Մնայուն խաղաղութեան աղերսանքով Սուրբ Թադէի Վանքի Եռօրեայ ուխտագնացութեամբ աղօթք վերառաքւեց առ Աստւած

Ատրպատական, ազգային առաջնորդարան, Թաւրիզ – Ատրպատականի հայոց թեմի հովանաւորութեամբ, դարեր գոյատեւած Ս. Թադէի վանքը, հնամեայ Արտազ գաւառում, Եռօրեայ ուխտագնացութեամբ ամբողջացրեց այս տարւայ հաւատացեալների այցը, Իրանից, մայր հայրենիքից եւ տարբեր երկրներից ժամանած ուխտաւորներով:

Երկրին ռազմական անապահով եւ տհաճ օրերին յաջորդած խաղաղութեան ձգտող օրերը, աստւածային միջամտութիւն համարող հաւատացեալների բազմութիւնը, իր ներկայութեամբ փաստեց, որ համերաշխութիւնը աւելի նախընտրելի է համամարդկային կեանքի բարելաւման ի խնդիր, քան թէ պատերազմը, եւ անմեղ մարդկանց կոտորածը:

16-18 յուլիս 2026 տեւած եռօրեայ ուխտագնացութեան մասնակցեցին մեծ բազմութեամբ ուխտաւորներ: Դրանցից ոմանք երեքշաբթի օրւանից էին ժամանել, առաւել եւս վայելելու Վանքի աղօթական բնութիւնը. ոմանք յայտարարւած երեք օրերին ներկայ գտնւեցին, իսկ ուրիշներ՝ միայն շաբաթ օրւայ Ս. Պատարագին հասան Առաքեալի վանքը, իրենց ուխտով խնդրամատոյց լինելու, եւ երկնային միջամտութիւն աղերսելու իրենց կեանքի համար:

Տարիների աւանդութեան համաձայն ուխտագնացութիւնը վայելում էր Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս՝ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա Վեհափառ Հայրապետի բարձր հովանաւորութիւնը, իսկ եռօրեայ ուխտագնացութեան նախագահողը եւ Ս. Պատարագը մատուցողն ու ներկայ բազմութեան հոգեւոր պատգամ ուղղողն էր Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ՝ Գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. Արք. Չիֆթճեանը: Թեմական խորհուրդը նախօրոք արդէն ստանձնել էր պետական եւ շրջանային բոլոր խորհրդակցութիւնները, իսկ Ուխտագնացութեան կազմակերպումը գործնա­պէս ստանձնել էր Վանքերի Ուխտագնացութեան Յանձնախումբը, նւիրեալ անդամների գործօն մասնակցութեամբ:

Ս. Թադէոս Առաքեալի վանքի հոյակերտ կառոյցի քանդակազարդ արտաքին տեսքի հմայիչ պատերը կանչել էին իրենց ապաւինող հաւատացեալներին, որոնք սոյն աւանդութիւնը պահպանում են հաւաքաբար, սկսեալ 1954 թւականից, երբ Ատրպատականի հայոց թեմը սկսել է կազմակերպել Ուխտագնացութիւնները, վեր առնելու հայոց Լուսաւորիչներից Ս. Թադէոսի, եւ առաջին հայ նահատակ Ս. Սանդուխտի տօնը:

Ատրպատականի տարբեր շրջաններից՝ Թաւրիզից, Ուրմիայից, Գեարդաբադից, Ռահւայից, Սալմաստից, Բեդելբոյից, Իրանի տարբեր քաղաքներից՝ Թեհրանից, Սպահանից, Ահւազից, Արաքից, Անզալիից եւ այլ շրջաններից ներկայացուցիչներ կային, ինչպէս ԻԻԽ-ի պատգամաւոր դոկտ. Արա Շահվերդեանը, նաեւ Հայրենիքից բազմաթիւ ուխտաւորներ ժամանեցին Ս. Թադէոս առաքեալի վանքը, մասնակից լինելու եկեղեցական արարողութիւններին եւ մանաւանդ շաբաթ օրը մատուցւելիք հանդիսաւոր Սուրբ եւ անմահ Պատարագին:

Վանքերի ուխտագնացութեան Գործադիր յանձնախմբի կողմից, ինչպէս նաեւ Չալդրանի կուսակալութեան, ու տեղական Կարմիր Մահիկի կենտրոնի օժանդակութեամբ, տասնեակներով վրաններ էին լարւել Ս. Թա­դէի վանքի շրջակայքում, հիւրընկալելու համար բոլոր ուխտաւորներին, յարմար պայմաններում:

 

Սրբազան հօր դիմաւորութիւնը՝ Վանքի մուտքին

Հինգշաբթի, 16 յուլիս 2026-ի երեկոյեան ժամը 5-ին, Սուրբ Թադէի վանք ժամանեց Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ Սրբազանը: Նախքան Վանք հասնելը, Ս. Սանդուխտի մատրան մօտերանքում, նա դիմաւորւեց շքախմբի կողմից, եւ հայ նահատակների յուշարձանի առջեւ հոգեհանգիստ կատարեց, պետա­կան պատասխանատուների ներկայութեամբ:

Ինքնաշարժերը առաջնորդեցին շքախումբը մինչեւ Վանքի մուտքը, որտեղ հաւաքւած ուխտաւորները տաճարի զանգի ղօղանջի ներքոյ ընդունեցին առաջնորդ Սրբազան հօր օրհնաբաշխ «խաղաղութիւն»-ը: Խնամակալ Կանանց պատրաստած, եւ պճնազարդւած երեխաները՝ Մոնթէ եւ Սկարլէտ Ենովքեանները «Աղու­հաց» մատուցին, եւ այն օրհնւեց Սրբազան հօր աջով:

«Հրաշափառ» շարականով, թափօրը առաջացաւ, եւ առաջնորդւեց դէպի տաճար: Սուրբ խորանի առջեւ տեղի ունեցաւ Կանոնական աղօթքը: Առաջնորդ Սրբազանը իր սրտի խօսքը ուղղեց ուխտաւոր բազմութեանը, մաղթանք վերառաքելով առ Աստւած, որ իւրաքանչիւրի սրտաբուխ խնդրանքը կատարի. «Ամէն ինչի նորոգութեան մասին մտածում ենք, այս երեք օրերին մտածենք մեր հաւատքը վերանորոգելով, այն ամրապնդելու մասին» շեշտեց Սրբազանը:

Դիմաւորութիւնից անմիջապէս յետոյ, երեկոյեան ժամը 5:30-ին, տաճարում տեղի ունեցաւ Երեկոյեան ժամերգութիւնը, հոգեւորականաց դասի եւ բարեպաշտ ուխտաւոր ժողովրդի աղօթակցութեամբ:

Տաճարի աջակողմում էր դարձեալ, Վանքի աղօթընկալ հսկայ խաչափայտը, բազմաթիւ մեխերով, որոնց վրայ հաւատացեալներ կախում էին իրենց աղօթքներն ու խնդրւածքները, ուխտերն ու փափագները, մաղթելով, որ Սուրբ Թադէոս առաքեալն եւ Սուրբ Սանդուխտ կոյսը բարեխօս լինեն իրենց սրտաբուխ խնդրանաց:

Դիմաւորութեան արարողութիւնից յետոյ, Սրբազան հօր սենեակ ժամանեցին եւ բարի գալուստ մաղթեցին Ապահովութեան ընդհանուր պատասխանատուն եւ Արեւմտեան շրջանի Փոքրամասնութեան գրասենեակի տնօրէնը: Երկրորդ այցելուն եղաւ Չալդրանի Կուսակալը: Սոյն այցին ներկայ գտնւեց նաեւ դոկտ. Արա Շահվերդեանը: Նրանք իրենց պատրաստակամութիւնը յայտնեցին օժանդակել աշխատանքներին, եւ յաջողութիւն մաղթեցին բոլորին:

Յայտնենք, որ քահանայ հայրերը ուրբաթ օր մկրտութեան արարողութիւններ կատարեցին, իրենց երեխաները Վանքում կնքելու ուխտ ունեցող ընտանիքների փափագը իրականացնելով: Նշենք նաեւ, որ ուխտագնացութեան օրերին տեղի ունեցան Առաւօտեան եւ Երեկոյեան ժամերգութիւնները, իսկ ուրբաթ գիշեր՝ Հսկումի արարողութիւնը:

 

Պաշտօնական հանդիպում՝ պետական ներկայացուցիչների հետ

Շաբաթ, 18 յուլիս 2026-ի առաւօտեան ժամը 10-ին, Վանքի հարաւային մասում լարւած պետական հսկայ վրանի տակ պաշտօնական հանդիպում տեղի ունեցաւ առաջնորդ Սրբազանի եւ Ատրպատականի Արեւմտեան բաժնի նահանգապետ դոկտ. Ռեզա Րահմանի փոխանորդ՝ դոկտ. Մողաբէլի, Չալդրանի կուսակալ դոկտ. Սամադ Աքբարիի, ինչպէս նաեւ պետական եւ զինւորական բարձրաստիճան պաշտօնեաների միջեւ: Սոյն հանդիպմանը ներկայ էին Թեմական խորհրդի կազմը, Վանքերի ուխտագնացութեան յանձնախմբի անդամները, Իրանի Իսլ. խորհրդարանում Թեհրանի եւ հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր դոկտ. Արա Շահվերդեանը, Իրանի եկեղեցիների պահպանութեան ընդհ. տնօրէն՝ դոկտ. Շերլի Աւետեանը, նրա օգնականներ՝ Ալէն Սայեադեանը եւ Կարէն Մկրտիչեանը, ապահովական պատասխանատուներ եւ հիւրեր:

Առաջնորդ Սրբազանը յոտընկայս յարգանքի հրաւիրեց բոլոր պաշտօնական հրաւիրեալներին, յարգելու յիշատակը երկրի նահատակ Գերագոյն Կրօնական առաջնորդ Այաթ. Ալի Խամենէին, Մինաբում տեղի ունեցած ռմբակոծութեան զոհ՝ դպրոցական 182 աշակերտուհիների, ինչպէս նաեւ պատերազմի ընթացքին զոհւած բոլոր նահատակների հոգւոց խաղաղութեան համար:

Սրբազանը շնորհակալութիւն յայտնեց Նահանգապետի ներկայացուցչին, եւ բարեմաղթութիւններ ներկայացրեց Չալդրանի նոր նշանակեալ Կուսակալին, ինչպէս նաեւ գնահատեց Արեւտմեան շրջանի Հնապահպանութեան տնօրէն դոկտ. Սեֆերիին, խնդրելով, որ իրենց մնայուն հոգածութեան առարկայ դարձնեն Վանքը, աշխարհի քրիստոնէութեան հնագոյն գլխաւոր սրբավայրերից հանդիսացող Ս. Թադէն: Սրբազանը Թեմի անունից իր շնորհակալութիւնը յայտնեց Եռօրեայ ուխտագնացութեան առթիւ իրենց օժանդակութիւնըբերած պետական բոլոր կառոյցներին: «Այսքան ուխտաւորների հսկայ բազմութեան տեղաւորման եւ կենցաղային պայմաններ ստեղծելու աշխատանքը հեշտ չի: Անցեալում 72 տարիներ առաջ, 1954-ին,

ինչքան մեծ դժւարութեամբ են այստեղ հասել մեր ուխտաւորները, սակայն բոլորի կամքը աւելի է ամրապնդւել, եւ հասել են այս օրւայ», ասաց Սրբազանը: Իր խօսքի աւարտին, Սրբազանը Թեմական խորհրդի անունից արծաթեայ յատուկ նւէրներ յանձնեց բարձրաստիճան հիւրերին:

Սրբազանը աղօթքով երախտագիտութիւն յայտնեց երկրի Գերագոյն Կրօնական նոր առաջնորդ՝ Այաթ. Մոջթաբա Խամենէիին եւ պետական բոլոր կառոյցներին, բոլորին նոր յաջողութիւններ մաղթելով:

Իրենց բարի գալստեան խօսքերում, Նահանագապետի ներկայացուցիչը եւ Կուսակալը բացառիկ ուրախութեամբ արտայայտւեցին, մեծ պատիւ համարելով սոյն շրջանում պատասխանատու եւ հոգատար լինելու առաքելութիւնը: Նրանք բարձր գնահատեցին եռօրեայ ուխտագնացութեան մասնակից ուխտաւորների մեծ թիւը, եւ պատրաստակամութիւն յայտնեցին պետական բոլոր լծակների օգտագործումը, Սրբավայրը պահպանելու իր բարձունքի վրայ:

 

Բացում խաչքարերի եւ հնադարեայ քարերի սրահի

Պաշտօնական հանդիպմանը յաջորդեց Վանքի արեւմտեան մասում, ջաղացքի շէնքին կցւած, եւ ապակեայ երդիքով ծածկւած սրահի բացման արարողութիւնը, ձեռամբ առաջնորդ Սրբազան հօր, եւ ներկայութեամբ պետական բարձրաստիճան հիւրերի:

Եկեղեցիների Հնապահպանութեան Կենտրոնի միջոցով անցած տարի յարդարւած ու ծածկւած այս հատւածը, ինքնին թանգարանային պատկեր է ներկայացնում, դարերի ընթացքում քանդակւած խաչքարերի եւ այլ օգտագործելի քարեղէն իրերի: Դրանց շարքում կան նաեւ քարեղէն դռներ, որոնք յայտնի են իրենց անցեալի իմաստուն գործածութեամբ: Այս առիթով, առաջնորդ Սրբազանը բարձր գնահատեց Իրանի Հնապահպան կառոյցի եւ դոկտ. Շերլի Աւետեանի գործունէութիւնը, երկրի քրիստոնէական եւ յատկապէս հայկական սրբութիւնները պահպանելու հեռանկարները. «Այս քարերից շատերը հողերի տակ էին մնացել, եւ կամ այս ու այն բակի անկիւնում: Դրանք հաւաքելը եւ ցուցադրելը, պատմական անցեալի յուշերը վերանորոգելու, եւ այցելուներին նոր դաս տալու արարքներ են: Թող բոլոր տեսնողները ո՛չ միայն սովորեն անցեալի պատմութիւնը, այլ դրանք պահպանելու եւ փչացումից փրկելու ձեւերը», ասաց Սրբազանը:

Գնահատական խօսքով հանդէս եկաւ նաեւ դոկտ. Արա Շահվերդեանը, որը յիշեց պետական եւ ազգային բոլոր աշխատակիցներին, որոնք երկար տարիների աշխատանքով իրենց նպաստն էին բերել Վանքի պատմութեանը:

Պետական պատասխանատուները սոյն հանդիպումից քիչ անց, երբ սկսւեց Ս. Պատարագը, ներկայ գտնւեցին, եւ յարգեցին հայ ուխտաւոր ժողովրդին:

 

Ուխտի Սուրբ Պատարագ

Շաբաթ, 18 յուլիս 2026-ին, առաւօտեան ժամը 11-ին, Ս. Թադէի վանքի տաճարում հանդիսաւոր սուրբ եւ անմահ պատարագ մատոյց եւ քարոզեց առաջնորդ Սրբազանը: Հանդիսաւոր թափօրը սկիզբ առաւ վանահօր նորոգեալ խուցից եւ «Կոմիտաս» երգչախմբի առաջնորդութեամբ, ու զանգերի ղօղանջով ուղղւեց դէպի Տաճար: Խորանին սպասարկում էին Տ. Մարտիրոս Քհնյ. Ղուկասեանը, Քաջարանից հիւրաբար ներկայ գտնւող Արժ. Տ. Շիրակ Քհնյ. Խամոյեանը, Թեմի սարկաւագաց եւ դպրաց դասերը, գլխաւորութեամբ Սեւան Սրկ. Ենովքեանի եւ Առլէն Սրկ. Բադալեանի: Սբ. Պատարագի երգեցողութիւնը քառաձայն կատարեց երգչախումբը, ղեկավարութեամբ երաժիշտ-խմբավար Վարդան Վահրամեանի:

Քարոզի պահին, «Հայր մեր»-ից առաջ, առաջնորդ Սրբազանը հոգեւոր եւ ազգային պատգամով դիմեց ներկայ ուխտաւորներին: Նա փառք տւեց Ամենակալին, որ խաղաղութեան այս օրերը պարգեւեց, հայրական մեծ սիրով բոլոր աշխարհի մարդկութեան եւ յատկապէս Վանքի ուխտաւորներին, որոնք ամենամեծ կարօտով հասել

էին իրենց ուխտավայրը, Աստծու զօրութեան ոյժը վայելելու. «Դուք էք այսօր Աստծու հրեշտակները, երկրից երկինք բարձրացող, ձեր սրբաբոյր աղօթքներով, ու երանական թեւերով: Հաւատքի աչքերով տեսնում ենք ձեր սիրտը, եւ դրանից բղխող բարեմաղթանքները: Թող Աստւած ընդունի ձեր բոլորի խնդրանքը, խաղաղութիւն պարգեւի աշխարհին եւ յատկապէս տառապող մեր Իրանի իսլամական հանրապետութեանը, առաջնորդելով բոլոր ղեկավարներին»:

Սրբազանը հայ ժողովրդի հոգեւոր պատմական կենտրոնի խորանից խօսք ուղղեց մեր ժողովրդի բոլոր զաւակներին, համերաշխութեամբ ապրել իրարու հետ, աշխարհիկը թողելով աշխարհին, ներքին միասնութեան կարեւորութիւնը առաւել եւս շեշտելով: Ս. Թադէոսի եւ Ս. Սանդուխտի բարեխօսութեան ու Աստծու զօրութեան դիմեց Սրբազանը մասնաւոր աղօթքով, բոլոր ներկաների ուխտը ի կատար ածելու համար խնդրանք մատուցելով առ Աստւած: Նա աղօթք բարձրացրեց Աստծուն, բոլոր հիւանդների համար, որպէսզի իւրաքանչիւրի հաւատքի համաձայն առողջութիւն պարգեւի, եւ վերադարձնի նրանց բնական կեանքին:

Առաջնորդ Սրբազանը իր բարձր գնահատանքը յայտնեց Թեմական խորհրդին, Վանքերի Ուխտագնացութեան յանձնախմբի անդամներին, ինչպէս նաեւ «Կոմիտաս» երգչախմբին, Կանանց Խնամակալ մարմնին, եւ Թեմի բոլոր Միութիւններին ու Կազմակերպութիւններին, որոնք իրենց օժանդակութիւնն էին բերել Ուխտագնացութեան գոհացուցիչ լինելու համար:

 

Ջրօրհնէք Ս. Թադէոս առաքեալի Աջով

Մայր խորանում կատարւեց ջրօրհնէք, հիւանդների բժշկութեան մասնաւոր աղօթքով: «Ամէն ալէլուիա»-ի երգեցողութեան պահին, Ս. Թադէոս առաքեալի մասունքակիր Աջով խաչանիշ օրհնւեց ջուրը, որպէսզի բոլոր տեսակի հիւանդութիւններից տառապողները ստանան աստւածային առողջութիւն:

Երգչախումբը կատարեց «Կիլիկիա»-­ն, բարեպաշտ ժողովրդի երգակցութեամբ, իսկ Հ.Մ.Ա.Կ.-ի Թաւրիզի մասնաճիւղի սկաուտական կազմի առաջնորդութեամբ եւ Սուրբ Աջով գլխաւորւած եկեղեցականաց թափօրը ուղղւեց դէպի շրջափակ եւ սուրբ տաճարի շուրջը քայլելով, հասաւ առաջնորդական դահլիճի՝ վանահօր խուցի առջեւ:

 

Բացում՝ Վանահօր խուցի նորաքանդակ արձանագրութեան

15 տարիներից ի վեր հերթական վերանորոգութիւնների ընթացքում եղող վանահօր խուցը, վերջապէս հասաւ իր աւարտական լրմանը: Այս տարւայ ուխտագնացութեան վերջին բաժնում, Սրբազան հօր ձեռամբ բացւեց շղարշը այն մարմարակերտ արձանագրութեան, որտեղ նշւել էր խուցի վերանորոգման տեղեկութիւնը, եւ սկսման թւականը. «ՆՈՐՈԳԵՑԱՒ ԽՈՒՑՍ ԱՅՍ Ի ՎԱՆՍ ՍՐԲՈՅՆ ԹԱԴԷՈՍԻ ԱՌԱՔԵԼՈՅՆ ՅԱՌԱՋՆՈՐԴՈՒԹԵԱՆ ԳՐԻԳՈՐԻ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍԻ Ի ԹՎ ՀԱՅՈՑ ՌՆԿԱ ԵՒ ՅԱՄԻ ՏՌՆ 2012 ՅԱՐՏԱԶ ԳԱՒԱՌ»:

Ներկայ ուխտաւորների ծափողջոյններով տեղի ունեցաւ սոյն բացումը: Վանքում տեղի ունեցած եւ շարունակւող շինարարական աշխատանքների մասին լայնօրէն անդրադարձաւ Սրբազան հայրը, շեշտելով անցեալին լքւած սենեակների իրավիճակը, իսկ այսօր դրանց պատւաբեր տեսքը. «Դեռ աշխատանքը չի աւարտւել: Դեռ շա՜տ սենեակներ ունենք, որոնք հետզհետէ վերանորոգելու ենք, որպէսզի բոլոր նրանք, հայ եւ օտարական, երբ այցելեն այս Վանքը, հայ ժողովրդի պատւաւոր դիրքը տեսնեն, եւ օրինակ վերցնեն Ատրպատականի հայ համայնքից», ասաց նա, եւ յիշեց բոլորին՝ Թեմական խորհրդի անդամներ՝ Գագիկ Ջորջեանին, Ալէն Սայեադեանին, Վարդան Կարապետեանին, Հենրիկ Աբրահամեանին եւ Քաթրին Դիլանեանին, արձանագրութեան գծագրող Համլէթ Նազարբէգեանին, Վանքերի ուխտագնա­ցութեան յանձնախմբի անդամներ՝ Վարդան եւ Սեւան Ենովքեաններին, ինչպէս նաեւ Եկեղեցիների Հնապահ­պան գրասենեակի տնօրէն՝ Շերլի Աւետեանին, եւ պատասխանատուներ՝ Ալէն Գրիգորեանին եւ Կարէն Մկրտիչեանին: «Կոմիտաս» երգչախումբը կատարեց «Հայր Մեր»-ը, իսկ Սրբազան հայրը «Պահպանիչ»-ով օրհնեց ժողովրդին:

Ներկայ հաւատացեալները իրենց շնորհաւորութիւնը եւ բարեմաղթանքները մատուցին առաջնորդ Սրբազան հօրը եւ Ազգային իշխանութեանը:

Բազմաթիւ ուխտաւորների միասնական աղօթքով, ու ազգային միասնութեան բացառիկ երեւոյթով իր աւարտին հասաւ Ս. Թադէի վանքի այս տարւայ Ուխտագնացութիւնը, որը յատկապէս այս տարի առիթ ստեղծեց մեր ժողովրդի զաւակներին զօրանալու Աստծու հովանաւորութեամբ եւ պաշտպանութեամբ: Թող բոլոր ուխտաւորների ուխտը ընդունելի լինի: