Հայաստանի իրաւաբան գիտնականները հանդէս են եկել յայտարարութեամբ՝ «Հակասահմանադրական ենք դիտարկում «Եկեղեցու բարենորոգման» անւան ներքոյ իշխանութեան գործողութիւնները»

Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հանդէպ հակասահմանադրական քայլերի առնչութեամբ Հայաստանի իրաւաբան գիտնականները հանդէս են եկել յայտարարութեամբ.

Նկատի ունենալով Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դէմ իրականացւող գործընթացներում Սահմանադրութեան, միջազգային պայմանագրերի եւ ազգային օրէնսդրութեան անթաքոյց խախտումների բազմաթիւ փաստերը եւ այդպիսիք շարունակելու նկրտումները, անհրաժեշտ եւ հրատապ ենք համարում զուտ իրաւական տեսանկիւնից արձագանքել այդ  երեւոյթներին:

Սահմանադրութեան հենքով Հայաստանի Հանրապետութիւնը Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին ճանաչում է որպէս Ազգային եկեղեցու բացառիկ առաքելութիւնը հայ ժողովրդի հոգեւոր կեանքում, նրա ազգային մշակոյթի զարգացման եւ ազգային ինքնութեան պահպանման գործում (18-րդ յօդւած): Սահմանադրութեան նոյն յօդւածով ամրագրւած է, որ Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու յարաբերութիւնները կարող են կարգաւորւել օրէնքով: Դեռեւս 2007 թ. փետրւարի 22-ին ընդունւել է «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու յարաբերութիւնների մասին» օրէնքը: Ըստ այդմ էլ Ազգային եկեղեցին պետութեան համար անգնահատելի հզօր կառոյց է՝ համազգային շահերի համապարփակ պաշտպանութեան տեսանկիւնից:

Այսպիսով, Սահմանադրութեան 17-րդ յօդւածով ամրագրւած պետութիւնից կրօնական կազմակերպութիւնների անջատ լինելու հիմնադրոյթը պետութեանը պարտաւորեցնում է երաշխաւորել կրօնական կազմակերպութիւնների գործունէութեան ազատութիւնը, իսկ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հետ յարաբերութիւններում պետութիւնը պարտաւորւում է ղեկավարւել նաեւ յատուկ օրէնքով:

Ազգային եկեղեցու հետ յարաբերութիւններում հանրային իշխանութեան մարմինները եւ պաշտօնեաները իրաւասու են կատարելու միայն այնպիսի գործողութիւններ, որոնց համար լիազօրւած են Սահմանադրութեամբ կամ օրէնքներով (Սահմանադրութեան 6-րդ յօդւած): Սահմանադրական այս նորմից բնաւ չի բխում, որ անհիմն տարածական մեկնաբանութեամբ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հանդէպ կարող են իրականացւել նաեւ Սահմանադրութեամբ եւ օրէնքներով ամրագրւած գործառոյթների անւան տակ այնպիսի գործողութիւններ, որոնք նախատեսւած չեն Սահմանադրութեամբ, «Մարդու իրաւունքների եւ հիմնարար ազատութիւնների պաշտպանութեան մասին» կոնւենցիայով, այլ միջազգային պայմանագրերով եւ ազգային օրէնսդրութեամբ: Իւրաքանչիւր գործառոյթի համար Սահմանադրութեամբ եւ օրէնքներով յստակ սահմանւած է լիազօրութիւնների սպառիչ շրջանակ, ուստի արգելւում է օրէնսդրութեամբ ամրագրւած գործառոյթների իրականացման պատրւակով դիմել կամայական գործողութիւնների՝ ներգրաւելով ոչ միայն իրաւապահ մարմիններին, այլեւ պետական իշխանութեան ենթակայութեան տակ չգտնւող տեղական ինքնակառավարման մարմիններին ու դրանց պաշտօնեաներին: Ընդ որում, վերջիններս ոչ միայն իրաւասու չեն  միջամտելու ներեկեղեցական կեանքին, յատկապէս՝ լիազօրութիւնների գերազանցմամբ ներգործելու եկեղեցականների կամայայտնութեան վրայ, այլեւ դա անում են անթաքոյց գործելաոճով:

Պետական իշխանութեան տարաբնոյթ միջամտութիւնները՝ «Մարդու իրաւունքների եւ հիմնարար ազատութիւնների պաշտպանութեան մասին» կոնւենցիայի 9-րդ յօդւածի հենքով խստօրէն եւ հետեւողականօրէն դատապարտել է նաեւ ՄԻԵԴ-ն իր նախադէպային որոշումներով:  Իհարկէ, դեռեւս Եւրոպայի խորհրդի անդամ պետութիւններում չեն արձանագրւել պետութեան միջամտութեան այնպիսի կոպիտ դրսեւորումներ, ինչպիսիք, ցաւօք, տեղի են ունենում մեր Երկրում, այնուամենայնիւ, անգամ այդ պարագայում, կրօնական համայնքի գործունէութեանը եւ ինքնավարութեանը միջամտելու առնչութեամբ որեւէ պետութեան պատճառաբանութիւն ՄԻԵԴ-ում իրաւաչափ չի ճանաչւել: Միաժամանակ ՄԻԵԴ-ի նախադէպային որոշումներով ամրագրւել է այն իրաւական դիրքորոշումը, որ ներեկեղեցական, կրօնական համայնքի ներքին կառուցակարգային եւ ընթացակարգային յարաբերութիւնների առնչութեամբ որեւէ հարց չի կարող քննարկման առարկայ լինել դատական ատեաններում, ընդ որում, դա եւս դիտւում է որպէս պետութեան ապօրինի միջամտութիւն:

Վերոգրեալ համատեքստում, առերեւոյթ հակասահմանադրական ենք դիտարկում «Եկեղեցու բարենորոգման» անւան ներքոյ հանրային իշխանութեան գործողութիւնները, որոնք ոչ միայն գործնականում յանգեցնում են Ազգային եկեղեցու արհեստական պառակտմանը, հաւատացեալների խղճի ու կրօնի ազատութեան խախտումներին, այլեւ սահմանադրական կարգի հիմունքների խաթարմանը:

Վերջին հաշւով, Ազգային եկեղեցին համազգային կրօնական կառոյց է, ներկայացնում է ողջ հայութեանը, ըստ այդմ էլ նրա առաջնորդն ընտրւում է  սփիւռքի լայն ներգրաւմամբ: Այս իրողութեան անտեսումը անխուսափելիօրէն յանգեցնելու է նաեւ Սահմանադրութեան 19-րդ յօդւածով ամրագրւած սփիւռքի իրաւական կարգավիճակի եւ նրանց հանդէպ պետութեան պարտաւորութեան հիմնադրոյթների շրջանցմանը:

Անհրաժեշտ է նաեւ ձեռնպահ մնալ առանձին եկեղեցականների եւ Ազգային եկեղեցու վերաբերեալ, յատկապէս՝ տարբեր պաշտօնական ամբիոնների օգտագործմամբ մերկապարանոց զրպարտանքից եւ վիրաւորական որակումներից: Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին եղել եւ մնում է բոլոր երկրների հետ փոխադարձ բարիդրացիական յարաբերութիւններ, կայուն եւ արժանապատիւ խաղաղութիւն հաստատելու անխաթար յենասիւնը, ուստի համազգային շահերի վերաբերեալ հրապարակաւ արտայայտած դիրքորոշումները միանգամայն համահունչ են ինչպէս իր սահմանադրական կարգավիճակին, այնպէս էլ Սահմանադրութեան 13-րդ յօդւածով ամրագրւած արտաքին քաղաքականութեան հիմնադրոյթներին: Այս համատեքստում, Հայ Եկեղեցուն, այսպէս կոչւած, թշնամանք սերմանելու մէջ  մեղադրանքներ հնչեցնելը առնւազն հիմնազուրկ է:

Ներկայումս Երկրի առջեւ ծառացած արտաքին եւ ներքին մարտահրաւէրներին համարժէք հակազդելու, մասնաւորապէս, յանցաւորութեան աննախադէպ աճի, թմրամոլութեան կործանարար դրսեւորումների եւ ներքին թշնամանքի ու սոցիալ-տնտեսական բազում սպառնալիքներին դիմակայելու, ըստ այդմ էլ հանրութիւնը համախմբելու հրամայականն էլ աւելի է ընդգծում Սահմանադրութեամբ նախատեսւած հանրային իշխանութեան մարմիններին եւ պաշտօնատար անձանց ոչ իրենց կարգավիճակին յարիր գործընթացների մէջ ներքաշելու մեծ վտանգը: Մտահոգող է նաեւ իրաւաչափ որեւէ խնդիր չլուծող եւ անթաքոյց հակաեկեղեցական օրինագծերի առատութիւնը: Այդ գործելաոճը ոչ միայն աղերսներ չունի իրաւունքի գերակայութեան հետ, այլեւ խոչընդոտում է այդ հանրային իշխանութեան մարմիններին՝ կեանքի կոչելու իրենց սահմանադրական առաքելութիւնը եւ թիրախաւորում է սահմանադրական կարգի հիմունքները:

Ակնկալում ենք, որ մեր փաստարկւած մտահոգութիւնները համարժէք կընկալւեն, ինչը բխում է մեր Երկրի, ժողովրդի, պետականութեան եւ Հայ Եկեղեցու համընդհանուր շահերից:

ԳԱԳԻԿ ՂԱԶԻՆԱՆ, Հայաստանի Հանրապետութեան գիտութիւնների ազգային ակադեմիայի ակադեմիկոս, իրաւաբանական գիտութիւնների դոկտոր, պրոֆեսոր,

ՎԼԱԴԻՄԻՐ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների դոկտոր, պրոֆեսոր,

ԳԷՈՐԳ ԴԱՆԻԷԼԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների դոկտոր, պրոֆեսոր,

ՎԱՀԷ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների դոկտոր, պրոֆեսոր,

ԱՐԹՈՒՐ ՂԱՄԲԱՐԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների դոկտոր, պրոֆեսոր,

ԱՐՍԷՆ ԹԱՒԱԴԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու, դոցենտ,

ԱՐՍԷՆ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու, դոցենտ,

ԱՒԵՏԻՔ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու, դոցենտ,

ԳՐԻԳՈՐ ՄՈՒՐԱԴԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու, դոցենտ,

ՌՈՒԲԷՆ ՄԵԼԻՔԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու, դոցենտ,

ՏԱՐՕՆ ՍԻՄՈՆԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու, դոցենտ,

ՎԱՐԴԱՆ ՊՕՂՈՍԵԱՆ, սահմանադրագէտ,

ՍԻՄՈՆ ԲԱԲԱՅԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու,

ԱՐԱ ԶՈՀՐԱԲԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու,

ՌՈՒԲԻՆԱ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու,

ԼԻՒԴՒԻԿ ԴԱՒԹԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու,

ՄԱՆԷ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու,

ՅՈՒՆԱՆ ՏԷՐ-ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ, իրաւաբանական գիտութիւնների թեկնածու …

Yerkir.am