Վերապրածի լռութիւն (Survivor silence)
Պիթեր Բալաքեանի «Ճակատագրի սեւ շունը» յուշագրութեան մէջ կարեւոր թեմա է նրա տատի երկարատեւ լռութիւնը՝ որպէս Հայոց Ցեղասպանութիւնից փրկւածի հոգեբանական արձագանք։
Այդ լռութիւնը միայն անհատի ընտրութիւն չէ:․ Այն արտայայտում է ամբողջ սերնդի՝ ծանր տրաւման չարտաբերելու, յիշողութիւնը ներսում պահելու եւ խօսքից խուսափելու համատարած փորձը։
Կարեւոր տերմին, որը գիտական գրականութիւնում լայնօրէն օգտագործւում է.
«Վերապրածի լռութիւն» (Survivor silence)
-տրաւմատիկ փորձառութիւնից անցած մարդկանց բնորոշ լռութիւն, երբ նրանք տարիներով կամ ամբողջ կեանքում չեն պատմում իրենց տեսածի մասին։
- Երբեմն նաեւ կիրառւում է «Տրաւմատիկ լռութիւն» կամ «Ժառանգւող լռութիւն», երբ այդ լռութիւնը փոխանցւում է յաջորդ սերունդներին՝ ձեւաւորելով ընտանիքի յիշողութեան մշակոյթը։
Սոցիալ‑պատմական համատեքստում դա անւանում են նաեւ «Ցեղասպանութիւնից յետոյ լռութեան դարաշրջան», երբ ամբողջ ժողովուրդը երկար ժամանակ չի խօսում կատարւածի մասին՝ վախերի, ցաւի կամ քաղաքական ճնշումների պատճառով։
…
Տարիների լռութիւնը, որի մասին ակնարկում է Բալաքեանը, կարեւոր փաստ է՝ ցոյց տալու համար, թէ ինչպէս է ցեղասպանութիւնից փրկւածների հոգեկան տրաւման վերածւում լռութեան։ Այդ լռութիւնը դառնում է միաժամանակ պաշտպանական մեխանիզմ եւ ծանր ժառանգութիւն, որն ազդում է ընտանիքների ու համայնքների յիշողութեան վրայ։ Այն ոչ միայն անհատի անձնական վիշտն է, այլ նաեւ հաւաքական չասւած պատմութիւն, որից ծնւում է սերնդէսերունդ փոխանցւող լուռ ցաւը։
Հաւաքեց եւ կազմեց ՀԱՏԻՍ-ը
