Ինչպէս է աշխատում յիշողութիւնը. ուղեղի որ հատւածներն են ակտիւացնում անձնական յիշողութիւններն ու փաստերը
Գիտնականները պարզել են, որ երկու տարբեր տեսակի յիշողութեան վերականգնման մէջ՝ անձնական իրադարձութիւններ (դրւագային) եւ աշխարհի մասին ընդհանուր գիտելիքներ (իմաստային) ներգրաււած են ուղեղի նոյն հատւածները, ինչը մարտահրաւէր է նետում այն աւանդական պատկերացմանը, թէ այդ գործընթացները բոլորովին առանձին են գործում: Այդ արդիւնքները, որոնք հրապարակւել են Nature Human Behaviour բժշկագիտական հանդէսում, կարող են փոխել մեր պատկերացումներն այն մասին, թէ ինչպէս է գործում մարդկային յիշողութիւնը եւ ազդել յիշողութեան խանգարումների վերաբերեալ հետազօտութիւնների վրայ։
Դասականօրէն սահմանւած դրւագային յիշողութիւնը մարդուն հնարաւորութիւն է ընձեռում յիշել իր կեանքից որոշակի իրադարձութիւն՝ որտեղ եւ երբ է այն տեղի ունեցել, եւ ինչ զգացմունքներ ու մանրամասներ են կապւած այդ պահի հետ: Ի տարբերութիւն դրա, իմաստային յիշողութիւնը պատասխանատու է այն փաստերի եւ գիտելիքների համար, որոնք մենք ընկալում ենք որպէս ընդհանուր ճշմարտութիւններ, օրինակ՝ առարկաների անունները, կանոնները կամ աշխարհագրական փաստերը, եւ որոնք որոշակի փորձի հետ կապւած չեն: Գիտնականները սպասում էին, որ այս երկու տեսակի յիշողութեան համար ուղեղը տարբեր նէյրոնային ցանցեր է օգտագործում։
Նոթինգհեմի եւ Քեմբրիջի համալսարանների հետազօտողները վերլուծել են անձնական իրադարձութիւններ կամ փաստեր յիշող մասնակիցների ուղեղի ակտիւութիւնը։
Փորձի ընթացքում ֆունկցիոնալ մագինսառեզոնանսային շերտագրութիւնն օգտագործւել է պարզելու համար, թէ ուղեղի որ հատւածներն են ակտիւ յիշողութեան իւրաքանչիւր տեսակի ընթացքում: Պարզւել է, որ երկու առաջադրանքների միջեւ ուղեղի ակտիւութեան մէջ գործնականում տարբերութիւն չկայ. երկու դէպքում էլ նոյն «յիշողութեան միջուկն» է ակտիւ եղել։
Արդիւնքները զարմանալի են. գիտական գրականութեան մէջ երկար ժամանակ համարւում էր, որ դրւագային եւ իմաստային յիշողութիւնն առանձին ուղեղային համակարգեր են: Հեղինակները նշում են, որ ակտիւացման յստակ տարբերութիւնների բացակայութիւնը ենթադրում է, որ ուղեղը յիշողութիւնը մշակում է լայնօրէն եւ ինտեգրւած, այլ ոչ թէ բոլորովին առանձին մեխանիզմներ է ակտիւացնում։
Այդ յայտնագործութիւնը կարող է յանգեցնել այնպիսի խանգարումների աւելի լաւ ըմբռնման, ինչպիսիք են դեմենցիան եւ Ալցհէյմերի հիւանդութիւնը, երբ յիշողութեան երկու տեսակներն էլ խանգարւած են, եւ բուժման մեթոդների մշակման եւ յիշողութեան խանգարումներ ունեցող բուժառուներին աջակցելու նոր ուղիներ մատնանշել:
News.am
