ԱտրպատականՀամայնք

ՄԱՍՈՒՆՔՆԵՐԻ ՈՅԺԸ

ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ «ԱՐՏԱԶ» պաշտօնական ամսագրի

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութ­եան Մայրավանքում 1931 թւականին, մայր տաճարի կողքին կանգնւեց Ապրիլ­եան Նահատակաց մատուռը: Օրւայ Աթո­ռակից կաթողիկոս Տ. Տ. Բաբգէն Կիւլէ­սէր­եանի տնօրինումով, մի հայ երիտասարդ ուղարկւեց Դեր Զոր, իր ձեռքերով հաւա­քելու համար հայ նահատակների աճիւն­ներից մի մաս անապատի աւազների վրա­յից, եւ բերելու Անթիլիաս:

Մատուռը կառուցւեց, աճիւնները տե­ղադրւեցին ապակեայ ցուցափեղկերում, սոսկալի տեսարանով, խորանի ցածում եւ մատռան չորս անկիւններում կառուց­ւած խորշերում:

Նահատակների ընտանիքներ իրենց ամէն կիրակեայ այցելութիւնների ընթաց­քում, ինչպէս նաեւ խորհրդակատարութ­իւնների համար Անթիլիասի Մայրավանք ժամանելուց յետոյ, առաջին պարտակա­նութիւն իբրեւ մուտք էին գործում մա­տուռ: Հայոց Ցեղասպանութեան ընթացքում իրենց կորցրած հարազատների հա­մար աղօթում եւ մոմ էին վառում նրանք մատ­ռան մէջ, ազգային հոգեւոր տուրք վճա­րելով այնտեղ, վերյիշելով անւանա­պէս այն ազգականներին, որոնց ոչ միայն ա­նունները, այլեւս կեանքի օրերը վերա­թարմացնում էին իրենց յիշողութիւնում:

Տարիներ են անցել, որոնք հարիւ­րամ­եակի նշմամբ տօնական օրերի վե­րածւեցին: Նահատակների հետ ոչ միայն անւանապէս ծանօթութիւն եւ ազգակցու­թիւն, այլեւ անձնապէս հարազատութիւն ունեցողներ չկան արդէն, եւ հոգեպէս վե­րամիացել են նրանց հետ: Ազգականա­կան կապերով բարեկամութիւնը եւ գու­ցէ նկարներով ծանօթութիւնը կարող է հա­րազատութեան զգացողութիւն զօրաց­նի, սակայն անմիջական կապերն ու ձայ­նա­յին զգացողութիւնը գոյութիւն չունե­նա­լով, կեանքի նորութիւնների բերմամբ փո­փոխութիւններ են արձանագրւել մեր կեան­քում:

Անթիլիասի Մայրավանքի շրջափա­կում կառուցւած մատուռը երկու առիթնե­րով վերանորոգւել է: Մեծի Տանն Կիլիկ­իոյ Գարեգին Բ Սարգսեան կաթողիկո­սի օրօք, ինչպէս նաեւ Արամ Ա կաթողիկոսի հրամանով, որպէսզի Մեծի Տանն Կիլիկ­իոյ Մայրավանքի շրջափակ այցելող մեր ժողովրդի զաւակների, ինչպէս նաեւ այն­տեղ մուտք գործող պաշտօնական օտար հրաւիրեալների այցելավայրը լինի, աղօթ­քով ու յարգանքով յիշելու պատմութիւնը եւ հայ ժողովրդի դէմ գործւած մեծ ոճիրը:

Պատմութեան ընթացքին հայութեան կրած այս ծանր դժբախտութիւնը, որի մա­սունքները փտելու վրայ են արդէն, չեն կարող սրբւել հայոց պատմութիւնից եւ չեն կարող սրբւել մարդկութեան յիշողու­թիւնից:

Մասունքները ոյժ ունեն եւ հզօրաց­նում են մեր նոր սերունդներին: Նրանց փոշիացող իրավիճակն իսկ հզօրացնելու զօրութիւն ունի իր մէջ, միախառնւելով մեր ժողովրդի զաւակների հոգուն…:

Տարիները անցնում են, սերունդները փոխւում են, հայ դատը նոր փուլերի ա­ռ­ջեւ է գտնւում, սակայն պահանջատիրու­թիւնը դեռեւս մնում է բոլորի սրտում:

Հողային նոր կորուստները, նոր սե­րունդների արտաքսումը իրենց դարաւոր տա­­րածքներից, պապենական հողերի կո­րուստները նոր սերունդների ժամանա­կահատւածում, պահանջատիրական նոր երթ է ձեւաւորում մեր ժողովրդի համար:

Դեր Զորը, որը անցեալում մեր ժողո­վրդի համար սովորական դասարան էր, աւելի ուշ դարձել էր նախակրթարանի յարկ, այսօր վերածւել է համալսարանի, որտեղ կրթւում է մեր նոր սերունդը:

Դեր Զորեան համալսարանից շրջա­նա­ւարտ մեր սաները, միջազգային հարթակ­ներում պատրաստ են այսօր խօսել օտար ազգութիւնների հետ, բանավիճել նոյնիսկ թշնամու հետ, ազգային պահան­ջատիրութեան գնով մարդկային իրաւունքները հրապարակայնօրէն պաշտ­պա­նելու համար: Մասունքները իրենց ուժը չեն կորցնի, հաւատա՛:

Ատրպատականի հայոց թեմի հրատարակչութիւն

«Արտազ» ամսագիր (թիւ 4, ապրիլի 2024 թ.)

Related Articles

Back to top button