ՍԻՒՆԷ ՖԱՐՄԱՆԵԱՆ
Ազգերը, ինչպէս եւ անհատները, ապրում են կեանքի ու մահւան անշրջանցելի ուղղութեան մէջ, կեանքը սահմանափակւած է մահւան անխուսափելիութեամբ, իսկ ազգերը կանգնած են ոչնչացման վտանգի առջեւ: Որոշներն անհետանում են, պարզապէս այլեւս կանգ առնել, վերամշակելու ժամանակ չունենալու պատճառով: Որոշները կորցնում են մշակութային ինքնութիւնը, իսկ միւսները վերածնւում են նոր ձեւով։ Սակայն, գոյութիւնը միայն ֆիզիկական շարունակականութեան մասին չէ արտացոլում. այն ուղիղ փոխկապակցւած է կարողութեանը սովորել, ընկալել ու տիրապետելու ներուժին:
Ոչնչացման վտանգը, սակայն, նաեւ ստիպում ու թելադրում է գնահատել իրավիճակը, չվախենալ դժւարութիւններից եւ կազմակերպել քայլեր կարողութիւնների զարգացման եւ նպատակների իրականացման համար։ Իսկ մահւան գիտակցութիւնը՝ որպէս ուսուցիչ, ստեղծում է ազգային ու անհատական սթափութիւն եւ իմաստութիւն:
Այդուհանդերձ, նոյն ինքը՝ վարպետութեան կողմնորոշումը՝ Mastery Orientation-ը, ըստ ամերիկեան հոգեբան Քերոլ Դուեքի տեսութեան, ուղիղ այս մարտահրաւէրների միջով է անցնում: Փաստելով, որ յաղթանակը միայն արդիւնք չէ, անհետացումը՝ անկատար եզրակացութիւն, իրական արժէքը՝ կարողութիւնների զարգացումը աճի ապահովումն ու տարածքների ընդլայնումն է:
Աւելին, մարդը կամ ազգը, ով գիտակցում է մահը եւ որդեգրում է վարպետութեան կողմնորոշում, ձեւաւորելով նաեւ Սփիւռք, օգտագործում է մահւան սահմանը որպէս ուսուցման, զարգացման ու ճիւղակալման աղբիւր ու յետոյ դառնում է աւելի անխոցելի:
Այստեղ, նաեւ ռազմավարութեան անհրաժեշտութիւնն է կարեւոր, քանի որ առանցքի պէս առաջնորդում է գործողութիւններն ու որոշումները՝ օգնելով հասնել նպատակներին եւ դիմագրաւել մարտահրաւէրներին։ Որովհետեւ, միայն գիտակցւած համակարգը եւ նպատակային ու մասնագիտացած ուղղւածութիւնն է կարող ապահովել մէկ միասնականութեան ձեւաւորում, հաշւի առնելով գաղափարները, ստեղծագործական մօտեցումները, ռեսուրսները, մարտահրաւէրները, որի առջեւ կանգնած ենք:
Ազգը, որը գիտակցում է իր ներքին կարողութիւնները եւ արտաքին գործօնները, պատրաստ է, ոչ միայն գոյատեւել, այլեւ յաջողել եւ պաշտպանել իր սեփական արժէքները: Եւ, երբ հայութիւնը կանգնած է նման փուլի առջեւ՝ տարածաշրջանային ճնշումներ, ներքին մարտահրաւէրներ եւ աշխարհաքաղաքական փոփոխութիւններ, բոլորն էլ պահանջում են գիտակցւած ռազմավարական մտածողութիւն:
Զուգահեռ իրականութիւն է, սակայն, որ կեանքն ու մահը միասին են, վարպետութիւնը ձեւաւորւում է սահմանների հաւասարակշռւածութիւնից, ռազմավարութիւնը՝ գործողութիւնների, իսկ ազգային գոյութիւնը՝ ժամանակն իմաստալից գիտակցելու, կարողութիւնները զարգացնելու եւ արժէքները պահպանելու ունակութեան մէջ։
Այս բոլորը, կարեւոր է ընկալել ու հասկանալ, որ ժամանակի շնչառութիւնը ոչ ռացիոնալ է, բուռն է ու սահմանափակութեան մէջ սպառւող է, իսկ եթէ ընտրութիւնն ոչնչացման ճանապարհն է, ապա… ի՞նչ կը լինի: Եթէ այդ է ընտրութեան ճանապարհը՝ այն էլ պէտք է՝ որ մենք կատարենք: Որովհետեւ նոյն այդ ուղին անցնող մարդն է, որ կարող է հասկանալ, վերջապէս ինչի՞ է ընդունակ, կամ, եւ ինչ է կարող տալ ուրիշներին: Նրանից բացի՝ ուրիշ ոչ մէկ:
