Հա

Քաղաքական

10/12/2020 - 11:20

Ակնարկ. Ամերիկեան նախաբան` կարգաւորման վերաբանակցութիւններու

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարի օգնականի տեղակալ Ֆիլիփ Ռիկըրի յայտարարութիւնը, որ իր պետութիւնը դեռ շատ հարցեր ունի Ռուսիոյ միջնորդութեամբ զինադադարի եւ Թուրքիոյ դերակատարութեան մասին, ուշագրաւ է տարբեր առումներով: Ան աւելցուցած է նաեւ, որ իր պետութիւնը չափազանց մտահոգ է Արցախի պատերազմին Թուրքիոյ ներգրաւուածութեամբ:

Միացեալ Նահանգներու արտաքին գործոց նախարարի օգնականի տեղակալ Ֆիլիփ Ռիկըրի յայտարարութիւնը, որ իր պետութիւնը դեռ շատ հարցեր ունի Ռուսիոյ միջնորդութեամբ զինադադարի եւ Թուրքիոյ դերակատարութեան մասին, ուշագրաւ է տարբեր առումներով: Ան աւելցուցած է նաեւ, որ իր պետութիւնը չափազանց մտահոգ է Արցախի պատերազմին Թուրքիոյ ներգրաւուածութեամբ:

Այստեղ քննադատութիւնը հիմնականին մէջ ուղղուած է Անգարային, սակայն առաջին բաժինը կը վերաբերի Ռուսիոյ Դաշնութեան:

Ռիկըրի յայտարարութեան մէջ պարզ է, որ կայ ամերիկեան անհանգստութիւն ԵԱՀԿ-ի ձեւաչափէն դուրս Անգարա-Մոսկուա համակարգաւորման մասին: ԵԱՀԿ-ի, այս պարագային Ուաշինկթընի շրջանցումը զինադադարի հաստատման կամ ընդհանրապէս պատերազմի գործընթացին մէջ կարելի չէ բացատրել զուտ ներամերիկեան ընտրական իրադարձութիւններով Միացեալ Նահանգներու զբաղուածութեամբ: Արտաքին քաղաքականութեան գերակայ ուղղութիւնները եւ յատկապէս պատերազմական գօտիները չէին կրնար դուրս մնալ ամերիկեան շահագրգռուածութեան շրջածիրէն:

Ուաշինկթընը ռազմական գործողութիւններու իբրեւ հետեւանք առաջին հերթին հանգիստ կ՛ընկալէր իրանեան սահմաններու կարգավիճակի փոփոխութիւնները: Թէ՛ իրանեան սահմանամերձ շրջաններու մէջ ահաբեկչական տարրերու տեղակայումը, թէ՛ սահմանագօտիի ռազմական ներկայութեան փոփոխութիւնը ընդհանրապէս կը բխէին Ուաշինկթընի շահերէն:

Ուաշինկթըն գոհ էր նաեւ, որ Անգարայի եւ Մոսկուայի ձեռամբ խնամքով անտեսուեցաւ Թեհրանի առաջարկը հրադադարի բանակցութիւնները Մոսկուա-Անգարա-Երեւան- Պաքու-Թեհրան ձեւաչափով իրականացնելու: Թեհրանը դուրս մնաց գործընթացէն:

Չմոռնանք, որ Նախիջեւան-Ազրպէյճան ցամաքային կամրջումը ըստ էութեան ամերիկեան առաջադրանք էր թէ՛ Կոպըլի ծրագիրի տեսքով, թէ՛ քիուեսթեան առաջարկով: Ռիկըրը նոյն յայտարարութեան մէջ նշած էր. «Կը յիշեմ իմ ասպարէզի սկիզբն էր, երբ մենք Մինսքի խմբակի համանախագահութեան յառաջատար դիրքի վրայ էինք եւ աշխուժ բանակցութիւններ կը վարէինք 2000- 2001-ին Քի Ուեսթի մէջ: Մենք իսկապէս կը մտածէինք, որ մօտ ենք կարգաւորման կամ համարեա՛ այնտեղ էինք: Սակայն այդ մէկը դարձաւ պատրանք»:

Քի Ուեսթի մէջ այն, ինչ որ կ՛առաջարկէին Միացեալ Նահանգները, կարգաւորման տարազի տակ տարածաշրջանին մէջ հիմնական առումով իրանեան ելքի եզակիութիւնը չէզոքացնող այլընտրանքային ուղի էր: Հիմա այդ «պատրանք»-ը որոշակիօրէն ուրուագծուած է յայտարարութեան 9-րդ կէտին մէջ: Հակամարտող կողմերու ապաշրջափակման առաջադրանքը ըստ էութեան ամերիկեան հայեցակէտով կը նպաստէ Իրանի շրջափակման:

Հիմա, յայտարարութեամբ հաստատուած այդ կէտը պէտք է բանաձեւել կարգաւորման փաստաթուղթին մէջ: Այդ պատճառով ալ Ռիկըրը կը խօսի բանակցութիւնները ԵԱՀԿ-ի հարթութիւն վերադարձնելու անհրաժեշտութեան մասին, ուր իր պետութիւնը ուղղակի դեր վերցուցած է:

Թեհրանի անուղղակի դուրս մղումէն ետք հիմա Ուաշինկթընը ուղղակի կը միջամտէ գործընթացներուն: Չեն բացառուիր Անգարայի եւ Պաքուի ռազմական գործարքներու կրճատման միտուած ճնշամիջոցները, Մոսկուային ուղղուած ուղղակի պահանջները եւ հակամարտութեան կարգաւորման առաջադրանքին տակ Ուաշինկթընի վերադարձը իբրեւ աշխուժ միջնորդ: Այս պատճառով ալ արտաքին գործոց նախարարի օգնականի պաշտօնակատարը ըսած էր, որ «Միացեալ Նահանգները կը շարունակեն հաւատալ, որ այստեղ երկարաժամկէտ ռազմական լուծում չկայ: Տասնամեակներ առաջ Հայաստանի յաղթանակը ռազմադաշտին մէջ վերջ չդրաւ հակամարտութեան: Մենք փորձեցինք դիւանագիտութեան միջոցով հեռու պահել կողմերը բռնութենէն: Կը կասկածիմ, թէ ռազմական լուծումը կրնայ այս անգամ եւս ուրիշ արդիւնքի յանգիլ»:

Այս հաստատումը համազօր է առ այն, որ այսօրուան համապատկերը ընդամէնը ռազմական գօտիի ուժերու յարաբերութեան ժամանակաւոր փոփոխութիւն է, ինչպէս եղած էր նախապէս յօգուտ հայկական կողմին: Իսկ կարգաւորումը պայմանակացուած է ԵԱՀԿ-ով. այս պարագային` Միացեալ Նահանգներով:

Կը թուի, որ բուն բանակցութիւնները պիտի թեւակոխեն աշխարհաքաղաքական հարթութիւն` հակամարտող կողմերուն վերապահելով ձեւական մասնակցութիւն:

 

«Ազդակ» 

Յարակից լուրեր

  • Մենք դեռ կը վերադառնանք
    Մենք դեռ կը վերադառնանք

    ՅԴ Արցախի երիտասարդական միութեան անդամները, մայիսի 9-ին՝ Շուշիի ազատագրման օրւայ առթիւ այցելել են Շուշիի տանկ-յուշարձան, ծաղիկներ խոնարհել, տեղադրել Արցախի Հանրապետութեան պետական դրօշն ու «Մենք դեռ կը վերադառնանք» գրառմամբ պաստառ. տեղեկացնում է «Ապառաժ»-ը:

  • Ալիեւի տարածքային նկրտումները միջազգային օրէնքի լոյսին տակ
    Ալիեւի տարածքային նկրտումները միջազգային օրէնքի լոյսին տակ

    Ազրպէյճանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը վերջին տարիներուն ու յատկապէս Արցախեան 44-օրեայ պատերազմէն ետք ամէն առիթի հրապարակայինօրէն եւ առանց տատամսելու Հայաստանէն տարածքային պահանջքներ ունենալու մասին կը յայտարարէ:

    Յատկապէս Զանգեզուրի, Երեւանի եւ Սեւանի վրայ կեդրոնացած են անոր ախորժակները: Աւելին` ան դեռ 2018-ին յայտարարեց. «Երեւանը մեր պատմական տարածքն է, եւ մենք`ազերիներս, պէտք է վերադարձնենք այդ պատմական տարածքը:

  • «Դաշնակցութեան յուսահատիլ արտօնուած չէ». Յակոբ Տէր-Խաչատուրեան
    «Դաշնակցութեան յուսահատիլ արտօնուած չէ». Յակոբ Տէր-Խաչատուրեան

    «Արեւելք»-ի «Անկեղծ Զրոյց» ծրագրի շրջանակներուն մէջ Սագօ Արեան հարցազրոյց մը ունեցած է ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ՝ Յակոբ Տէր-Խաչատուրեանին հետ։

  • Մայիսի 9-ի դաժան սիմւոլիզմը
    Մայիսի 9-ի դաժան սիմւոլիզմը

    Պատմութիւնը դաժան է նաեւ խորհրդանիշներով, որոնք, որպէս կանոն, լինում են ոչ պատահական։ Ուղիղ երեք տարի առաջ այս օրը՝ մայիսի 9-ին, պսեւդոզինւորական շապիկը վարչապետի փողկապով փոխարինած Նիկոլ Փաշինեանը Ստեփանակերտում յայտարարեց, որ Արցախը պէտք է վերադառնայ բանակցային գործընթաց, որ առանց Արցախի մասնակցութեան՝ բանակցութիւններ չեն կարող լինել։

  • Պետութեան ու ժողովրդի ապագայով մտահոգ իւրաքանչիւր մարդ մայիսի 9-ին կը լինի Ազատութեան հրապարակում
    Պետութեան ու ժողովրդի ապագայով մտահոգ իւրաքանչիւր մարդ մայիսի 9-ին կը լինի Ազատութեան հրապարակում

    Արցախի առաջին ու Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարեանը հակիրճ, բովանդակալի, վստահութիւն ներշնչող «Կհանդիպենք վաղը» գրառմամբ մայիսի 9-ին բոլորիս, ազատամիտ ու հայրենասէր ողջ հայութեանը, պետութեան ու ժողովրդի ապագայով մտահոգ իւրաքանչիւր քաղաքացու հրաւիրել է Ազատութեան հրապարակ` ներկայ լինելու ու մասնակցելու իր նշանակած հանրահաւաքին։

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։