Հա

Քաղաքական

03/10/2022 - 11:40

Ակնարկ. Սահմանագծումը` ԵԱՀԿ-ի եւ ԱՊՀ-ի միջեւ

Աշխարհագրական եւ քաղաքական տարբեր միջավայրերէ Հայաստան-Ազրպէյճան սահմանազատման գործընթացին առնչութեամբ կը հնչեն տարբեր տեսակէտներ: Ռուսիոյ նախագահը ազրպէյճանական վերջին յարձակումին առիթով կը հաստատէր, որ խնդրի լուծման բանալին սահմանազատումն է երկու երկիրներու միջեւ Ռուսիոյ երաշխաւորութեամբ: Ֆրանսայի արձագանգը չէր ուշանար: Նախագահ Մաքրոն կ՛ակնարկէր սահմանազատման գործընթացին ՄԱԿ-ն ու ԵԱՀԿ-ը ներառելուն մասին: Աւելի առաջ Միացեալ Նահանգները իրենց պատրաստակամութիւնը յայտնած էին սահմանազատման աշխատանքներուն իրենց թեքնիք օժանդակութիւնները բերելու:

Աշխարհագրական եւ քաղաքական տարբեր միջավայրերէ Հայաստան-Ազրպէյճան սահմանազատման գործընթացին առնչութեամբ կը հնչեն տարբեր տեսակէտներ: Ռուսիոյ նախագահը ազրպէյճանական վերջին յարձակումին առիթով կը հաստատէր, որ խնդրի լուծման բանալին սահմանազատումն է երկու երկիրներու միջեւ Ռուսիոյ երաշխաւորութեամբ: Ֆրանսայի արձագանգը չէր ուշանար: Նախագահ Մաքրոն կ՛ակնարկէր սահմանազատման գործընթացին ՄԱԿ-ն ու ԵԱՀԿ-ը ներառելուն մասին: Աւելի առաջ Միացեալ Նահանգները իրենց պատրաստակամութիւնը յայտնած էին սահմանազատման աշխատանքներուն իրենց թեքնիք օժանդակութիւնները բերելու:

Առաջադրանքը նոյնն է, երաշխաւորողներն ու միջնորդները տարբեր են, աւելի ճիշդ` մրցապայքար կ՛ընթանայ այդ դերակատարութիւնը ստանձնելու ուղղութեամբ: Այս կը նշանակէ, որ աշխարհաքաղական թէժ կէտի վրայ յայտնուած է մեր երկիրը, որովհետեւ վերջին իրադարձութիւնները աւելի կ՛իմաստաւորեն իրանամերձ կամ սահմանակից շրջանի, Թուրքիան Ազրպէյճանին կապող կամուրջի եւ ուժանիւթային նոր քարտէսներու եւ այս առումով նոր տարանցիկ ճանապարհները:

Այս մրցապայքարի ընդհանուր պարունակին մէջ պէտք է դիտարկել Ռուսիոյ դաշնութեան արտաքին գործոց նախարարին յայտարարութիւնը, թէ` Անկախ պետութիւններու համագործակցութեան

(ԱՊՀ) ձեւաչափը կրնայ օգտակար ըլլալ Երեւանի եւ Պաքուի միջեւ առկայ խնդիրներու լուծման համար: ԱՊՀ-ի աջակցութիւնը պահանջուած պիտի ըլլայ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ տիրող իրավիճակի կարգաւորման համար: Ռուս նախարարը ակնարկած է նաեւ արցախեան հակամարտութեան` ըսելով, որ նպաստաւոր պայմաններ ստեղծելու համար այժմ կը քննարկուի ՀԱՊԿ-ի դիտորդներ տեղակայելու կարելիութիւնը: Անոնք կ՛օգնեն բարենպաստ պայմաններ ստեղծելու եռակողմ պայմանաւորուածութիւններու իրականացման համար, որոնք կը վերաբերին հայ-ազրպէյճանական սահմանազատման, երկիրներու միջեւ յարաբերութիւններու կարգաւորման:

ՀԱՊԿ-ի դիտորդներ Արցախ ուղարկելը կամ ԱՊՀ-ի սահմանազատման գործընթացին ներառելը ռուսական կողմէն խաղի կանոնները չփոխելու յայտարարութիւն է եւ պատասխան ՄԱԿ-ը կամ ԵԱՀԿ-ը այս գործընթացներուն ներառելու յայտարարութիւններուն:

Փարիզի ակնարկով չէր սահմանափակուեր անշուշտ սահմանազատման գործընթացին ԵԱՀԿ-ը կամ ՄԱԿ-ը ներառելու մօտեցումը: Պարզ էր, որ նման առաջադրանք պիտի ստանար միջազգային հանրութեան արձագանգը:

Չէր ուշանար ԵԱՀԿ-ի նախագահութիւնը ստանձնած Լեհաստանի արտաքին գործոց նախարարին միանալը այս առաջադրանքին:

Իր ֆրանսացի գործընկերոջ հետ ունեցած հանդիպումէն ետք Լեհ նախարարը պարզ դարձուցած է, որ ԵԱՀԿ-ը կը քննէ հայ-ազրպէյճանական հակամարտութեան տարածք առաքելութիւն ուղարկելու հնարաւորութիւնը` պարզ դարձնելով, որ միջնախարարական հանդիպումը քննարկած է Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի սահմանին վերջին զարգացումները եւ ԵԱՀԿ-ի առաքելութիւն տարածաշրջան ուղարկելու կարելիութիւնը:

ԱՊՀ-ի առաքելութիւն, ՀԱՊԿ-ի դիտորդներ, միւս կողմէ` ԵԱՀԿ-ի առաքելութիւն կամ ՄԱԿ-ի ներգրաւում սահմանազատման գործընթացին` աշխարհաքաղաքական մրցապայքարին կու տան սուր հնչեղութիւն:

Այս խայտաբղէտ պատկերը` երաշխաւորութիւն եւ միջնորդութիւն ստանձնելու, կրնայ պատնէշի դեր ունենալ թուրքեւազրպէյճանական շտապողականութեան դէմ: Հայկական կողմը այս բոլորին մէջ կրնայ նկատել նախադրեալներ գործընթացը եթէ ոչ ուղղակի առկախելու, յամենայն դէպս ձգձգումի տանելու, ինչ որ կը բխի իր շահերէն` տրուած ըլլալով, որ պարտուած կողմին համար ա՛յս պայմաններուն մէջ որեւէ համաձայնութիւն կ՛ենթադրէ միակողմանի զիջումներ:

Հիմա, որեւէ բանակցութիւն պէտք է պայմանաւորել ազրպէյճանական զօրքերու հայաստանեան ինքնիշխան տարածքներէ հեռացումով: Կը թուի, որ այս առաջադրանքը ունի նաեւ միջազգային առ այժմ կոչերու սահմաններուն մէջ լսելի հնչեղութիւն: Ինչ որ տեսանելի կը դարձնէ, թէկուզ կարճաժամկէտ դրուածքով, շահերու համատեղման կառչելի կէտ:

 

«Ազդակ»

 

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակութիւն © 2011-2022 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանւած են։