւջէ կազմելու, օրէնքի ուժ ունեցող հրամանագրեր արձակելու, արտակարգ դրութիւն յայտարարելու եւ բարձրաստիճան դատաւորներին նշանակելու իրաւունք:

ԱՐԱՄ ՇԱՀՆԱԶԱՐԵԱՆ

 

Ապրիլի 16-ը վճռորոշ օր է Թուրքիայի Հանրապետութեան համար:

Թուրքիայում, այսօր, անցկացւելու է սահմանադրական հանրաքւէ, որն էլ վճռելու է երկրի կառավարման հետագայ ընթացքը:

Եթէ նոր Սահմանդրութիւնն ընդունւի, ապա էականօրէն կընդլայնւեն նախագահ Ռեջեբ Թայիբ Էրդողանի լիազօրութիւնները: Նա կստանայ կառավարութեան կառուցւածքը փոխելու, խորհրդարանը լուծարելու, բիւջէ կազմելու, օրէնքի ուժ ունեցող հրամանագրեր արձակելու, արտակարգ դրութիւն յայտարարելու եւ բարձրաստիճան դատաւորներին նշանակելու իրաւունք:

Թուրքիայի հարցերով անկախ փորձագէտների կարծիքով՝ հանրաքւէի դրական ելքի պարագայում երկիրը կը գնայ աւտորիտարիզմի՝ մէկ անձի դիկտատուրայի ամրապնդման ճանապարհով, թաւալգլոր գահավիժելով դէպի բռնապետութեան անդունդը:

Ըստ նրանց՝ դա նախագահ էրդողանին եւ  «Արդարութիւն եւ զարգացում» կուսակցութեանը հնարաւորութիւն կընձեռի ներքաղաքական ասպարէզում որոշակիօրէն սահմանել տոտալ վերահսկողութիւն, աւելացնել բռնաճնշումները, կտրուկ սահմանափակել քաղաքացիական ազատութիւններն ու իրաւունքները:

Իսկ արտաքին ասպարէզում, ակնյայտ է, որ կը լինեն որոշակի վերաշեշտադրումներ, որոնք, մասնաւորապէս, կարտացոլւեն ԵՄ-ի հետ յարաբերութիւններում՝ դիւանագիտական եւ քաղաքական շրջանակում նոր լարւածութեան պատճառ դառնալով:

Կարելի է ենթադրել, որ այդ լարւածութեան առաջին զոհը կը դառնայ ԵՄ-ին անդամակցութեան Թուրքիայի արդէն իսկ մշուշոտ հեռանկարը:

Սա, միանշանակօրէն, այնքան էլ ձեռնտու չէ Թուրքիայի իշխանութիւններին, քանզի նրանց համար Եւրոպան շարունակում է մնալ կենսական այն տարածքը, որտեղ թուրքերը յոյս ունեն ձեռք բերել նոր կարգավիճակ միջազգային ասպարէզում:

Այս համատեքստում, տրամաբանական հարց է ծագում, թէ ի՞նչ է սպասւում ապագայում, եթէ, իհարկէ, հանրաքւէում յաղթեն «Evet»-ի (թուրքերէն՝ այո) կողմնակիցները:

Պատասխանը, կարծում ենք, թէ միանշանակ է. Թուրքիան կը դառնայ առաւել ագրեսիւ ու անհանդուրժող պետութիւն:

Այդ վիճակից կարող են գոհ մնալ առաջին հերթին Ռուսաստանն ու յատկապէս ԱՄՆ-ն, որոնք, հաւանաբար, կստանան Թուրքիայի վրայ ազդելու յաւելեալ դիւիդենտներ:

Ինչ վերաբերում է անմիջական հարեւանների հետ յարաբերութիւններին, ապա նման միտումները միանշանակօրէն չեն կարող բացասական չանդրադառնալ Թուրքիայի՝ դրկիցների հետ յարաբերութիւնների վրայ, յատկապէս Իրանի, Սիրիայի եւ Հայաստանի կտրւածքով:

Չի կարելի չհամաձայնւել փորձագիտական այն մտքի հետ, համաձայն որի՝ միջազգային հանրութեանը, յատկապէս Թուրքիայի հարեւաններին, միանշանակ ձեռնտու է գործ ունենալ այնպիսի երկրի հետ, որտեղ ընթանում են ժողովրդավարական գործընթացներ եւ կան աւելի կանխատեսելի իշխանութիւններ: Սակայն, ըստ երեւոյթի, Թուրքիան որոշել է ընթանալ տրամագծօրէն հակառակ ուղղութեամբ:

Չմոռանա՛նք. դէպի աւտորիտարիզմ գնացող Թուրքիայում, կտրուկ մեծանալու է իշխանութիւնների անկանխատեսելիութիւնը, իսկ դա միանշանակօրէն չի բխում ոչ մէկի շահերից:

Յարակից լուրեր

  • Եւրոխորհրդարանը Թուրքիային կոչ է արել ազատ արձակել ընդդիմադիրներ Քաւալային եւ Դեմիրթաշին
    Եւրոխորհրդարանը Թուրքիային կոչ է արել ազատ արձակել ընդդիմադիրներ Քաւալային եւ Դեմիրթաշին

    Եւրոխորհրդարանի արտաքին կապերի հարցերով յանձնաժողովը թուրքական իշխանութիւններին կոչ է արել բանտից ազատ արձակել ընդդիմադիր գործիչներ Օսման Քաւալային եւ Սելահաթին Դեմիրթաշին:

  • Ակնարկ. Իտլիպը եւ ռուսական արգելակները
    Ակնարկ. Իտլիպը եւ ռուսական արգելակները

    Սուրիական բանակի ռազմավարական նշանակութիւն ունեցող տեղաշարժերը ոչ միայն գետնի վրայ իրավիճակային փոփոխութիւն յառաջացուցած են, այլ նաեւ զգալիօրէն փոխած խաղին կանոնները: Սուրիական զինեալ ուժերը տարածքներ կը մաքրազտեն ահաբեկիչ տարրերէ եւ կը ձգտին Իտլիպի ամբողջական ազատագրումին: Դամասկոս-Հալէպ մայրուղիի թէ Հալէպի օդակայանի վերահսկումով սուրիական պաշտօնական բանակը տիրական ներկայութիւն կը վերահաստատէ այդ շրջանի կարեւորագոյն կէտերուն վրայ:

  • ՀՅԴ ներկայացուցիչը մասնակցել է Թուրքիայի HDP կուսակցութեան 4-րդ համագումարին
    ՀՅԴ ներկայացուցիչը մասնակցել է Թուրքիայի HDP կուսակցութեան 4-րդ համագումարին

    Փետրւարի 23-ին, Անկարայում տեղի ունեցաւ Թուրքիայի Ժողովուրդների ժողովրդավարական կուսակցութեան (HDP) հերթական 4-րդ համագումարը, որին մասնակցեցին հազարաւոր պատգամաւորներ, իսկ հազարաւորներն էլ զրկւած են մասնակցութիւնից՝ Թուրքիայի իշխանութիւնների կողմից հարուցւած արհեստական արգելքների պատճառով։

  • Վրացի փորձագէտն առաջարկում է ամերիկեան բազան Ինջիրլիքից Վրաստան տեղափոխել
    Վրացի փորձագէտն առաջարկում է ամերիկեան բազան Ինջիրլիքից Վրաստան տեղափոխել

    Բախւելով վերջին տարիներին ռազմավարական տարբերւող շահերի հետ՝ կապւած տարածաշրջանում Թուրքիայի ու Իրանի աճող ազդեցութեան հետ, Վաշինգտոնին անհրաժեշտ է վերանայել ԱՄՆ աւիաբազան Թուրքիայից Վրաստան տեղափոխելու հարցը:

  • Նշմար. Բարացուցական խօսք եւ անհեթեթ փորձ
    Նշմար. Բարացուցական խօսք եւ անհեթեթ փորձ

    Իտլիպի մէջ Թուրքիա-Ռուսիա լարուածութիւնը կը գտնուի բարձր մակարդակի վրայ: Դէպքերը կը զարգանան արագօրէն եւ ի վնաս թրքական կողմին: Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարարի «Իտլիպի մէջ հարցը կրնայ լուծուիլ, եթէ Ռուսիան մէկ կողմ կանգնի» անհեթեթ խօսքը լաւագոյնս կ՛արտայայտէ թրքական կողմին անճրկութիւնն ու յուսահատութիւնը, սակայն ասիկա այդ մասին միակ վկայութիւնը չէ, այլ գոյութիւն ունին այդ իրողութիւնը հաստատող նոյնքան խօսուն այլ օրինակներ:

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։