Գիտնականները բացայայտել են 60 տարեկանից յետոյ առողջութիւնը պահպանող հինգ սովորութիւն

Սթենֆորդի բժշկական դպրոցի բժիշկները վստահ են, որ մարդու 60-70 տարեկանում ապրելու ձեւը մեծապէս որոշում է՝ արդեօք նա կը պահպանի՞ անկախութիւնը, մտքի պայծառութիւնը եւ կեանքի որակը հետագայ կեանքում, գրում է Medical Xpress բժշկագիտական հանդէսը։

Տարիքի հետ գրեթէ բոլորը նկատում են փոփոխութիւններ. հաւասարակշռութիւնը վատանում է, ուժը նւազում է, իսկ յիշողութիւնը երբեմն թուլանում է։

Դա ծերացման բնական մասն է, բայց շատ բան կարելի է դանդաղեցնել կամ փոխհատուցել։ Փորձագէտների կարծիքով՝ առողջ ծերացման չորս հիմնասիւները առանցքային են՝ ուժը, հաւասարակշռութիւնը, սնունդը եւ ճանաչողական ակտիւութիւնը, ինչպէս նաեւ ժամանակին կանխարգելիչ օգնութիւնը։

Մկանային ուժը մնում է անկախութեան հիմնական գործօններից մէկը։ Դա մարզական նւաճումների մասին չէ, այլ հիմնական հմտութիւնների՝ աթոռից առանց ձեռքերը օգտագործելու վեր կենալը, պայուսակներ կրելը կամ անյարմար քայլ կատարելիս հաւասարակշռութիւնը պահպանելը։ Նոյնիսկ մի քանի օրւայ լիակատար անգործութիւնը ծերութեան շրջանում կարող է յանգեցնել շարժունակութեան երկարատեւ անկման, մինչդեռ կանոնաւոր, նոյնիսկ պարզ վարժութիւնները զգալի արդիւնքներ են տալիս։

Փորձագէտներն ընդգծում են. ուժային մարզումները պարտադիր չէ, որ նշանակեն ծանր կշիռներ։ Քայլելը, աթոռին ծնկածալումները, պատի վրայ հրումները, դիմադրութեան ժապաւէններով կամ թեթեւ ծանրաձողերով վարժութիւնները՝ այս ամէնն օգնում է պահպանել ֆունկցիոնալութիւնը։ Հիմնականը հետեւողականութիւնն ու լարւածութեան զգացումն է, այլ ոչ թէ ռեկորդային արդիւնքները։

Հաւասարակշռութիւնը եւս կարեւոր է։ Ընկնելը մնում է տարեց մեծահասակների մօտ վնասւածքների եւ անկախութեան կորստի հիմնական պատճառներից մէկը։ Պարզ վարժութիւնները՝ մէկ ոտքի վրայ կանգնելը, պատին կամ սենեակի անկիւնում հաւասարակշռութեան մարզումը, կարող են զգալիօրէն նւազեցնել ռիսկը։ Բժիշկները խորհուրդ են տալիս սկսել հաւասարակշռութեան մարզումները ակնյայտ խնդիրների առաջացումից շատ առաջ եւ բառացիօրէն «ներառել» նման վարժութիւնները առօրեայ կեանքում։

Սնունդը մեր 60-70 տարեկանում եւս փոխում է իր նպատակը։ Այլեւս խօսքը քաշի կորստի մասին չէ, այլ մկանների, էներգիայի եւ հիւանդութիւնների նկատմամբ դիմադրողականութեան պահպանման մասին։ Տարիքի հետ մարմնին անհրաժեշտ է աւելի շատ սպիտակուց՝ նոյնիսկ աւելի քիչ ընդհանուր կալորիաներով։ Մասնագէտները խորհուրդ են տալիս ամբողջ օրւայ ընթացքում կենտրոնանալ սպիտակուցների հաւասարակշռւած բաշխման վրայ եւ կենտրոնանալ անխառն սննդի վրայ։

Բժիշկների կարծիքով՝ միջերկրածովեան սննդակարգը ցոյց է տալիս ամենակայուն արդիւնքները՝ բանջարեղէն, մրգեր, ձուկ, ձիթապտղի իւղ, անխառն հացահատիկներ, ընկոյզ եւ առնւազն գերմշակւած սնունդ: Այդ սննդակարգը կապւած է ոչ միայն սրտանօթային հիւանդութիւնների ցածր ռիսկի, այլեւ ճանաչողական անկման դանդաղեցման հետ։

Ուղեղի առողջութիւնն առանձին քննարկման թեմա է, որը վերաբերում է այդ տարիքում գրեթէ բոլորին: Չնայած գենետիկան դեր է խաղում, մասնագէտներն ընդգծում են, որ կենսակերպը եւս կարեւոր է: Ֆիզիկական ակտիւութիւնը, քունը եւ սնունդը կարեւոր են, սակայն մտաւոր եւ սոցիալական ներգրաււածութիւնը եւս կարեւոր է։

Ընթերցանութիւնը, նոր հմտութիւնների սովորելը, խօսելը, գրելը, սեղանի խաղեր խաղալը, լեզուներ սովորելը կամ երաժշտութիւնը՝ այդ ամէնը խթանում է ուղեղը: Սակայն սոցիալական կապերը աւելի հզօր պաշտպանիչ գործօն են: Հաղորդակցութիւնը պահանջում է ուշադրութիւն, յիշողութիւն, արձագանքման ժամանակ եւ յուզական արձագանք, ուստի մշտապէս մարզում է ուղեղը։

Վերջապէս, բժիշկներն ընդգծում են կանխարգելման կարեւորութիւնը: Տարիքի հետ մեր մօտեցումը սքրինինգի նկատմամբ դառնում է աւելի անհատական. կարեւոր է հաշւի առնել մեր ընդհանուր առողջութիւնը եւ առաջիկայ տարիների կանխատեսումը: Բժշկին կանոնաւոր այցելութիւնները եւ արեան ճնշման, շաքարի մակարդակի, տեսողութեան, լսողութեան եւ ոսկրային խտութեան ստուգումներն օգնում են մեզ վաղ յայտնաբերել խնդիրները եւ պահպանել մեր կեանքի որակը։

Ընդսմին, մասնագէտները զգուշացնում են, որ ինքնավերահսկումը բոլորի համար հաւասարապէս օգտակար չէ: Ոմանց համար արեան ճնշման կամ այլ ցուցանիշների տանը չափումը կարող է օգտակար լինել, մինչդեռ միւսների համար դա կարող է անհանգստութեան աղբիւր դառնալ: Տեղեկատւութեան եւ հոգեկան հանգստութեան միջեւ հաւասարակշռութիւն գտնելը այստեղ նոյնքան կարեւոր է, որքան մնացած ամէն ինչում:

News.am