Խաթիբզադէ. «Մերձաւոր Արեւելքը վերածւել է մշտական պատերազմների գօտու»

«ԱԼԻՔ» – Արտգործնախարարի տեղակալ, ԱԳՆ Քաղաքական եւ միջազգային հետազօտութիւնների կենտրոնի ղեկավար Սայիդ Խաթիբզադէն Համաշխարհային Pugwash համաժողովում նախազգուշացրել է միջազգային կայունութեան դէմ ուղղւած վտանգաւոր զարգացումների մասին՝ դրանք կապելով ԱՄՆ-ի եւ Իսրայէլի քաղաքականութիւնների հետ։

Ինչպէս հաղորդում է ԻՌՆԱ-ն՝ Խաթիբզադէն նշել է, որ վերջին տարիներին միջազգային համակարգը կանգնած է երկու վտանգաւոր միտումների առջեւ՝ միջազգային իրաւունքի նորմերից հեռացման եւ անկարգութիւնների տարածման։ Նրա խօսքով՝ արեւմտեան ճնշումների արդիւնքում աշխարհը հեռացել է օրէնքի վրայ (Law-based) հիմնւած համակարգից դէպի կանոնների վրայ (Rule-based) հիմնւած համակարգ, ինչը, իր հերթին, հիմք է դրել միջազգային անորոշութիւնների։

Նա ընդգծել է, որ այժմ, ԱՄՆ-ի եւ Իսրայէլի կողմից «զինւած ուժի բացայայտ կիրառման քաղաքականութեան» պայմաններում, ձեւաւորւում է ուժի եւ բռնութեան վրայ հիմնւած նոր կարգ, որը «աննկարագրելի գլոբալ անկարգութիւն» է առաջացնում։

«Անցումը օրէնքի վրայ հիմնւած համակարգից դէպի ուժի վրայ հիմնւած համակարգ՝ ապագայ անվտանգութեան եւ միջազգային յարաբերութիւնների համար ամենամեծ սպառնալիքն է, որը պէտք է կանգնեցւի եւ վերադարձւի նախկին ուղղութեամբ»,- յայտարարել է Խաթիբզադէն։

Նրա խօսքով՝ միջազգային իրաւունքի հիմնարար սկզբունքները, ինչպիսիք են ազգային ինքնիշխանութիւնը, տարածքային ամբողջականութիւնը եւ մարդասիրական իրաւունքները, այսօր անտեսւում են։ Նա նշել է, որ աշխարհը ականատես է լինում Գազայում եւ Պաղեստինում իրականացւող բացայայտ ցեղասպանութեան, որը «բացայայտում է գործող համաշխարհային կարգի իրական դէմքը»։

Բարձրաստիճան դիւանագէտն ընդգծել է, որ Մերձաւոր Արեւելքը վերածւել է մշտական պատերազմների գօտու, որտեղ պատերազմն ու բռնութիւնը այլեւս բացառութիւն չեն։

Խաթիբզադէն նաեւ նշել է, որ ԱՄՆ-ի եւ Իսրայէլի յարձակումներն Իրանի դէմ «դիւանագիտութեան ուղու նկատմամբ դաւաճանութիւն» էին եւ վկայում են, որ միջազգային իրաւունքը «պաշարման մէջ է»։ Նրա խօսքով՝ այդ յարձակումները ոչ թէ դիւանագիտութեան բացակայութեան կամ Իրանի խաղաղ ատոմային ծրագրից բխող վտանգի հետեւանք էին, այլ՝ Թել Աւիւի եւ Վաշինգտոնի ջանքերի՝ տարածաշրջանում գերիշխանութիւն հաստատելու եւ Իսրայէլի ռազմական գերակայութիւնը պահպանելու համար։

«Անօրինութիւնն ու ուժի կիրառման քաղաքականութիւնը խորը վնաս են հասցրել տարածաշրջանային անվտանգութեանն ու միջազգային դիւանագիտութեան նկատմամբ վստահութեանը»,- շեշտել է նա։

Խաթիբզադէն յաւելել է, որ պաղեստինեան հարցը շարունակում է մնալ տարածաշրջանային բոլոր ճգնաժամերի արմատը․«Առանց արդարութեան, պաղեստինեան ժողովրդի իրաւունքի վերականգնման եւ միասնական պաղեստինեան պետութեան ձեաւորման, կայուն խաղաղութիւն չի լինի»։

Նրա խօսքով՝ անհրաժեշտ է ստեղծել «Մերձաւոր Արեւելքի Նիւրնբերգեան դատարան», որը պատասխանատւութեան կը ենթարկի մարդկութեան դէմ եւ ցեղասպանութեան յանցագործութիւններ կատարած անձանց։

Խաթիբզադէն եզրափակել է իր խօսքը՝ ընդգծելով, որ քաղաքականութեան եւ դիւանագիտութեան հանդէպ յոյսը պէտք է պահպանել, սակայն այն պէտք է հիմնւած լինի իրատեսական մօտեցումների եւ նոր մտածողութեան վրայ։