ՆԱՏՕ-ում դաշինքից ԱՄՆ-ի դուրսբերման համար արտակարգ իրավիճակների ծրագիր չկայ

«ԱԼԻՔ» – Եւրոպական Միութեան վրայ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի յարձակումների հեղեղը նրա առաջնորդներին ստիպում է բախւել անհնարինի հետ. ապագայ, որտեղ Ամերիկան ​​այլեւս չի լինի նրանց հիմնական անվտանգութեան երաշխաւորը, եւ Եւրոպան ստիպւած կը լինի շատ աւելի շուտ զբաղւել սեփական պաշտպանութեան կազմակերպմամբ, քան որեւէ մէկը պատկերացնում էր: Այս մասին ըստ News.am-ի՝ գրում է Politico-ն:

ԱՄՆ-ի դերի նւազման սպասումով՝ ԵՄ առաջնորդներն արդէն փորձարկում են Եւրոպայի ղեկավարած անվտանգութեան համակարգը: Ուկրաինայի վերաբերեալ ամենակարեւոր որոշումներից շատերն ընդունւում են Մեծ Բրիտանիայի եւ Ֆրանսիայի, ինչպէս նաեւ Գերմանիայի գլխաւորած ազատ «կամաւորների կոալիցիայի» շրջանակում:

Միեւնոյն ժամանակ, ԵՄ քաղաքականութեան մշակողներն ուսումնասիրում են համակարգումը խորացնելու հնարաւորութիւնը Մեծ Բրիտանիայի ղեկավարած համատեղ արշաւախմբային ուժերի միջոցով կամ ՆԱՏՕ-ի շրջանակում «եւրոպական սիւնը» ամրապնդելու միջոցով՝ մի գաղափար, որը երկար ժամանակ աջակցում էր Փարիզը, իսկ այժմ թափ է հաւաքում Բեռլինում:

Եւրոպացի բարձրաստիճան զինւորական պաշտօնեան պարբերականին յայտնել է, որ Ուկրաինայի անվտանգութեան երաշխիքների վերաբերեալ քննարկումները ԱՄՆ պաշտօնեաների հետ «անյարմար» են դարձել: Աւելի կարեւոր է, որ ըստ պաշտօնեայի՝ քննարկումներ են եղել նաեւ ՆԱՏՕ-ի պայմանագրի 5-րդ յօդւածի՝ այն կէտի շուրջ, որը պահանջում է, որ դաշնակիցները պաշտպանել միմեանց, եթէ որեւէ մէկը յարձակման ենթարկւի։ Պաշտօնեան Politico-ին ասել է, որ ԱՄՆ արձագանքի մասին անորոշութիւնը ճակատային գծի պետութեան վրայ յարձակմանը պարզապէս չափազանց մեծ է։

Անվտանգութեան ոլորտի այլ ներկայ եւ նախկին պաշտօնեաներ նշել են, որ այժմ գլխաւոր հարցը ոչ թէ այն է, թէ արդեօք Եւրոպան կը ստանձնի իր սեփական պաշտպանութեան եւ անվտանգութեան հիմնական պատասխանատւութիւնը, այլ այն, թէ երբ դա տեղի կունենայ։ ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկօ Ռուբիոյի բացակայութիւնը ՆԱՏՕ-ի արտաքին գործերի նախարարների վերջին նիստից՝ դաշինքի պատմութեան մէջ հազւագիւտ դէպք, մտահոգութիւններ է առաջացրել ԵՄ պաշտօնեաների եւ ՆԱՏՕ-ի նախկին անդամների շրջանում։

Դա տագնապ առաջացրեց, երբ տեղակալ Քրիստոֆեր Լանդաուն ԵՄ երկրներին մեղադրեց իրենց պաշտպանական արդիւնաբերութիւնը ԱՄՆ-ից զէնք գնելու շարունակութեան փոխարէն առաջնահերթութիւն տալու մէջ։ Վաշինգտոնից անկախ նոր ֆորումներ ստեղծելու ջանքերը նոր թափ ստացան անցեալ շաբաթ Թրամփի վարչակազմի Ազգային անվտանգութեան ռազմավարութեան հրապարակմամբ։

«Այն օրերը, երբ Միացեալ Նահանգներն Ատլասի պէս պահում էր ամբողջ աշխարհակարգը, անցել են,- նշւում է փաստաթղթում։ -Հարուստ, զարգացած երկրները… պէտք է ստանձնեն սեփական տարածաշրջանների հիմնական պատասխանատւութիւնը»։

Հաշւի առնելով, որ Միացեալ Նահանգները ՆԱՏՕ-ի խոշորագոյն գործընկերն է, Դաշինքն այն վայրը չէ, որտեղ դաշնակիցները կարող են ծրագրել յետամերիկեան ապագան, ընդգծում է լրատւամիջոցը։

Ըստ ՆԱՏՕ-ի երեք դիւանագէտների՝ դաշինքի ներսում ԱՄՆ մասնակցութեամբ ՆԱՏՕ-ի համար արտակարգ իրավիճակների ծրագիր չկայ։ Նրանք Վաշինգտոնից եկող ազդանշանները մեկնաբանում են ոչ թէ որպէս Դաշինքից ԱՄՆ-ի դուրս գալու նախերգանք, այլ որպէս Եւրոպայի համար արթնացման հզօր ազդանշան, քանի որ Վաշինգտոնը վերակենտրոնանում է Արկտիկայի եւ Հնդկա-Խաղաղովկիանոսեան տարածաշրջանի վրայ։

Եւրոպացիների համար երրորդ եւ յատկապէս դժւարին խնդիրը կը լինի ԱՄՆ-ի կողմից ներկայում տրամադրւող ռազմական կարողութիւնների վերականգնումը կամ փոխարինումը։ ՆԱՏՕ-ի նախկին պաշտօնեայ եւ այժմ ըստ Թագաւորական Միացեալ Ծառայութիւնների Ինստիտուտի գիտաշխատող Օանա Լունգեսկուի՝ եւրոպացիները որոշ ոլորտներում ապահովում են կարողութիւնների մինչեւ 60 տոկոսը։

Սակայն այլ ոլորտներում, մասնաւորապէս՝ հետախուզութեան, ծանր օդային փոխադրումները եւ խոր հարւածները, Միացեալ Նահանգները սովորաբար զգալի մասնաբաժին է ապահովում։