Գիտնականները բոյսերից ստացւած դեղամիջոցները բջիջներ ներմուծելու «բանալի» են յայտնաբերել

Սիբիրի պետական բժշկական համալսարանի գիտնականները բացայայտել են այն մեխանիզմը, որով խոստումնալից բնական բուժիչ նիւթը՝ քելիդոնաթթուն, ներթափանցում է բջիջներ։ Ըստ նրանց՝ սա նոր հնարաւորութիւններ է բացում արդիւնաւէտ դեղամիջոցներ ստեղծելու համար։ Հետազօտութեան արդիւնքները հրապարակւել են Pharmaceutical Research բժշկագիտական հանդէսում։

Այսօր տարբեր երկրների գիտնականներ մշակում են դեղերի թիրախային առաքման մեթոդներ անմիջապէս հիւանդ օրգաններին կամ բջիջներին (օրինակ՝ հակաքաղցկեղային դեղամիջոցներն ուռուցքներին ներարկելը)։ Դա օգնում է բարելաւել բուժման արդիւնաւէտութիւնը եւ խուսափել այն իրավիճակից, երբ դեղամիջոցի մեծ մասը ցրւում է ամբողջ մարմնով՝ առաջացնելով կողմնակի ազդեցութիւններ։

Այդ նպատակով գիտնականներն ակտիւօրէն ուսումնասիրում են այսպէս կոչւած «փոքր մոլեկուլները»՝ փոքր մոլեկուլային քաշով կենսաակտիւ օրգանական միացութիւններ։ Դրանց հիմնական առաւելութիւնը բջջային թաղանթների մէջ արդիւնաւէտօրէն ներթափանցելու եւ ներբջջային թիրախների վրայ նւազագոյն թունաւորութեամբ ազդելու ունակութիւնն է, նոյնիսկ բարձր դեղաչափերով, բացատրել են Սիբիրի պետական բժշկական համալսարանի գիտնականները։

Նրանք պարզաբանել են, որ քելիդոնաթթուն (CA) հէնց այդպիսի մոլեկուլներից մէկն է։ Որոշակի բուժիչ բոյսերում, ինչպիսիք են խոտածածկը եւ սալուսուրեան, այն հեշտութեամբ սինթեզւում է եւ ունի օգտակար յատկութիւնների լայն շրջանակ, մասնաւորապէս՝ հակաբորբոքային յատկութիւններ, ոսկրերի վերականգնումը խթանելու եւ նեարդային բջիջները պաշտպանելու ունակութիւն: Այնուամենայնիւ, թէ ինչպէս է այն ներթափանցում բջիջ՝ իր ազդեցութիւնն իրականացնելու համար, մնում է առեղծւած։

Սիբիրի պետական բժշկական համալսարանի հետազօտողները բացայայտել են երեք խոստումնալից տրանսմեմբրանային սպիտակուցի թեկնածուներ, որոնք, ըստ հաշւարկների, կարող են ընտրողաբար տեղափոխել CA-ն: Նրանք փորձարկումներ են անցկացրել մարդու կրծքագեղձի ադենոկարցինոմայի բջիջների վրայ եւ պարզել, որ չորս ժամ մշակումից յետոյ միջբջջային հեղուկից բջիջները կլանում են CA-ի մեծ մասը։

«Համակարգչային մոդելաւորման միջոցով վերլուծեցինք մարդու տասնեակ տեղափոխոխ սպիտակուցներ: Մոլեկուլային դոկինգի եւ մոլեկուլային դինամիկայի միջոցով ստուգեցինք, թէ ինչպէս է CA-ն կապւում իւրաքանչիւր սպիտակուցի հետ եւ մոդելաւորեցինք այս գործընթացը: «Այնուհետեւ լաբորատորիայում աւելացրինք թթուն բջջային կուլտուրային եւ բարձր ճշգրտութեան քրոմատոգրաֆիայի միջոցով հաստատեցինք, որ բջիջները իսկապէս կլանում են այս նիւթը»,- պարզաբանել է Սիբիրի պետական բժշկական համալսարանի մորֆոլոգիայի եւ ընդհանուր ախտաբանութեան ամբիոնի ասիստենտ եւ հետազօտական օգնական Թեմուր Նասիբովը:

Գիտնականը նշել է, որ ստացւած արդիւնքները հիմք են հանդիսանում քելիդոնաթթւի տեղափոխման մեխանիզմների եւ թերապեւտիկ արդիւնաւէտութեան հետագայ հիմնարար հետազօտութիւնների համար: Մօտ ապագայում նախատեսւում են աւելի բարդ համակարգչային սիմուլիացիաներ՝ թաղանթով թթւի շարժումը մանրամասն ուսումնասիրելու, ապա լաբորատորիայում իւրաքանչիւր թեկնածու սպիտակուցի դերը փորձարարակ առումով հաստատելու համար:

News.am