Քարտէզներ, որոնք փոխել են աշխարհը․ ինչպէս է 1525 թ․ Աստւածաշնչի սխալ սխեման ձեւաւորել ժամանակակից սահմանները

Քեմբրիջի համալսարանի գիտնականները յայտնել են, որ Աստւածաշնչի առաջին տարբերակը՝ Սուրբ հողի քարտէզով, որը հրապարակւել է 500 տարի առաջ, մինչ այժմ ազդում է այն բանի վրայ, թէ ինչպէս են մարդիկ պատկերացնում պետութիւնների սահմանները։

1525 թ. հրատարակութեան մէջ, որը պատրաստւել է Ցիւրիխում, քարտէզը տպագրւել է «գլխիվայր», այնպէս, որ Միջերկրական ծովը ցոյց է տրւել արեւելքից, այլ ոչ թէ արեւմուտքից։ Թէեւ ժամանակակից քարտէզների համար դա սխալ է, այդ ժամանակ ոչ ոք դա չի նկատել․ աշխարհի այդ հատւածի մասին տեղեկութիւնը չափազանց քիչ էր։

Այնուամենայնիւ, Աստւածաշնչում այդ քարտէզի ներառումը ճակատագրական է եղել․ այն ստանդարտ է ստեղծել, որով հետագայում շատ հրատարակութիւններ տեղարդել են քարտէզներ, իսկ աշխարհի տարածական կառուցւածքի՝ նրա տարածքային սահմանների ընդհանուր ընկալումը սկսել է ձեւաւորւել հէնց այդ վաղ պատկերների ազդեցութեան տակ։

Նոր յօդւածում, որը հրապարակւել է The Journal of Theological Studies ամսագրում, պրոֆեսոր Նաթան Մակդոնալդը հաւաստիացնում է․ Աստւածաշնչեան տարածքների վերատպագրւած սահմանները, որոնք պատկերւած են 1525թ․ քարտէզի վրայ, դարձել են կարեւոր տարր ամրագրւած սահմաններով պետութեան գաղափարի էւոլիւցիայում։

Նրա խօսքով՝ հէնց այդ քարտէզն է մշակութային փոխակերպման հիմք հանդիսացել․ աւելի վաղ Աստւածաշունչը ընկալւել է որպէս հոգեւոր տեքստ՝ առանց ստոյգ աշխարհագրական սահմանների, իսկ 1525-ից յետոյ միլիոնաւոր ընթերցողներ սկսել են դրանում տեսնել մի ինչ-որ «հրահանգ» աշխարհակարգի վերաբերեալ՝ տարածքների բաժանմամբ եւ հողի սեփականութեան իրաւունքով։

Այսպիսով, առաջին հայեացքից պատմական անաքրոնիզմ թւացող տարրը՝ քարտէզի ոչ ճիշտ կողմնորոշումը, դարձել է ամենաազդեցիկ «տպագրական պատահականութիւններից» մէկը պատմութեան մէջ․ այն օգնել է ձեւաւորել պատկերացում սահմանների մասին, որը սովորական է ժամանակակից աշխարհում։

News.am