Հա

Քաղաքական

22/11/2016 - 10:40

ԱՆԴՐԱԴԱՐՁ - Թուրքացած, իսլամացած, արաբացած եւ ընդհանրապէս օտարացած հայերու հարցը

Գերխնդիր, որուն լուծման համար այսօ՛ր պէտք է կազմակերպւիլ, քանի որ ժամանակը, որ կանցնի, կը բարդացնէ կարելիութիւններու իրականացումը: Օդաչուները կըսեն՝ «անվերադարձի կէտը», point of no-return: Միամիտ չըլլանք. մեծ է թիւը անոնց, որոնք մնացած են անվերադարձի կէտի ետին:

Յ. ՊԱԼԵԱՆ


Գերխնդիր, որուն լուծման համար այսօ՛ր պէտք է կազմակերպւիլ, քանի որ ժամանակը, որ կանցնի, կը բարդացնէ կարելիութիւններու իրականացումը: Օդաչուները կըսեն՝ «անվերադարձի կէտը», point of no-return: Միամիտ չըլլանք. մեծ է թիւը անոնց, որոնք մնացած են անվերադարձի կէտի ետին:
Բռնագրաււած Հայաստանի հողերուն վրայ դեռ կապրին թուրքացած եւ իսլամացած հայեր: Հայրենահանման պատճառով կարեւոր թիւ կը կազմեն արաբացած հայերը, քաղաքներու եւ գիւղերու մէջ, նոյնիսկ՝ անապատի ցեղախումբերու: Այս մասին խօսողներ միշտ եղած են, տրւած են թիւեր, քաղաքներու եւ գիւղերու անուններ:

Ներկայիս հայեր կօտարանան աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ, անոնց թիւը մեր ենթադրածէն աւելի է՝ հայրենահանւածներ, հին գաղթականներ, նոր գաղթողներ, Ասիա, Եւրոպա, Ռուսիա, Ամերիկաներ, եւ այլ աշխարհներ: Այս նոր օտարացման համար ահազանգ չկայ, լրագրողներ չեն խօսիր, քանի որ ջարդ չկայ, արիւն չկայ, ուշագրաւ եւ ցնցող չեն:
Լրատւամիջոցներու ներկայացուցիչներ կայցելեն բռնագրաւեալ Հայաստան, հոն տարբեր պայմաններու մէջ եւ տարբեր ինքնութիւններով հայերու մասին հեռատեսիլային տեղեկութիւններ կը հաւաքւին: Նոր տեսակի օտարացումները լրատւութիւններու նիւթ չեն: Եթէ երբեմն մասնակի ուսումնասիրութիւններ ալ ըլլան, օտարացման ընթացքի կասեցումը եւ օտարացածներու վերադարձի գծով նախաձեռնութիւնները օրակարգ չեն: Չի բաւեր ահազանգել:
Ներկայիս, սփիւռքեան «մեղմ» պայմաններու մէջ օտարացողներու մասին չի խօսւիր, երբ գիտենք, որ այս օտարացումը ամէն օր կը կրծէ մեր շատ սիրած «հզօր» Սփիւռքը՝ որպէս համրանք եւ որպէս որակ-ինքնութիւն: Ո՞վ այսօր կրնայ ըսել, թէ՝ շեփորւած տասը միլիոն սփիւռքահայերու ո՛ր տոկոսը անյուսօրէն օտարացած է, ո՛ր տոկոսը ինքզինք առաւել կամ նւազ «համայնք»-ի մէջ զգալով հանդերձ, հայրենադարձութիւն-հայրենատիրութիւն կրնայ ընդունիլ:
Ղեկավարութիւններու կողմէ (Հայաստան եւ Սփիւռքներ) երկու խմբաւորումները հայ կեանքի եւ ամբողջի մէջ առնելու ո՛չ գիտական ուսումնասիրութիւն կայ եւ ո՛չ ալ ծրագիր-քաղաքականութիւն: Անոնց «վերադարձ»-ը խօսքով եւ յօդւածներով կարելի չէ իրականացնել: Բայց, զգացական առատաբանութիւն կայ: Բարձրախօսային-հեռատեսիլային աղմուկը փուչիկ է, երբ այս հիմնահարցը կը սեւեռենք: Կը սեւեռենք՝ որպէս ճառի զարդարանք, համոզւածները համոզելու համար եւ այդքա՛ն. ան օրակարգ չէ:
Որպէսզի սփիւռքները, իրենց համրանքով եւ ձեռք բերած ուժով հայրենիքի հզօրացման իսկական ազդակ ըլլան, առաջին հերթին հայրենադարձութիւնը պիտի իրականացնեն, ապա պիտի պահեն գէթ այդ միտումի առկայութիւնը, երբ կըսւի, թէ կը սպասւին «վերադարձի համար աւելի լաւ օրեր»… Մինչ այդ, գաղտնիք չէ, սփիւռքները կը մաշին տարտղնումով, լեզւի կորուստով, խառն ամուսնութիւններով, ինքնութեան աստիճանական կամ ամբողջական անհետացումով: Նոյնիսկ աշխարհագրական սեղմ շրջանակի համար ոչ ոք իսկապէս լուսաբանող թիւեր կրնայ տալ, կացութեան իրատեսական պատկերացումը ներկայացնել:
Ղեկավարական իսկական միտքը իրատեսութեամբ կը յատկանշւի: Երբ տեսողութիւնը կը սահմանափակւի անտառը ծածկող միակ ծառով մը, կը բաւարարւինք հրավառութիւններով, սրահները յուզող երգախառն աղմուկով, մխիթարւելով եղածով, առանց երբեք հաշւի առնելու սրահ(ներ)է դուրս եղող զանգւածները, ապահովաբար՝ մեծամասնութիւնը:
Սփիւռքները, համայնքայինէ անդին նայող ղեկավարումի պէտք ունին: Ինչպէ՞ս անոնք պիտի մնան ազգի աւազանին մէջ: Սփիւռքներու մէջ տեւաբար կաճի հայրենադարձութիւնը անկարելի համարելու հոգեկան անկումը: Աւելի բնական դարձած է մտածել մրրիկներէ հարւածւող Ֆլորիդա հաստատւելու մասին, քան՝ գեղատեսիլ Լոռի, եթէ դեռ լսած ալ ըլլան, թէ ի՛նչ բան է եւ ո՞ւր է այդ Լոռին:
Օտարացածներու վերադարձի եւ օտարացման կանխարգիլման աշխատանքը կը կազմակերպւի, եթէ գաղափարախօսական, ազգային եւ քաղաքական կամք ցուցաբերւի Հայաստանի եւ սփիւռքներու ազգային բովանդակութեամբ կազմակերպութիւններուն կողմէ: Երբեմն կը մտածեմ, որ եթէ նւազ փոթորիկ ստեղծենք Ցեղասպանութեան ճանաչումներու համար, որոնք զոհերը պիտի չկենդանացնեն, եւ զբաղինք օտարացածներու վերահայացումով, եւ քայլ մըն ալ առաջ երթալով՝ հայրենադարձութեամբ, աւելի երախտաշատ աշխատանք կը կատարենք:
Այս հիմնահարցի մասին հարկ է խօսիլ, արտայայտւիլ, հաւաքաբար մտածելու ենթահող պատրաստել: Հայաստանի պետութիւնը կրնայ առնել առաջին քայլը որակաւոր խորհրդաժողով մը հրաւիրելով, ոչ-դասական ներկայացուցիչներով, նախ՝ կացութիւնը գնահատելու, ապա՝ ուսումնասիրութիւն կատարելու եւ մտածելու միջոցներու մասին:
Շատեր կարդացած ըլլալու են, որ Առաջին Աշխարհամարտէն ետք մէկ հայ որբ գտնելու եւ ազգին վերադարձնելու համար մարդիկ հարիւրաւոր կիլոմետրեր կը քալէին: Օտարացածները ժամանակակից հայութեան որբերն են, անօթի չեն, չարչարանքի ենթակայ չեն, բայց ազգին յարաբերաբար՝ որբ են: Այս գիտակցութեամբ, եթէ առաջնորդւինք, թերեւս փրկւողներ կըլլան: Պարզ չէ՞ միթէ, որ օտարացումը, ազգի տեսանկիւնէ, ջարդէն տեսակարար տարբերութիւն չունի, նոյնիսկ եթէ հայկական անուններ հնչեն աստ եւ անդ:
Բախտաւոր պարագային, կը գոհանանք օտարացածներու «հայասիրութեամբ» եւ կամ զբօսաշրջութեամբ: Հարցը այլ է. վերականգնել ազգի համրանքի հզօրութիւնը եւ նոյն հունով՝ իմացական-ստեղծագործական հարազատ ներուժը:

2 նոյեմբերի 2016,
Նւազի-լը-Գրան,
Ֆրանսիա

Յարակից լուրեր

Ամենաշատ ընթերցւած

Քւէարկութիւն

Կը յաջողւի՞ արդեօք Արմէն Սարգսեանին նոր որակ մտցնել ՀՀ քաղաքական կեանքում:

Եղանակ

Հեղինակություն © 2011-2017 «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ։ Բոլոր իրավունքները պահպանված են։