Հայոց Ցեղասպանութեան 111-րդ ամեակը, մեր պատմութեան ամենադժխեմ եւ յուզիչ դրւագներով, տխուր ամեակ է. ամէն տարի մեր ժողովուրդը՝ ի Սփիւռս աշխարհի եւ անշուշտ հայրենիքում, յատուկ յուզականութեամբ եւ դէպի ապագան տեսլապաշտ աչքերով կը նայի պատմութեան այս դժոխածին թւականին, խոր վճռակամութեամբ մի անգամ եւս իր սրտի մէջ վերակենդանացնելով Ցեղասպանութեան մէկ ու կէս միլիոն նահատակների անմահ յիշատակը:
Ժողովուրդների կեանքում թւականներ կան որոնք, իրենց տարողութեամբ կանդրանցնեն ժամանակը յոյսի եւ լոյսի նոր ճանապարհներ բանալով:
Այսօր հայ ժողովուրդն իր պատմութեան ամենատագնապալի ժամանակներում է: Հայրենիքն իր ժողովուրդով, դժւարին եւ անորոշ ճակատագրի առաջ է կանգնած, դժւար է պատկերացնել հայի կեանքը այս պայմաններում` առանց քրիստոնէական մեր հաւատքի եւ գոյատեւման պայքարի:
Կարելի է էջերով եւ ժամերով խօսել հայոց ահաւոր Ցեղասպանութեան մասին: Ցեղասպանութիւն ասելով պատկերացնելու ենք մեր ժողովրդի հարիւր տասնմէկ տարի առաջւայ կեանքը, երբ ոճրագործ թուրքն անխնայ ջարդեց եւ իր հայրենի օրրանից արմատախիլ արեց նրանց քշելով անծայրածիր անապատները:
Ամէն տարի քրիստոնէական վրիժառութեան զգացումով ոգեկոչում ենք պատմական այս տխուր եւ անմոռանալի դէպքը եւ աւելի ենք կապւում մեր պատմութեանը եւ մեր ժողովրդի կեանքին:
Այս դառն իրականութիւնը, որքան որ ծանր յիշատակներով լի է, նոյնքան եւ յուսադրիչ եւ ապագայապաշտ երեւոյթներով է լեցուն, որոնց գլխաւորագոյնը մեր ժողովրդի ստեղծագործելու, ապրելու հզօր կամքն էր, որով մեր ժողովուրդը մահւան գնով կերտեց իր պատմութեան նորագոյն շրջանի մեծագոյն պատմութիւնը՝ Հայաստանի Հանրապետութեան կերտումը:
Մեր Երանաշնորհ Հայրապետներից մէկը կասէր, որ հայ ժողովուրդը ծնւել է ապրելու համար եւ ոչ թէ մեռնելու. արդարեւ Ցեղասպանութեան պատմութիւնը գեղեցկագոյն վկայութիւնն է այս իրականութեան:
Սիրելի հայ ժողովուրդ ազգերի պատմութիւնը լի է քաղաքական վերիվայրումներով եւ իրադարձութիւններով. մեր ժողովուրդը նաեւ անմասն չմնաց այդ բոլորից, սակայն Քրիստոսի Յարութեան հաւատքով զօրացած կարողացաւ մահւան ձորի միջից անցնել եւ հասնել այսօրւայ իր պատմութեան:
Այսօր եւս դժբախտաբար պետութիւններ՝ Թուրքիան եւ Ադրբեջանը, իրենց ժանիքները բացած պատրաստ են այսօրւայ մեր հայրենիքը եւ ժողովուրդը լափել, սակայն հայը՝ հայրենիքում եւ հայրենիքից դուրս գիտակից այս իրողութեան եւ ամէն ձեւով, իր գոյատեւելու պայքարի դրօշը բարձր պահած շարունակում է իր կեանքը:
Յարգանք մեր նահատակներին եւ պատիւ մեր ժողովրդին, որ կարողացել է իր կեանքը հակառակ բազմաթիւ դժւարութիւնների շարունակել:
Իրանի Իսլամական Հանրապետութիւնում մեր ժողովուրդն այսօր եւս իր իրանցի եղբայրների հետ դիմակայում է դժւարին օրեր: Ամերիկեան եւ Իսրայէլեան անարդար պատերազմը, որի զոհ գնացին հազարաւոր անմեղներ, որոնց կարգին հարաւային Իրանի «Մինաբի» դպրոցի հարիւրաւոր աշակերտները:
Մեր օրին դատապարտել ենք այդ անարգ ոճիրը, հայցելով մխիթարութիւն նրանց ընտանիքներին:
Ունենք անկատար իղձեր: Ամէն օր Արարատը մեզ է նայում, Արաքս գետն իր կարկաչունով ձայն է տալիս մեզ, կանչում է լալագին, Արցախը իր սքանչելի բնութեամբ եւ եկեղեցիներով ու բերդերով մեզ է կանչում:
Հաւատում ենք, որ մենք պիտի կարողանանք մի օր վերադարձնել մեր Արցախն իր ամբողջութեամբ: Այս է ուխտը իւրաքանչիւր հայի, որ պիտի ունենայ եւ ամէն օր կատարելու վճռակամութեամբ շարունակի իր կեանքը:
Յիշենք անմահանուն բանաստեղծի խօսքը.-«Ով հայ ժողովուրդ, քո միակ փրկութիւնը քո հաւաքական ուժի մէջ է»:
ՍԵՊՈՒՀ ԱՐՔ. ՍԱՐԳՍԵԱՆ
ԱՌԱՋՆՈՐԴ ԹԵՀՐԱՆԻ ՀԱՅՈՑ ԹԵՄԻ
