Հա

Քաղաքական

30/10/2019 - 08:20

Եւրասիական տնտեսական միութեան եւ Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան միջեւ ազատ առեւտրի գօտու ստեղծման հնարաւորութիւնները եւ Հայաստանի Հանրապետութեան անելիքները

ՀՅԴ Բիւրոյի տնտեսական հետազօտութիւնների գրասենեակի «Եւրասիական տնտեսական միութեան եւ Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան միջեւ ազատ առեւտրի գօտու ստեղծման հնարաւորութիւնները եւ Հայաստանի Հանրապետութեան անելիքները» թիւ 7 վերլուծութեան նպատակն է ցոյց տալ, որ Հայաստանի նման փոքր ներքին շուկայ եւ տնտեսութիւն ունեցող երկրների դէպքում ինտեգրացիոն միաւորումները նաեւ միջոց են, պատուհան՝ դէպի արտաքին աշխարհ, դէպի՝ նոր շուկաներ: Ասւածի վառ օրինակը կարող է լինել Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան հետ ազատ առեւտրի գօտու ստեղծման ժամանակաւոր համաձայնագիրը:

2019 թւականի հոկտեմբերի 27-ին ուժի մէջ մտաւ «Եւրասիական տնտեսական միութեան ու դրա անդամ պետութիւնների եւ Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան միջեւ ազատ առեւտրի գօտու ձեւաւորմանը միտւած ժամանակաւոր համաձայնագիրը» (այսույետ՝ Համաձայնագիր):

ՀՅԴ Բիւրոյի տնտեսական հետազօտութիւնների գրասենեակի «Եւրասիական տնտեսական միութեան եւ Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան միջեւ ազատ առեւտրի գօտու ստեղծման հնարաւորութիւնները եւ Հայաստանի Հանրապետութեան անելիքները» թիւ 7 վերլուծութեան նպատակն է ցոյց տալ, որ Հայաստանի նման փոքր ներքին շուկայ եւ տնտեսութիւն ունեցող երկրների դէպքում ինտեգրացիոն միաւորումները նաեւ միջոց են, պատուհան՝ դէպի արտաքին աշխարհ, դէպի՝ նոր շուկաներ: Ասւածի վառ օրինակը կարող է լինել Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան հետ ազատ առեւտրի գօտու ստեղծման ժամանակաւոր համաձայնագիրը:

ԵԱՏՄ անդամ երկրներից միայն Հայաստանն է, որն ունի ցամաքային սահման Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան հետ, աւելի մօտիկից ծանօթ է իրանական տնտեսական քաղաքականութեանը, ազգային եւ գործարար սովորույթներին, ապրանքներին, նրանց կողմից կիրարկւող կրօնական պահանջներին եւ այլն:
Այս փաստաթուղթն Իրանի եւ ԵԱՏՄ-ի միջեւ ազատ առեւտրի գօտու ստեղծման առաջին փուլն է ներկայացնում: Ժամանակաւոր համաձայնագիրը կնքւում է երեք տարի ժամկէտով, որի ընթացքում կողմերը պէտք է համաձայնութեան գան ազատ առեւտրի գօտու մասին լիարժէք համաձայնագրի մասին:

Համաձայնագրում ամրագրւել է դրոյթ, համաձայն որի սահմանի վրայ իրանական կողմից գանձւող տուրքերի եւ վճարների չափը պէտք է սահմանւի մատուցւող ծառայութիւնների գնին համապատասխան եւ չկիրառւի որպէս ներքին արտադրողների համար սահմանւած պաշտպանիչ միջոց կամ լրացուցիչ տուրք:

Համաձայնագրի անբաժանելի մաս են հանդիսանում նաեւ կից ցանկերը, որոնց մէջ ներառւած ապրանքատեսակների նկատմամբ կողմերը պատրաստ են տրամադրել սակագնային արտօնութիւններ, այսինքն՝ մաքսատուրքերի նւազեցում: Նշւած ցանկերում ներառւած են ինչպէս գիւղատնտեսական, այնպէս էլ արդիւնաբերական ապրանքներ: Իրանական կողմին տրւել է 306 տասանիշ ԱՏԳ դասակարգման ապրանքների սակագնային արտօնութիւն, իսկ ԵԱՏՄ-ին՝ 303 ութանիշ դասակարգման ապրանքների սակագնային արտօնութիւն:

Հայաստանի Հանրապետութեան արտահանման առաջնային հետաքրքրութիւն ունեցող ապրանքներ, որոնք ունեն նաեւ մեծ տեսակարար կշիռ Հայաստանի Հանրապետութիւնից Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւն արտահանման ծաւալներում, հետեւեալն են՝

- տաւարի միս - մաքսատուրքը 26 տոկոսի փոխարէն լինելու է 10 տոկոս,

- հանքային եւ գազաւորւած ջրեր, որոնք պարունակում են շաքարի կամ այլ քաղցրացնող կամ համաբուրաւէտիչ նիւթեր, ոչ ոգելից խմիչքներ - մաքսատուրքը 55 -տոկոսի փոխարէն լինելու է 14 տոկոս,

- դեղամիջոցներ - մաքսատուրքը 37 տոկոսի փոխարէն լինելու է 18.5 տոկոս,

- տրիկոտաժէ արտադրանք - մաքսատուրքը 55 տոկոսի փոխարէն լինելու է 38.5 տոկոս, եւ այլն:

Հարկ է նշել, որ շոկոլադ եւ կակաօ պարունակող սննդամթերքի, հրուշակեղէնի մասով իրանական կողմը համաձայնել է տրամադրել մաքսատուրքի դրոյքաչափի իջեցում, սակայն նոյն ապրանքների մասով առաջարկւել է կիրառել փոխադարձ զիջումներ:

Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան (ԻԻՀ) մաքսային համակարգի առանձնայատկութիւններից մէկն էլ այն է, որ լիազօր մարմինը, ելնելով տնտեսական իրավիճակից, կարող է գերատեսչական հրամանով բարձրացնել եւ իջեցնել մաքսատուրքերը, ինչը անկանխատեսելիութիւն է հաղորդում ներմուծման գործընթացին: Իրավիճակը յստակեցնելու նպատակով որոշ ապրանքատեսակների մասով առաջարկւել է գործող մաքսատուրքի դրոյքաչափի պահպանում (սառեցում): Նշւած ցանկում հայկական կողմից հետաքրքրութիւն ունեցող ապրանքներից են ոչխարի միսը, ձուկը՝ 5 տոկոս մաքսատուրք, մեղրը՝ 55 տոկոս մաքսատուրք:

Համաձայնագիրը միաժամանակ լայն հնարաւորութիւններ է ընձեռում Հայաստանին եւ ԻԻՀ-ին ընդլայնել եւ խորացնել արտաքին տնտեսական յարաբերութիւնները: ԵԱՏՄ անդամ հանդիսացող Հայաստանը, ունենալով արտօնեալ առեւտրային ռեժիմներ (GSP, GSP+) նաեւ Եւրոմիութեան, ԱՄՆ-ի եւ այլ երկրների հետ, կարող է եւ պէտք է դառնայ կամուրջ իրանական ապրանքների համար: Օրինակ՝ ԻԻՀ-ից ներմուծւած բանջարեղէնը հնարաւոր է վերամշակել Հայաստանում եւ արտահանել այլ երկրներ: Հայաստանում արտադրութեան կազմակերպումը առաւել գրաւիչ կը դարձնի Մեղրիում տեղակայւած ազատ տնտեսական գօտին, որտեղ գործունէութիւն ծաւալող տնտեսվարող սուբիեկտները կազատւեն մի շարք հարկատեսակներից:

Երկար սպասւած Համաձայնագրից արդիւնաւէտ օգտւելը պէտք է դառնայ Հայաստանի տնտեսական առաջնահերթութիւններից մէկը, եւ այս հանգրւանում նպատայարմար է իրականացնել հետեւեալ քայլերը.

- Համաձայնագրից բխող սակագնային արտօնութիւնների մասին տեղեկատւութիւն տարածել՝ յստակ նշելով մաքսատուրքերի նւազեցումները,

- Համաձայնագրին կից հրապարակել նաեւ այլ երկրների կողմից Հայաստանին տրամադրւած արտօնեալ առեւտրային ռեժիմի (GSP, GSP+) տակ ընկնող ապրանքների ցանկը,

- Իրանահայերի մասնակցութտամբ կազմակերպել բիզնես համաժողով` խրախուսելով հայ-իրանական կոոպերատիւ կապերի ստեղծումը,

- Պետութեան-մասնաւոր համագործակցութեան շրջանակում ֆինանսաւորել հայ-իրանական նոր բիզնես նախագծերը,

- Հայրենական արտադրութիւնը պաշտպանելու նպատակով՝ մշակել եւ կեանքի կոչել ոլորտային աջակցութեան պետական ծրագրեր՝ առաջնահերթ համարելով գիւղատնտեսութիւնը:

ԵԱՏՄ եւ ԻԻՀ միջեւ ազատ առեւտրի գօտու ձեւաւորմանը միտւած ժամանակաւոր համաձայնագիրը կոչւած է ամրապնդել հիւսիս-հարաւ ռազմավարական դաշնակցային յարաբերութիւնները, առաւել հզօրացնել մեր տարածաշրջանի տնտեսական գրաւչութիւնը եւ բարձրացնել անվտանգութեան մակարդակը:

ԵԱՏՄ կողմից Իրանի հետ կնքւած համաձայնագիրը բացառիկ հնարաւորութիւն է Հայաստանի համար երկրի տնտեսութիւնը հասցնել բոլորովին այլ մակարդակի։ Սա հնարաւորութիւն է, որից օգտւելու համար անհրաժեշտ է երկրի առջեւ դրւած խնդիրների գիտակցում, դրանք լուծելու յստակ ռազմավարութիւն, կոնկրետ գործողութիւնների իրականացման ժամանակացոյց, ինչպէս նաեւ համապատասխան բարձրակարգ կառավարիչ թիմ, որը ունակ է ամենօրեայ քրտնաջան աշխատանքի միջոցով որակապէս նոր շունչ հաղորդել երկրի տնտեսական քաղաքականութեանը։

Ամբողջական վերլուծութեան հետ իր յաւելւածներով կարող էք ծանօթանալ հետեւեալ յղումով. Iran-EAEU_final (1) (1)

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։