Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդի պետական հանդիպումները Ուրմիայում

Ատրպատական, ազգային առաջնորդարան, Թաւրիզ – Երկուշաբթի, 29 դեկտեմբերի 2025 թ.-ի առաւօտեան ժամը 10:00-ից սկսեալ, Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ՝ Տ. Գրիգոր արք. Չիֆթճեանը Ուրմիայում մի շարք պետական հանդիպումներ ունեցաւ, Արեւմտեան Ատրպատականի բարձրաստիճան պատասխանատուների հետ:

Առաջնորդ Սրբազանը Հօրը ընկերակցում էին Թեմական խորհրդի ատենապետ Գագիկ Ջորջեանը, ատենադպիր Վարդան Կարապետեանը, ազգային բարերար Էդիկ Մեջլումեանը, Գործակալան խորհրդի ատենապետ Վանիկ Յակոբեանսը, ինչպէս նա­եւ Փոքրամասնութեան գրասենեակի պատասխանատու Իսմայէլզադէ:

Առաջին հանդիպումը կայացաւ Արեւմտեան Ատրպատականի Հրիտակւած կալւածների (Օղաֆ), ընդհանուր տնօրէնութեան կենտրոնատեղիում, սոյն հիմնարկու­թեան Ընդհանուր տնօրէն՝ Ջաւանբախդի անձնական գրասենեակում: Մուսուլման կրօնա­ւոր ընդհանուր տնօրէնը ջերմօրէն ընդունեց հայոց թեմի պատւիրակութեանը, մեծ պա­տիւ հա­մարելով Սրբազան Հօր ներկայութիւնը Կենտրոնատեղիում:

Հանդիպման բարձր մտերմութիւնը կրկնապատկւեց, երբ սոյն այցելութեան ներկայ գտնւեց եւ իր մասնակցութիւնը բերեց Փոքրամասնութեան ընդհանուր տնօրէն Նովրու­զի: Հանդիպումը ընթացաւ Սրբազան Հօր առաջադրած հիմնական հարցերով, որոնք հայոց թեմի պատկան, եւ հրիտակւած կալւածների պահպանութեան հիմնա­կան ոլորտը շօշափում էին: Տեղական թուրքերէն լեզւով տւած իր բացատրութիւններով, Սրբազանը ուրւագծեց շրջանի հայութեան պատմական անցեալը, ինչպէս նաեւ նրանց կտակած կալւածների օրինականութիւնը, եւ գանձախոյզներից պաշտ­պանելու հրա­մայականը: Սրբազան Հօր առաջարկով մի քանի այլ հարցեր եւս քննարկւեցին սոյն հանդիպման ծիրից ներս: Այս մասին լայն բացատրութիւններ տւեց նաեւ Թեմական խորհրդի ատենապետ Գագիկ Ջորջեանը:

Հիմնարկութեան ընդհանուր տնօրէնը նախ շնորհակալութիւն յայտնեց այն գնահատանքին, որը Սրբազան Հայրը արտայայտում էր Իրանի Իսլամական Հանրա­պե­տութեան այն հոգածու մօտեց­մա­նը, որը ցուցաբերում է Ատրպատականի հայոց թեմի հրիտակւած կալւածների նկատմամբ: Նա լայնօրէն անդրադարձաւ կալւածների պահ­պանութեան լուրջ աշխատանքին, եւ սիրայօժար ընդառաջեց Սրբազան Հօր ներ­կայացրած առաջարկին, հայ պատասխանատու նշանակելու, որպէս Թեմի ներկայացուցիչը, նման աշխատանքների հետապնդման նպատակով:

Փոքրամասնութեան պատասխանատուն իր բարձր գնահատանքը յայտնեց ուրմիայութեան օրինական հաւատարմութեանը, ե՛ւ կրօնական, ե՛ւ կրթական, ե՛ւ պետական մակարդակներում: Այս առնչութեամբ խօսւեց ամանորի առթիւ կատարւելիք խրախճանական հաւաքների արտօնութեանց մասին, որի համար առաջնորդ Սրբա­զանը եւ ազգային ժողովականներ իրենց շնորհակալութիւնը յայտնեցին. «Ատրպա­տականում ապրող հայութիւնը անբաժան մէկ մասնիկն է Իրանի հանրապետութեան, եւ իր հաւատարմութեամբ պահպանում է պետական բոլոր օրէնքներն ու տօնական առիթները»,- ասաց Սրբազանը: Այս առիթով շեշտւեց Ս. Թադէոս Առաքեալի վանքի եռօրեայ ուխտագնացութեան համահայկական բնոյթը, ինչպէս նաեւ ԻՒՆԵՍԿՕ-ի մի­ջազգա­յին հովանաւորութիւնը ե՛ւ վանական համալիրին, ե՛ւ եռօրեայ ուխտագնա­ցու­թեանը: Հանդիպման ընթացքին ճշտւեց հայոց օրացուցային օրը յառաջիկայ ուխտա­գնացութեան համար, հարկ եղած արտօնագրերի դասաւորմանն ի խնդիր: Աւարտին, առաջնորդ Սրբազանը քաղաքական երկու դէմքերին պարգեւատրեց արծաթեայ նւէրներով, որոնք ձեռագործն էին թաւրիզահայ վարպետ արծաթագործ Հենրիկ Աբրահամ­եանի:

Օրւայ երկրորդ քաղաքավարական ու ժողովական հանդիպումը կայացաւ Հնա­պահպանութեան Ընդհանուր տնօրէն Սաֆարիի հետ, սոյն հիմնարկութեան հնագոյն եւ Սէֆէվիական իշխանութեան օրերից ժառանգւած պալատական յարկի պաշտօնական դահլիճում: Նրա կողքին ներկայ էր նաեւ Ապահովութեան նախարարութեան Ընդհանուր տնօրէն՝ Մուսթաֆաւի: Սոյն այցելութեան, Սրբազան Հօր շքախմբին միացան նաեւ Հայոց վանական համալիրների պահպանութեան հիմնարկի պատասխանատուներ՝ Ալէն Գրի­գորեանը եւ Կարէն Մկրտչեանը, որոնք ներկայացնում էին դոկտ. Շերլի Աւետեանին:

Ազգային հպարտութեան ապրումներով եւ Ատրպատականի համայն հայութեան ունեցած պարծանքի զգացումներով, առաջնորդ Սրբազանը թւեց այն բազմահարիւր եկեղեցիներն ու պատմական կառոյցները, որոնք զարդարում են Արեւելեան եւ Արեւմտեան Ատրպատականները, Ս. Թադէոս Առաքեալի դարաւոր վանքից սկսեալ: Նա անդրադարձաւ այն եռահատոր հսկայածաւալ աշխատանքին, որը կատարել էր իր անձնական այցելութիւններով բոլոր այն հնավայրերը, որտեղ նոյնիսկ մի փոքր մաս­նիկ էր մնացել հայոց պատմութեան կառոյցներից: Թեմի անունից, նա իր երախտիքը յայտնեց Իրանի պետութեան այն հոգածու մօտեցմանը, որը Հնապահպան պետական կառոյցը կատարում է, ամրացնելու եւ գեղազարդելու համար մեր դարաւոր վանքերը: Այս առիթով երկկողմանի քննարկում տեղի ունեցաւ յատկապէս Ս. Թադէի վանքում տեղի ունեցող վերանորոգման մեծածաւալ աշխատանքների շուրջ, որի համար յանուն Ատրպատականի հայոց թեմի Ազգային իշխանութեանը եւ անձնապէս, առաջնորդ Սրբազանը երախտիքի խօսք ուղղեց Ընդհանուր տնօրէնին. «Երկրի տնտեսական դժւարին այս ժամանակահատւածում, բնաւ աչքաթող չէք անում պատմական այն կա­ռոյցները, յատկապէս մեր Թեմի Սրբավայր Ս. Թադէն, պահպանելու համար նրա դարաւոր կառոյցը, յատկապէս երկրաշարժերի յանկարծական վտանգներէ փրկելու համար մեր ազգի պատկանող այս Վանքը»,- ասաց Սրբա­զանը: Նա յիշեց Ուրմիայի հայոց Ս. Ստեփանոս եկեղեցու հիմնական վերաշինութիւնը եւս, ազգային բարերար Էդիկ Մեջ­լումեանի նւիրատւութեամբ, նաեւ անդրադառնալով դպրոցաշինութեան գոր­ծին, որը նա շարունակում է իրագործել Ուրմիայում, եւ այն հասցրել է արդէն հին­գե­րորդ դպրոցի կառուցման, ի յիշատակ իր նահատակ որդու՝ Սաքոյի: Այս առիթով Էդիկ Մեջլումեանը մանրամասն տեղեկութիւններ փոխանցեց շինարարական ծրագ­րե­րի շուրջ, որոնք կատարւում են Արեւմտեան Ատրպատականում, Իրանցի նոր սերն­դի դաստիարակութեան գործում:

Ընդհանուր տնօրէն Սաֆարի շնորհակալութիւն յայտնելով տրւած գնահատանքնե­րին, իր ամբողջական պատրաստակամութիւնը ցուցաբերելու խոստում տւեց, յատկապէս Ս. Թադէի վանքի կառուցային պահպանութեանը, եւ շրջապատի բարեզարդման գործում:

Հանդիպումը առիթ հանդիսացաւ շրջագայելու շէնքի պատմական տարածքը եւ տեսնելու թանգարանային արժէք ունեցող փայտեայ քանդակներն ու հնագի­տա­կան առարկաները, որոնց շարքին էր Ծործորի Ս. Աստւածածին վանքի փայտաշէն մանրակեր­տը: Այս առիթով եւս, Սրբազան Հայրը արծաթեայ նւէրով պատւեց բարձրաստիճան պատասխանատուին, իսկ վերջինս հնագիտական ալբոմ եւ ձեռագործ ա­պակենկար նւիրեց Սրբա­զան Հօրը: