Հնագոյն քաղաքակրթութեան եւ գինէգործութեան օրրանը վերածւում է քարայրային թանգարանի
Արենիում ակտիւ աշխատանքներ են իրականացւում առաջին քարայրային թանգարանի ստեղծման ուղղութեամբ: Viva-ի եւ «Արենի-1 քարայր» գիտահետազօտական հիմնադրամի համագործակցութեան նպատակը հեռանկարային է:
Գործընկեր կազմակերպութիւնները ձգտում են մինչեւ տարեվերջ հնագոյն քաղաքակրթութեան եւ գինէգործութեան օրրանը հանրութեանն ու աշխարհին ներկայացնել նոր ձեւաչափով՝ քարայրային թանգարանի տեսքով: Դա թոյլ կը տայ պահպանել հնագիտական բացառիկ ժառանգութիւնը եւ նպաստել Վայոց ձորի զբօսաշրջութեան, կրթութեան, գիտութեան ու տնտեսութեան զարգացմանը: Աւելին, թանգարանի ստեղծումը կարող է նպաստել, որ «Արենի-1 քարայրը» դառնայ նաեւ եզակի գիտակրթական կենտրոն ամբողջ Հարաւային Կովկասում:
Համաշխարհային նշանակութեան հնագիտական կենտրոնում արդէն աւարտւում են պահարանների եւ ցուցափեղկերի տեղադրման աշխատանքները: Զուգահեռաբար լուծւում են թանգարանի լուսաւորութեան, կահաւորման հայեցակարգի եւ անվտանգութեան ապահովման հարցերը: Յայտնաբերւած գունազարդ կարասն արդէն իր տեղն ունի: Նախապատրաստւել է նաեւ դրա անիմացիոն ցուցադրութիւնը: Հիմնադրամն արդէն 7 տարի հետազօտութիւններ է իրականացնում Վայոց ձորում: Հետազօտւող շերտերում պահպանւել է մարդկութեան ձեւաւորման վաղ փուլերից մինչեւ մեր օրերի բացառիկ պատմութիւն: Ուշադրութեան կենտրոնում են ոչ միայն Արենիի քարայրի, այլեւ Արփա գետի հովտի հնագիտական ժառանգութեան ուսումնասիրութիւնները։
Նիւթական ու հոգեւոր մշակոյթների կապը ներկայացնող Արենի-1 քարայրում յայտնաբերւել են 6000 տարի առաջ ապրած հասարակութեան աշխարհընկալմանն առնչւող հազարաւոր գտածօներ: Դրանք փոխում են մարդկութեան վաղ պատմութեան մասին եղած պատկերացումները: Թանգարանային ցուցադրութեան նմուշ դառնալու համար գտածօները Հնագիտութեան եւ ազգագրութեան ինստիտուտում անցնում են վերականգնման երկարատեւ գործընթաց։ Այս աշխատանքը պահանջում է համբերատար, զգոյշ, բծախնդիր եւ պատասխանատու մօտեցում, որպէսզի մեր երկրի հնագիտական ժառանգութիւնը եւ համամարդկային նշանակութեան գտածօներն արժանավայել կերպով ներկայացւեն աշխարհին:
