Հա

Քաղաքական

14/09/2020 - 12:00

«Արաբական աշխարհին սպառնացող օտարերկրեայ նոր զաւթիչները ոչ թէ պարսիկները կամ ռուսներն են, այլ` թուրքերը». MEM

Արաբական աշխարհին սպառնացող նոր օտարերկրեայ զաւթիչները ոչ թէ պարսիկներ կամ ռուսներ են, այլ` թուրքեր: Այս մասին ըստ News.am-ի՝ գրում է Դէյւիդ Հիրսթն իր` MEM-ում հրապարակւած յօդւածում:

«alikonline.ir» - Արաբական աշխարհին սպառնացող նոր օտարերկրեայ զաւթիչները ոչ թէ պարսիկներ կամ ռուսներ են, այլ` թուրքեր: Այս մասին ըստ News.am-ի՝ գրում է Դէյւիդ Հիրսթն իր` MEM-ում հրապարակւած յօդւածում:

«Արեւելեան Միջերկրական ծովի ամբողջ ափամերձ գիծը` Լիբանանից մինչեւ Եգիպտոս, իբր ապստամբել է իր հիւսիսային հարեւանի դէմ` պահանջելով վերականգնել օսմանեան տիրապետութիւնը: Արշաւը ղեկավարել է ԱՄԷ արտաքին գործերի նախարար Անւար Գարգաշը: Ելոյթ ունենալով Արաբական պետութիւնների լիգայում` Գարգաշն ասել է. «Թուրքիայի միջամտութիւնը արաբական երկրների ներքին գործերին տարածաշրջանին բացասական միջամտութեան վառ օրինակ է»:

Գարգաշը մեղադրել է Թուրքիային Միջերկրական ծովի ջրերում ծովային նաւարկութեան անվտանգութեանը սպառնալիքի մէջ, ինչը համապատասխան միջազգային օրէնքների ու կանոնադրութիւնների, ինչպէս նաեւ պետութիւնների ինքնիշխանութեան ակնյայտ խախտում է: Գարգաշից յետոյ ելոյթ է ունեցել Եգիպտոսի արտգործնախարար Սամեհ Շուքրին, ով ասել է, որ արաբական երկրների գործերին Թուրքիայի միջամտութիւնը լրջագոյն սպառնալիք է ազգային անվտանգութեան համար: «Եգիպտոսը մի կողմ չի կանգնի թուրքական հաւակնութիւնների առջեւ, որոնք դրսեւորւում են Հիւսիսային Իրաքում, Սիրիայում եւ Լիբիայում»,- ասել է նա: Նիստն անցկացւել է պաղեստինյան պատւիրակութեան նախագահութեամբ, որը նախապատրաստել էր ԱՄԷ-Իսրայէլ համաձայնագիրը դատապարտող յայտարարութեան նախագիծը:

Նրանց դիմումը մերժւել էր խորհրդի կողմից, որը որոշել էր մշտական ​​ենթայանձնաժողով ստեղծել` թուրքական ագրեսիան վերահսկելու եւ իրենց առջեւ ամէն յաջորդ նիստին զեկուցելու համար:

Անցած շաբաթ Թուրքիային ուղղւած յայտարարութիւնների տարափն աննկատ չմնաց Անկարայում: Թուրքիայի կառավարութեան բարձրաստիճան աղբիւրը դա նոյնպէս վերագրեց քրիստոնէական սիոնիստական ​​աւետարանական դաշինքին ԱՄՆ-ում:

«ԱՄԷ-ն ձգտում է Թուրքիայի մեկուսացմանն օպերատիւ մակարդակում»,- ասել է աղբիւրը, որը նախըտրել է չհրապարակել իր անունը: «Սակայն այս ռազմավարութեան իրական կողմնակիցներն Իսրայէլն ու իսրայէլամէտ լոբբիին մօտ կանգնած որոշ ամերիկացի քաղաքական գործիչներն են: Դրանք Թուրքիայի դէմ դաշինք ստեղծելու ցանկացած ջանքերի մի մասն էին: Դրանք սատարում են ԱՄԷ-ին` սիոնիստական ​​եւ աւետարանական դաշինքի շահերից, յատկապէս` նոյեմբերին կայանալիք նախագահական ընտրութիւններին ընդառաջ»:

Զաւեշտալին այն է, որ Իսրայէլի հետ յարաբերութիւնների կարգաւորման դէմ Արաբական պետութիւնների լիգայի մէկ այլ ենթայանձնաժողով դեռ գոյութիւն ունի` 2002-ին Սաուդական Արաբիայի ստեղծած Արաբական խաղաղութեան նախաձեռնութեան կողմից սահմանւած «Հող` խաղաղութեան դիմաց» սկզբունքի պահպանման համար: Այդ կոմիտէն անտեսւել է: Արաբական լիգայի թշնամին ոչ թէ Իսրայէլն է, այլ Թուրքիան:

Jordan Times-ը` թագաւորութեան պաշտօնական ձայնը, յօդւած է հրապարակել, որում նշւում էր. «Թուրքական զօրքերը եւ Անկարայի կողմից աջակցւող աշխարհազօրայինները գործում են արաբական երեք երկրներում` Լիբիայում, Սիրիայում եւ Իրաքում: Դա այն աշխարհաքաղաքական իրողութիւնն է, որը արաբական աշխարհը, ինչպէս նաեւ միջազգային հանրութիւնը պէտք է ընդունեն եւ արձագանքեն: Փաստացի, Թուրքիայի տարածքային, քաղաքական եւ տնտեսական հաւակնութիւններն այս երկրներում եւ դրանից դուրս գովազդւում են Թուրքիայի բարձրաստիճան ղեկավարների, այդ թւում` նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կողմից: Թուրքիան այժմ ռազմակայաններ ունի Կատարում, Լիբիայում, Սոմալիում, Հիւսիսային Կիպրոսում, Սիրիայում եւ Իրաքում, եւ ոչ բոլորը` օրինական կառավարութիւնների համաձայնութեամբ»:

Կան նաեւ այլ օտարերկրեայ խաղացողներ, որոնք փորձում են Թուրքիային նոր յանցագործ յայտարարել Արեւելեան Միջերկրական ծովում: Լիբանանի աւերւած մայրաքաղաք կատարած երկու ուղեւորութիւններից առաջինի ընթացքում Մակրոնն ասել էր. «Եթէ Ֆրանսիան չխաղայ իր դերը, իրանցիները, թուրքերը եւ սաուդցիները կը խառնւեն Լիբանանի ներքին գործերին»:

Մակրոնը ժամանել էր Բաղդադ, որտեղ հանդէս էր եկել «ինքնիշխանութեան իր նախաձեռնութեամբ»` յստակ յղում Թուրքիային, ինչպէս նշել է իրաքցի պաշտօնեան: Յունիսին Անկարան անդրսահմանային օդային եւ ցամաքային գրոհ էր իրականացրել Իրաքի հիւսիսում գտնւող քուրդ ապստամբների վրայ` առաջացնելով Բաղդադի զայրոյթը, որը դա Իրաքի տարածքի խախտում էր անւանել:

Մինչդեռ ֆրանսիական ռազմանաւերը համատեղ վարժանքներ են անցկացնում յոյների հետ` Կիպրոսի ափերի մօտ նաւթի հորատման շուրջ վէճի ֆոնին:
«Թուրքիան այլեւս գործընկեր չէ այս տարածաշրջանում»,- ասել է Մակրոնը լրագրողներին այս շաբաթ Կորսիկայում գագաթնաժողովին ընդառաջ` նշելով, որ եւրոպացիները պէտք է «յստակ եւ հաստատուն» լինեն Էրդողանի կառավարութեան հետ նրա «անընդունելի պահւածքի» հարցում:

Մակրոնը պնդում է, որ իր վէճը ոչ թէ թուրքերի, այլ Էրդողանի հետ է:

Այս մարտավարութիւնը փորձարկւել էր աւելի վաղ եւ ձախողւել էր: Խնդիրն այն է, որ Լիբիայում ԱՄԷ-ի աջակցած ուժերին դիմակայելու կամ Երուսաղէմում Պաղեստինի իրաւունքները պաշտպանելու հարցում կամ Իրաքում քրդերին ռմբակոծելով` Էրդողանը վայելում է թուրքական բանակի եւ թուրքական հիմնական կուսակցութիւնների լիակատար աջակցութիւնը:

Այս աջակցութիւնը ոչ հարթ, ոչ էլ մշտական չէ: Երկրի ներսում կասկածներ էին յայտնում Լիբիա եւ Սիրիա թուրքական զօրքեր մտցնելու նպատակայարմարութեան կապակցութեամբ, սակայն դրանք հանդարտւեցին, երբ թուրքական բանակն ու անօդաչու թռչող սարքերը արդարացրեցին իրենց:

Ինչո՞ւ են այժմ դիմադրում Թուրքիային

Չնայած նախագահի դերի վերաբերեալ բոլոր ներքին վերապահումներին, Էրդողանը ստեղծել է Թուրքիան` որպէս անկախ երկիր, որի զինւած ուժերն ի վիճակի են հակադրւել ռուսական ուժերին Սիրիայում եւ Լիբիայում, սակայն որը պահպանում է իր տեղը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ բանակցութիւնների սեղանի շուրջ:

Թուրքիայի տնտեսութիւնը հաւասար է Սաուդական Արաբիայի տնտեսութեանը, իսկ դրա ռազմական ուժերն ինքնաբաւ են: Թուրքիան բարձր տեխնոլոգիական անօդաչու թռչող սարքերի արտադրութիւն սկսեց, երբ Իսրայէլն ու ԱՄՆ-ն հրաժարւեցին մատակարարել դրանք:

Թուրքական ընկերութիւնները Սեւ ծովում գազի հանքեր մշակելու եւ դրանք ներքին շուկայ մատակարարելու տեխնոլոգիաներ ունեն` ի տարբերութիւն Եգիպտոսի, որի կախւածութիւնը բրիտանական, իտալական եւ ամերիկեան ընկերութիւններից նշանակում է, որ այն ստանում է իր գազի հանքավայրերից ստացւած շահոյթի միայն մի մասը:

Այս ամէնը պէտք է ստիպի արեւմտեան քաղաքական գործիչներին դադար առնել` նախքան նոր թշնամի ստեղծելը եւ տարածաշրջանում նոր հակամարտութիւն սանձազերծելը: Հասկանալի է, թէ որտեղից է գալիս այս օրակարգը. այն գալիս է Իսրայէլից եւ Պարսից ծոցի երկրներից, որոնք Կիպրոսում բիզնես կամ շահեր չունեն:

Իսրայէլն իր հիմնական նպատակին` իր ապօրինի գրաւած տարածքի վրայ սահմանների հաստատմանը, դիմակայութիւն չի ​​հանդուրժում: 2020 թւականի իր հետախուզական գնահատման մէջ Իսրայէլի ռազմական հետախուզութեան ստորաբաժանումը Թուրքիային ընդգրկել է երկրի ազգային անվտանգութեանը սպառնացող կազմակերպութիւնների եւ երկրների ցուցակում: Սակայն գնահատականները բացառում են երկու երկրների միջեւ ռազմական առճակատման սկիզբը: Էմիրութիւնների եւ Սաուդական Արաբիայի տոտալիտար ռեժիմները նման կասկածներ չունեն: Նրանք վախենում են Թուրքիայի` որպէս սուննի մահմեդականների առաջնորդի ձգողականութիւնից: Ճակատամարտը սուննի արաբական աշխարհի առաջնորդութեան համար է:

Ֆրանսիային համարձակութիւն եւ տոկունութիւն է պակասում` Մերձաւոր Արեւելքում հերթական հակամարտութիւնը սկսելու համար: Մակրոնի Ֆրանսիան եւս բաժանւած է` ինչպէս արեւմտեան ցանկացած այլ պետութիւն: Այնտեղ եւս կորոնավիրուս եւ աջական թեւի անդադար վերելք կայ: Մակրոնը պէտք է դաս քաղի Թոնի Բլէրի, Զորջ Բուշի, Դէյւդ Քեմերոնի եւ Նիկոլա Սարկոզիի կոլեկտիւ փորձից եւ հեռու մնայ օտարերկրեայ այս արկածախնդրութիւնից: Եթէ ​​նա համառ լինի, դա կարող է այդքան էլ լաւ չաւարտւել իր համար»:

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։